Osmanl\u0131\u2019da te\u015fkilatlanma s\u00fcrecine Merkez ve Eyalet olarak iki ana ba\u015fl\u0131kta bakabiliriz. Her iki y\u00f6netim unsuru birbiriyle ba\u011fl\u0131d\u0131r ve birini di\u011ferinden \u00fcst\u00fcn g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. B\u00fcy\u00fck bir imparatorlu\u011funun idaresi, b\u00fct\u00fcn fonksiyonlar\u0131n bir arada ve kusursuz i\u015fbirli\u011fi ile m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. \u00dc\u00e7 k\u0131tada h\u00e2kimiyet, bir\u00e7ok din ve \u0131rka mensup tebaay\u0131 y\u00f6netme, g\u00fcvenlik ve merkeze ba\u011fl\u0131l\u0131k en kritik idari fonksiyonlard\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/h5>\n1.1. OSMANLI \u0130MPARATORLU\u011eU MERKEZ TE\u015eK\u0130LATI<\/h5>\n
Merkez Te\u015fkilat\u0131 alt\u0131 ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda toplanabilir ve ba\u015f\u0131nda Padi\u015fah ve Saray yer al\u0131r.<\/p>\n
Padi\u015fah ve Saray<\/p>\n
Divan-\u0131 H\u00fcmayun ve ona ba\u011fl\u0131 b\u00fcrolar<\/p>\n
Vezir-i Azam ve Bab-\u0131 Ali<\/p>\n
Bab-\u0131 Fetva ve \u0130lmiyye \u00d6rg\u00fct\u00fc<\/p>\n
Defterdarl\u0131k ve Maliye \u00d6rg\u00fct\u00fc<\/p>\n
Kap\u0131kulu Ocaklar\u0131 ve Donanma[2]<\/p>\n
<\/p>\n
<\/h5>\n1.2. OSMANLI \u0130MPARATORLU\u011eU EYALET VE TA\u015eRA TE\u015eK\u0130LATI<\/h5>\n
Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin eyalet te\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00f6nemini daha iyi anlamak i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan bir g\u00f6zle bakmak gerekirse, \u0130talyan Diplomat Machiavalli ve Avusturya \u0130mparatorlu\u011fu sefiri Ogier Ghiselin von Bucbecque\u2019nun g\u00f6r\u00fc\u015flerine bakabiliriz. Ortayl\u0131, 16. yy. iki devlet adam\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini \u015f\u00f6yle \u00f6zetlemi\u015ftir.<\/p>\n
\u201cH\u00fck\u00fcmdar\u0131n l\u00fctfu ile y\u00f6netici olanlar\u0131n y\u00f6netti\u011fi Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun her par\u00e7as\u0131, h\u00fck\u00fcmdar\u0131n otoritesine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131d\u0131r. B\u00f6yle bir \u00fclke zaptedilemez. Ancak edilirse idaresi \u00e7ok kolayd\u0131r<\/em>\u201d.[3]<\/p>\n Osmanl\u0131 Devleti 17. yy.\u2019dan sonra zay\u0131flamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r fakat 600 y\u0131l 3 k\u0131taya h\u00e2kim olmu\u015ftur. Ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n yap\u0131 ta\u015flar\u0131ndan biri de hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz rakipleri taraf\u0131ndan bile \u00f6vg\u00fcyle bahsedilen \u201ceyalet ve ta\u015fra te\u015fkilat\u0131\u201dd\u0131r.<\/p>\n Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin ilk d\u00f6nemlerinde h\u00fck\u00fcmdarlar iki y\u00f6netici tayin etmi\u015flerdir. Bir \u201cbey\u201d ve bir \u201ckad\u0131\u201d. Bey, sultan\u0131n idari otoritesini; kad\u0131, sultan\u0131n hukuki otoritesini temsil eder.[4]<\/p>\n Eyalet sisteminin en temel birimi \u201csancak\u201d olmu\u015ftur fakat Rumeli\u2019nin fethedilmesiyle beraber \u201cbeylerbeyi\u201d atand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Sancaklar eyalet olarak birle\u015ftirilmi\u015f ve ba\u015flar\u0131na beylerbeyi atanm\u0131\u015ft\u0131r.[5]<\/p>\n B\u00fct\u00fcn ara\u015ft\u0131rmalar ve analizler g\u00f6steriyor ki, Osmanl\u0131 topraklar\u0131 geni\u015fledik\u00e7e eyalet ve ta\u015fra te\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00f6nemi artm\u0131\u015ft\u0131r. Geni\u015fleyen topraklar, h\u00fckmedilmesi gereken co\u011frafyan\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda toprak y\u00f6netim sisteminin \u00f6nemi de ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun toplumsal, iktisadi ve k\u00fclt\u00fcrel birli\u011fi; hatta bu birli\u011fe tarih\u00e7iler \u201cPax Ottomana\u201d ad\u0131n\u0131 vermi\u015flerdir, Roma \u0130mparatorlu\u011fu gibi modern \u00e7a\u011flardan \u00f6nceki bir y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131yla kurulmu\u015ftur. Modern \u00e7a\u011fla birlikte imparatorluk topraklar\u0131 ulus devletler olarak devam etmektedir.[6]<\/p>\n Osmanl\u0131 Devleti, geli\u015ftirdi\u011fi sistemle Balkanlar\u2019daki g\u00fc\u00e7s\u00fcz feodaliteyi ve Orta Avrupa\u2019daki \u00e7\u00f6z\u00fclmekte olan feodal d\u00fczeni restore eden bir \u00f6rg\u00fct d\u00fczeni kurmu\u015ftur. Fethedilen \u00fclkelerde ya\u015fayan k\u00f6yl\u00fc halk\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r s\u00f6m\u00fcr\u00fc \u015fartlar\u0131n\u0131 hafifletmi\u015f ve g\u00fcvenlik sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle Balkanlar\u2019da g\u00f6r\u00fclen dini \u00e7at\u0131\u015fma ve bask\u0131lar\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131c\u0131 bir politika izlemi\u015ftir.<\/p>\n Fethedilen topraklardaki Hristiyan ahali cizye ve haraca ba\u011flanm\u0131\u015f, kendilerine din serbestisi tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu b\u00f6lgelere k\u00f6yl\u00fcler, g\u00f6\u00e7ebeler ve tarikat ehli dervi\u015fler yerle\u015ftirilmi\u015ftir. Onlara zaviye topraklar\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f, kamu hizmeti (yol, k\u00f6pr\u00fc bak\u0131m\u0131) ve asayi\u015f hizmeti (derbend ve ge\u00e7it muhafazas\u0131) kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 vergi muafiyetleri verilmi\u015ftir.[7] II. Mehmed \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde Osmanl\u0131 Devleti, Orta Avrupa\u2019dan Mezopotamya ve \u0130ran s\u0131n\u0131rlar\u0131na kadar uzanan b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 haline gelmi\u015ftir. Do\u011fuda ve bat\u0131da al\u0131nan topraklar, tahrir defteri, yeni\u00e7eri garnizonlar\u0131, t\u0131marl\u0131 sipahiler, kad\u0131lar, sancak beyleriyle bezenmi\u015f bir sistemin i\u00e7ine al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.[8]<\/p>\n En k\u00fc\u00e7\u00fck birimi dahi kritik \u00f6neme sahip olan Osmanl\u0131 devlet te\u015fkilat\u0131n\u0131n ula\u015ft\u0131rma ve yol g\u00fcvenli\u011fi \u00f6rg\u00fctlenmesi Slav Tarih\u00e7i Jirecek\u2019e g\u00f6re \u201cModern zamanlara kadar b\u00fct\u00fcn tarih i\u00e7inde Roma\u2019dan sonra yol sistemini en iyi \u00e7\u00f6z\u00fcmleyen sistem\u201d <\/em>olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.[9]<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n \u0130mparatorluk s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde yol g\u00fcvenli\u011fi, ula\u015f\u0131m ve haberle\u015fme olduk\u00e7a \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. O d\u00f6nemin \u015fartlar\u0131 i\u00e7inde de\u011ferlendirildi\u011finde b\u00fcy\u00fck \u00e7abalar g\u00f6sterildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n 12 Eyl\u00fcl 2010 tarihinde yap\u0131lan referandumla de\u011fi\u015ftirilen T.C. Anayasa\u2019s\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n Madde 23 \u2014 Herkes, yerle\u015fme ve seyahat h\u00fcrriyetine sahiptir. Yerle\u015fme h\u00fcrriyeti, su\u00e7 i\u015flenmesini \u00f6nlemek, sosyal ve ekonomik geli\u015fmeyi sa\u011flamak, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve d\u00fczenli kentle\u015fmeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmek ve kamu mallar\u0131n\u0131 korumak; Seyahat h\u00fcrriyeti, su\u00e7 soru\u015fturma ve kovu\u015fturmas\u0131 sebebiyle ve su\u00e7 i\u015flenmesini \u00f6nlemek; ama\u00e7lar\u0131yla kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Vatanda\u015f\u0131n yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kma h\u00fcrriyeti, ancak vatanda\u015fl\u0131k \u00f6devi ya da ceza soru\u015fturmas\u0131 veya kovu\u015fturmas\u0131 gere\u011fi s\u0131n\u0131rlanabilir. Vatanda\u015f s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilemez ve yurda girme hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamaz.<\/em><\/p>\n \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirgesi<\/strong><\/em> Madde 13<\/em><\/strong><\/p>\n Herkesin bir devletin topraklar\u0131 \u00fczerinde serbest\u00e7e dola\u015fma ve oturma hakk\u0131 vard\u0131r. Modern d\u00fcnyada, gerek ulusal gerekse uluslararas\u0131 hukukta \u00e7ok \u00f6nemli bir yer tutan ve bireyin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri aras\u0131nda g\u00f6r\u00fclen seyahat h\u00fcrriyetinin, ilk \u00e7a\u011flardan beri insan\u0131n ya\u015famas\u0131 ve geli\u015fimi i\u00e7in \u00f6nemli oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n Yolculuk, ticari ve k\u00fclt\u00fcrel birikimi hatta b\u00fcy\u00fck ke\u015fifleri dahi i\u00e7ine alabilecek kocaman bir kavram olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Evliya \u00c7elebi\u2019nin Seyahatnamesi bir yolculu\u011fun sadece bulundu\u011fu zamana de\u011fil gelecek nesillere ve tarihe nas\u0131l hizmet etti\u011finin g\u00f6stergesidir.<\/p>\n Bir ba\u015fka bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla, insan\u0131n yolculuk ihtiyac\u0131n\u0131n, g\u0131da bulmak i\u00e7in g\u00f6\u00e7 etme eylemi ile ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, g\u0131da bulma, Maslow\u2019un ihtiya\u00e7lar piramidine g\u00f6re ilk basamaktad\u0131r ve hemen arkas\u0131ndan ikinci basamakta g\u00fcvenlik ihtiyac\u0131 gelmektedir. \u0130nsan\u0131n temel ihtiyac\u0131 olan g\u0131da ihtiyac\u0131 i\u00e7in verimli topraklara g\u00fcvenle seyahat etmesi gerekmektedir. Devlet de bu noktada ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Devlet\u2019in var olma sebeplerinden en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc de insanlar\u0131n \u201cg\u00fcvenlik\u201d ihtiyac\u0131d\u0131r. Thomas Hobbes\u2019un me\u015fhur eseri Leviathan\u2019da, devleti ortaya \u00e7\u0131karan s\u00f6zle\u015fmeyle, insanlar\u0131n, hem i\u00e7 hem de d\u0131\u015f tehlikelere kar\u015f\u0131, can ve mal g\u00fcvenliklerini sa\u011flama ald\u0131klar\u0131ndan ve devletin as\u0131l amac\u0131n\u0131n g\u00fcvenlik oldu\u011fundan bahsetmi\u015ftir.[10]<\/p>\n K\u00fclt\u00fcrel geli\u015fim, ticari ba\u015far\u0131, yeni keyifler ve \u00f6\u011frenme gibi bir\u00e7ok \u015fey seyahat ile m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r ve g\u00fcvenli bir seyahat ortam\u0131 sunmak b\u00fcy\u00fck devletler i\u00e7in ya\u015famsal fonksiyonlar olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n \u00dc\u00e7 k\u0131taya h\u00e2kim Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun y\u00f6netim sisteminde yol g\u00fcvenli\u011finin b\u00fcy\u00fck bir \u00f6neme sahip oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir ve geni\u015f topraklara \u00e7e\u015fitli usullerle (geri hizmet k\u0131talar\u0131, derbent\u00e7i, y\u00fcr\u00fck, tatar, m\u00fcsellem, canbaz, la\u011f\u0131mc\u0131 vb.) hem hizmet sa\u011flanm\u0131\u015f hem de g\u00fcvenlik ihtiyac\u0131 giderilmi\u015ftir.[11]<\/p>\n <\/p>\n Osmanl\u0131\u2019da yol sistemi, Mezopotamya, Kuzey Afrika ve Anadolu\u2019yu Balkanlarla birle\u015ftirmi\u015ftir.[12]<\/p>\n T\u00fcrklerde Osmanl\u0131\u2019dan \u00f6nce de \u00f6zellikle \u00f6nemli yollar \u00fczerinde misafirhaneler bulunmaktayd\u0131. Bu misafirhaneler yolcular\u0131n emniyetini ve ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak \u00fczere in\u015fa edilmekteydi. Misafirhane olarak kaydedilmi\u015f olan bu binalar\u0131n ad\u0131, \u201cribat\u201d olarak bilinmektedir. Ribatlar, \u0130slam \u00fclkelerinde 10. yy.\u2019dan itibaren geli\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Dervi\u015flerin, yolcular\u0131n, gariplerin topland\u0131\u011f\u0131 ve ziyaret\u00e7ilerine yemek verilen bir yer olan ribatlar, bir tarikata mensup zengin bir \u015fah\u0131s veya bir \u015feyh taraf\u0131ndan kurulmu\u015flard\u0131r. B\u00fcy\u00fck kervan ve ticaret yollar\u0131 \u00fczerinde, da\u011f ve ge\u00e7it b\u00f6lgelerinde, t\u00fcccar ve yolcular\u0131 bar\u0131nd\u0131ran ribatlar, Sel\u00e7uklu devrinde kervansaraylar ile Osmanl\u0131 Devleti\u2019nde hanlar\u0131n ve derbend te\u015fkilat\u0131n\u0131n g\u00f6revlerini yerine getiriyorlard\u0131.[13]<\/p>\n Sel\u00e7uklu d\u00f6neminde kervansaraylar iki \u00f6nemli amac\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutmak suretiyle in\u015fa edilmi\u015ftir: Bunlardan birincisi, ticaret ve seyahat emniyetini sa\u011flayacak g\u00fcvenli bar\u0131nma yerleri in\u015fa etmektir. Bunun i\u00e7in kervansaraylar\u0131n etraf\u0131 surlarla \u00e7evrilmi\u015f, \u00fczerine bur\u00e7 ve kuleler de in\u015fa edilmi\u015ftir. \u0130kincisi ise kervansaraya gelen yolcular\u0131n istirahatini temin etmek olmu\u015ftur. Bu ama\u00e7la her bir kervansarayda yatakhaneler, a\u015fhaneler, erzak ambarlar\u0131, depolar, samanl\u0131k, mescit hamam, \u015fad\u0131rvan, hastane hatta eczaneler bulunmu\u015ftur. Bunlar\u0131n yan\u0131nda seyyah ve t\u00fcccarlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in nalbant, ayakkab\u0131 yapan esnaf ile sara\u00e7 vs. gibi farkl\u0131 meslek sahipleri de istihdam edilmi\u015ftir.[14]<\/p>\n Osmanl\u0131\u2019da derbentlerin te\u015fkilatl\u0131 bir m\u00fcessese olarak II. Murad (1421\u20131451) ve II. Mehmed (1451\u20131481) devirlerinden itibaren ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Osmanl\u0131\u2019da askeri ve ticari yollar\u0131n muhafazas\u0131 ile birlikte halk\u0131n emniyetini de sa\u011flamak amac\u0131yla k\u00f6pr\u00fcc\u00fc, su yolcu ve derbent\u00e7i gibi hizmet s\u0131n\u0131flar\u0131 mevcuttur. Derbent\u00e7iler ve k\u00f6pr\u00fcc\u00fcler g\u00f6rd\u00fckleri hizmet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda avar\u0131z-\u0131 divani ve \u00f6rfi tek\u00e2lif gibi vergilerden muaf tutulmu\u015flard\u0131r. Bu g\u00f6revleri yerine getirmek i\u00e7in Osmanl\u0131 i\u00e7erisinde binlerce k\u00f6y, derbent\u00e7ilik, su yolculuk ve k\u00f6pr\u00fcc\u00fcl\u00fck hizmetleri ile sorumlu k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak 16. ve 17. y\u00fczy\u0131llarda Anadolu\u2019da cereyan eden i\u00e7timai buhranlar, derbent\u00e7ilik ve k\u00f6pr\u00fcc\u00fcl\u00fck hizmetleri ile sorumlu olan k\u00f6ylerin bo\u015falmas\u0131na sebep olmu\u015ftur. Daha sonra buralar\u0131 canland\u0131rmak amac\u0131yla farkl\u0131 bir isk\u00e2n yolu izlenmi\u015ftir. Bu sefer derbend ve ge\u00e7itlerin hizmetine tayin edilen kimseler arazisi olmayan bo\u015f reayadan se\u00e7ilmi\u015ftir. Bunlar konarg\u00f6\u00e7erler ve topraklar\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f k\u00f6yl\u00fclerden olu\u015fmaktad\u0131r. Bu \u015fekilde konarg\u00f6\u00e7erleri ve ba\u015f\u0131bo\u015f kimseleri derbent\u00e7i tayin ederek, kendi evlerini in\u015fa etmeleri ve ziraat yapabilmeleri i\u00e7in toprak verilmesi sa\u011flanarak yeni bir isk\u00e2n siyaseti uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015f\u0131bo\u015f kimseleri derbend ba\u015f\u0131na yerle\u015ftiren, onlardan vazifeleri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda vergi almayan devlet, b\u00f6ylece i\u00e7 isk\u00e2n meselesini de halletmi\u015f olmaktayd\u0131. Daha sonra her derbend mahallinde bir isk\u00e2n yeri do\u011fuyor ve yeni k\u00f6yler te\u015fekk\u00fcl ediyordu. Bu isk\u00e2n siyaseti ile birlikte konarg\u00f6\u00e7erlerin yani g\u00f6\u00e7ebe halk\u0131n, yerle\u015fik halka verdi\u011fi zararlar da \u00f6nlenmek istenmi\u015ftir.[15]<\/p>\n <\/p>\n Osmanl\u0131\u2019dan \u00f6nce \u0130lhanl\u0131larda yol ve ge\u00e7it emniyeti ile ilgili\u00a0 \u201cTutkavulluk\u201d \u00a0sistemi vard\u0131 ve bu sistem derbentlerin ge\u00e7mi\u015fi olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130lhanl\u0131lar gibi Mo\u011follar\u2019da da \u201ctutkavulluk\u201d m\u00fcesseseleri g\u00f6r\u00fclmektedir. Tutkavullar, tamamen yol ve ge\u00e7it emniyetini sa\u011flamakla g\u00f6revli birim olmu\u015ftur.[16]<\/p>\n \u0130lhanl\u0131lar da t\u00fcccar ve hac\u0131 kafilelerini e\u015fk\u0131ya sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan korurlard\u0131. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k ge\u00e7enlerden ve kervanlardan t\u00fcccarlar\u0131n sahip olduklar\u0131ndan ve hayvan s\u00fcr\u00fclerinden vergi alma hakk\u0131, divan taraf\u0131ndan kendilerine verilmi\u015ftir.<\/p>\n Osmanl\u0131\u2019da, Anadolu\u2019da ve Rumeli\u2019de yol g\u00fczerg\u00e2hlar\u0131nda, \u00f6zellikle da\u011fl\u0131k ve ge\u00e7it b\u00f6lgelerinde, halk\u0131n can, mal ve namus emniyetini sa\u011flamak i\u00e7in olu\u015fturulmu\u015f te\u015fkilatlara \u201cderbend\u201d, bu te\u015fkilatta g\u00f6revli olan kimseye de \u201cderbent\u00e7i\u201d denilmi\u015ftir.<\/p>\n Derbend kelimesi, T\u00fcrk\u00e7eye Fars\u00e7adan ge\u00e7mi\u015f birle\u015fik bir kavramd\u0131r. Bu kelime der=ge\u00e7it, bend=tutmak \u015feklinde iki kelimeden olu\u015fmu\u015ftur. Osmanl\u0131cada derbent\u00e7i manas\u0131nda kullan\u0131lan \u201cdideban\u201d kelimesi de bulunmaktad\u0131r. Dideban bek\u00e7i demektir. Suriye ve Filistin topraklar\u0131nda derbend yerine \u201cderek\u201d ve \u201cmadik\u201d tabiri kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Avrupa\u2019daki Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda vergiden muaf derbent\u00e7ilere, \u201cmartolos\u201d, her b\u00f6lgenin \u00fccretli derbent\u00e7isine de \u201cpandor\u201d ad\u0131 verilmi\u015ftir.[17]<\/p>\n Derbentler \u00f6nemli ge\u00e7it noktalar\u0131nda bulunur ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki gibi polis ve jandarma gibi bir te\u015fkilatlanma olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yollar\u0131n ve ge\u00e7itlerin emniyetini sa\u011flar, ayn\u0131 zamanda yollar\u0131n muhafaza ve tamir i\u015flerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve \u0131ss\u0131z yerleri \u015fenlendirirlerdi (isk\u00e2n sa\u011flamak). Iss\u0131z yerleri \u015fenlendirme devletin isk\u00e2n politikas\u0131n\u0131n bir y\u00f6ntemiydi. Bu sayede hem i\u015fsiz ve ba\u015f\u0131bo\u015f kimseler i\u015f sahibi olmakta hem de bo\u015f araziler ziraata ve isk\u00e2na a\u00e7\u0131lmaktayd\u0131.[18]<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Derbend te\u015fkilat\u0131n\u0131n, g\u00fcvenlik, hizmet, haberle\u015fme ve i\u00e7 isk\u00e2n siyasetinin uygulama arac\u0131 olmak gibi \u00e7ok \u00e7e\u015fitli g\u00f6revlerde bulunduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n 3.1.1. Jandarma Kuvveti Olarak Yollarda ve Ge\u00e7itlerde Asayi\u015f ve Emniyeti Temin Etmek<\/strong><\/p>\n Derbentlerin en b\u00fcy\u00fck g\u00f6revleri, \u015faki ve e\u015fk\u0131ya gruplar\u0131 ile m\u00fccadele ve sorumlu olduklar\u0131 topraklar\u0131 onlar\u0131n zarar\u0131ndan korumakt\u0131. Di\u011fer bir ifadeyle jandarmal\u0131k yapmakt\u0131. Derbent\u00e7iler g\u00f6revlerini ifa ederken yanlar\u0131na hi\u00e7bir \u015fekilde t\u00fcfek gibi ate\u015fli silahlar verilmiyordu. Ancak di\u011fer cins kesici silahlar kullanmalar\u0131na izin veriliyordu. \u00c7ok tehlikeli yerlerde ise t\u00fcfek kullan\u0131m\u0131na izin verilmi\u015ftir.<\/p>\n 3.1.2. Yollar\u0131n Muhafazas\u0131 ve Tamir \u0130\u015flerinde \u00c7al\u0131\u015fmak<\/strong><\/p>\n Derbent\u00e7ilerin g\u00f6revlerinden biri de b\u00f6lgelerinde bulunan yollar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 ve temizlenmesini sa\u011flamakt\u0131. Yollar\u0131n ge\u00e7it vermedi\u011fi yerleri geni\u015fletmek, yollar \u00fczerindeki t\u00fcm engelleri kald\u0131rmak ve tamir etmek derbent\u00e7ilerin g\u00f6revleri aras\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n 3.1.3. Iss\u0131z Yerleri Canland\u0131rmak (\u015een ve Abadan Eylemek<\/strong>)<\/p>\n Derbentler, \u0131ss\u0131z, terkedilmi\u015f ve bo\u015f olan yerlerde te\u015fekk\u00fcl etmekteydi. Derbend mahallinde ilerleyen zamanla birlikte k\u00f6yler meydana gelirdi. Kurulan bu k\u00f6yler derbendin vazifelerini yerine getirmede kolayl\u0131klar sa\u011fl\u0131yorlard\u0131.[19]<\/p>\n 3.1.4. Haberle\u015fme ve Nakliye \u0130\u015flerinde Yard\u0131mc\u0131 Olmak<\/strong><\/p>\n Derbend tesislerinin bulundu\u011fu yerlerde posta tesisleri de yer almaktayd\u0131. Derbent\u00e7iler bulunduklar\u0131 b\u00f6lgenin \u015fartlar\u0131na g\u00f6re nakliye i\u015flerini de \u00fcstlenmekteydi.[20]<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Derbentlerin bulundu\u011fu yerler \u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6zellikle etraf\u0131 kontrol edebilecek konumda te\u015fkilatlanm\u0131\u015flard\u0131r. Iss\u0131z ve isk\u00e2n alan\u0131na uzak yerler se\u00e7ilmi\u015ftir. Derbentler, \u00f6nemli ticaret yollar\u0131n\u0131n, askeri yollar\u0131n ve da\u011flar\u0131n ge\u00e7it verdi\u011fi yerlerde konumlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bir derbendin hem giri\u015f k\u00f6y\u00fcnde hem de \u00e7\u0131k\u0131\u015f k\u00f6y\u00fcnde \u015fah\u0131s veya k\u00f6yler g\u00f6revlendirilmi\u015f ve b\u00f6lgenin her iki taraf\u0131 da g\u00fcvenlikle \u00e7evrilmi\u015f olurdu. Mesela Edirne\u2019ye ba\u011fl\u0131 Kazan derbendinin bir ucunda Kazan k\u00f6y\u00fc di\u011fer ucunda \u00c7\u0131tak k\u00f6y\u00fc vard\u0131 ve buradaki Hristiyan k\u00f6yl\u00fcler derbent\u00e7i olarak g\u00f6revlendirilmi\u015ftir.[21]<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn diliyle \u201cderbentler\u201d stratejik noktalar se\u00e7ilerek kurulmu\u015f, ticaret, g\u00fcvenlik ve halk\u0131n huzuru i\u00e7in faaliyet g\u00f6stermi\u015flerdir.<\/p>\n Bir de dervi\u015flerin \u0131ss\u0131z ve tenha yerlerde tesis ettikleri zaviye ve tekkeler vard\u0131 ve bu tesislerin amac\u0131 da derbentlerin amac\u0131yla benzer oldu\u011fu i\u00e7in de\u011finmek faydal\u0131 olacakt\u0131r. Rumeli\u2019ye Osmanl\u0131 ordular\u0131 ile ge\u00e7en dervi\u015fler, yollar boyunca zaviyeler, tekkeler meydana getirmi\u015flerdi. Dervi\u015fler ayn\u0131 zamanda derbend bekleyerek asayi\u015fin temin edilmesine de gayret ediyorlard\u0131. Bu a\u00e7\u0131dan zaviye ve tekkelerini derbend ve ge\u00e7it yerlerinde kuruyorlard\u0131. Zamanla bu zaviye etraf\u0131nda bir isk\u00e2n toplulu\u011fu meydana gelerek \u0131ss\u0131z yerlerin \u015fenlendirilmesine de zemin haz\u0131rlan\u0131yordu. Zaviyeler h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan da, asayi\u015fin tehlikeli oldu\u011fu yerlerde kurulmak \u00fczere te\u015fvik ediliyordu.[22]<\/p>\n Derbend tesisleri, d\u00f6rt taraf\u0131 duvarlarla \u00e7evrili k\u00fc\u00e7\u00fck bir kale \u015feklinde kurulmu\u015ftur. Bu kalenin yan\u0131nda bir han, cami, mektep ve d\u00fckk\u00e2nlar bulunmaktad\u0131r. Derbentler i\u00e7inde konaklayanlar\u0131n ve ya\u015fayanlar\u0131n her t\u00fcrl\u00fc ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 temin eden k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u015fehir mahiyetinde g\u00f6r\u00fclmektedir.[23]<\/p>\n Derbent\u00e7iler belirli bir hudut i\u00e7erisindeki araziyi g\u00f6zetmekte ve beklemektedir, di\u011fer derbendin hududuna m\u00fcdahale etmesi s\u00f6z konusu olmamaktad\u0131r. Her derbentte, civar\u0131nda \u00e7\u0131kan bir hadiseyi ve tehlikeyi di\u011fer derbende haber vermek \u00fczere bir davul bulunmaktayd\u0131. Bu davullar\u0131n \u00e7al\u0131nmas\u0131 ile tehlikeli haberler di\u011fer derbentlere ula\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.[24]<\/p>\n <\/p>\n Bir yerin derbend olabilmesi i\u00e7in o yerin stratejik \u00f6nemi olan kav\u015fak noktas\u0131nda olmas\u0131 ve kad\u0131 taraf\u0131ndan arz ve ilam edilmesi gerekmekteydi. Derbentlik asayi\u015f ve adalet meselelerini ihtiva etti\u011fi i\u00e7in eyalet ve kaza kad\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00f6rev s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde bulunmaktayd\u0131.<\/p>\n Kaza kad\u0131lar\u0131 bir yerin derbend olmas\u0131n\u0131 teklif ettikten sonra merkezi h\u00fck\u00fcmetin ilgili dairesi taraf\u0131ndan o b\u00f6lgedeki memurlara havale edilmekteydi. \u015eu iki ana sorunun cevab\u0131 verilmesi gerekiyordu: 1. Bu yerin derbend olmas\u0131 laz\u0131m m\u0131d\u0131r?,\u00a0 2. Derbend olmas\u0131 memlekete faydal\u0131 olacak m\u0131d\u0131r?.<\/em> Bunun yan\u0131nda detayl\u0131 bir \u015fekilde ka\u00e7 ki\u015fi g\u00f6revli olacak, hudutlar\u0131 ne kadar olacak gibi ayr\u0131nt\u0131lar da merkezi idareye bir belgeyle g\u00f6nderilmektedir.[25]<\/p>\n \u015eah\u0131slar taraf\u0131ndan da bir yerin seyahat emniyeti bak\u0131m\u0131ndan derbent\u00e7i olmak teklif edilebiliyordu. Bu durumda da ayn\u0131 tahkikat yap\u0131lmakta ve kendisine g\u00f6rev resmi olarak tevdi edilmekteydi.[26]<\/p>\n T.C. Ba\u015fbakanl\u0131k Devlet Ar\u015fivleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019nde Osmanl\u0131 Ar\u015fivindeki derbend ilan edilen k\u00f6ylere ve sebeplerine ili\u015fkin bir\u00e7ok yaz\u0131l\u0131 belgeye ula\u015f\u0131labilmektedir.<\/p>\n MKT.MHM. 14 31 H-21-07-1265 numaral\u0131 belge, Gemlik ile Bursa aras\u0131ndaki derbendin birbirine uzak oldu\u011fu i\u00e7in e\u015fk\u0131yalar taraf\u0131ndan yolculara sald\u0131r\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve S\u00fcleyman Gazi adl\u0131 b\u00f6lgeye bir derbend kurularak yeterli miktarda zabtiye verilmesi h\u00fckm\u00fcn\u00fc i\u00e7ermektedir.<\/p>\n MKT.MHM. 203 51 H-10-06-1277 numaral\u0131 belge, Vezirhan\u0131 Karyesi, Lefke kasabas\u0131, Tav\u015fanl\u0131 kasabas\u0131 ve Sud\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc denilen mahallerde haydut bulundu\u011fundan birer derbend in\u015fas\u0131 ve zaptiye tayin edilmesi h\u00fckm\u00fcn\u00fc i\u00e7ermektedir.<\/p>\n AE.SAMD.III 128 12601 H-15-11-1133 numaral\u0131 belge, H\u00fcdavendigar sanca\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 Harmanc\u0131k ve Domani\u00e7 kazalar\u0131 ile K\u00fctahya sanca\u011f\u0131 Da\u011fard\u0131 kazas\u0131 ve Tav\u015fanl\u0131 nahiyesi aras\u0131nda bulunan Karay\u00fcksek adl\u0131 da\u011f\u0131n e\u015fk\u0131ya yata\u011f\u0131 olmas\u0131 ve etrafa korku salmas\u0131 sebebiyle Dergah\u2019\u0131 Ali m\u00fcteferrikalar\u0131ndan Mehmed\u2019in zeameti karyelerinden olan E\u015fme karyesinden ka\u00e7an reayan\u0131n tekrar yerlerinde iskan\u0131 ve g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 ile bu karyenin derbend olarak kaydedildi\u011fine dair h\u00fckm\u00fc i\u00e7ermektedir.<\/p>\n AE.SMHD.I 237 19029 ve 19028\u00a0 H-06-01-1153 numaral\u0131 belgelerin ilkinde, Karahisar-\u0131 Sahib\u2019in Sicanlu ile Sand\u0131kl\u0131 kazalar\u0131 aras\u0131ndaki Hasanbeli denilen b\u00f6lgedeki g\u00f6\u00e7ebe taifesinden olan e\u015fk\u0131yan\u0131n tedibi i\u00e7in Sancaklu kazas\u0131na tabi Hac\u0131pa\u015fa karyesi ahalisinin vergilerini \u00f6demek \u015fart\u0131yla derbent\u00e7i tayini ve \u00d6mer\u2019in derbend a\u011fas\u0131 olmas\u0131na izin verildi\u011fi, ikincisinde ise \u00d6mer\u2019in derbend a\u011fas\u0131 olmas\u0131 hakk\u0131nda Karahisar-\u0131 Sahib Naibi Mustafa\u2019n\u0131n arz\u0131 h\u00fck\u00fcmlerini i\u00e7ermektedir.[27]<\/p>\n <\/p>\n Derbentleri, bazen bir k\u00f6y bazen bir kale ya da komplike bir vak\u0131f kurumu olarak g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r.<\/p>\n 3.4.1. Derbend Mahiyetindeki Kaleler:<\/strong> \u00d6nemli ge\u00e7itlerde ve yollarda in\u015fa edilmi\u015f kalelerdir. Bu kaleler yollar\u0131n ve ge\u00e7itlerin en tehlikeli olan yerlerinde bulunmaktayd\u0131. F\u0131rat nehri yan\u0131ndaki Caber kalesi ile Ceyhan nehri \u00fczerindeki Misis, bu \u015fekilde birer derbend konumundayd\u0131. \u00d6zellikle hac yolunda bu tip kaleler silsile \u015feklinde g\u00f6r\u00fclmektedir. Hac zaman\u0131 hac\u0131 kervanlar\u0131n\u0131n bir zarara u\u011framamalar\u0131 i\u00e7in bu \u015fekilde s\u0131k\u0131 tedbirler al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 3.4.2. B\u00fcy\u00fck Vak\u0131f \u015eeklindeki Derbend Tesisleri:<\/strong> Vak\u0131flar imparatorlu\u011fun ilk y\u0131llar\u0131ndan itibaren \u00f6zellikle tar\u0131mda, sulamada ve \u0131ss\u0131z yerlerin ekilip bi\u00e7ilmesi faaliyetlerinde etkin rol oynam\u0131\u015flard\u0131r. Konya\u2019n\u0131n Karap\u0131nar derbendi bu \u015fekilde kurulmu\u015ftur. \u0130\u00e7erisinde cami, imaret, han, hamam, de\u011firmen ve \u00e7e\u015fitli hizmetler i\u00e7in 39 d\u00fckkan bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n 3.4.3. Han ve Kervansaraylar\u0131n Derbend Olarak Kullan\u0131lmas\u0131:<\/strong> Ticaret yollar\u0131 \u00fczerinde her menzil ba\u015f\u0131nda in\u015fa edilen han ve kervansaraylar, yap\u0131ld\u0131klar\u0131 devrin iktisadi ve sosyal hayat\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck g\u00f6stergeleridir. Bu gibi m\u00fcesseselerin s\u0131raland\u0131klar\u0131 g\u00fczerg\u00e2hlar, o d\u00f6nemin yollar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. \u00d6zellikle Sel\u00e7uklu zaman\u0131nda her 30, 40 km\u2019de bir kervansaray yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Han ve kervansaray aras\u0131nda \u015fekil ve hacim olarak \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar vard\u0131r. \u00d6nemli yol kav\u015faklar\u0131nda zengin ki\u015filer taraf\u0131ndan in\u015fa edilen bu m\u00fcesseseler emniyet sisteminin de temsilcisi olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Derbent\u00e7ilerin g\u00f6revlerini ifaya muktedir olamad\u0131klar\u0131 tehlikeli yerlerde, derbend g\u00f6revinin te\u015fkilatl\u0131 bir tesis olan han ve kervansaray in\u015fas\u0131yla, daha ba\u015far\u0131l\u0131 ve g\u00fcvenli bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. Bir derbendin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde han ve kervansaray\u0131n emniyeti, o derbendin derbent\u00e7ilerinin sorumlulu\u011fundad\u0131r.<\/p>\n 3.4.4. K\u00f6pr\u00fc Yerlerinde Bulunan Derbentler:<\/strong> Baz\u0131 k\u00f6pr\u00fclerin bir ge\u00e7it \u00fczerinde kurulmu\u015f olmas\u0131, onlar\u0131n ayn\u0131 zamanda derbend karakterine sahip oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Bu k\u00f6pr\u00fclerin, yollar\u0131n \u00fczerinden ge\u00e7mesi gereken \u00f6nemli g\u00fczerg\u00e2hlardaki nehirler \u00fczerine kurulduklar\u0131 bilinmektedir. K\u00f6pr\u00fclere tayin edilen k\u00f6pr\u00fcc\u00fcler, derbent\u00e7ilik ile de g\u00f6revlendirilmekteydi. Erzurum\u2019un Torul kazas\u0131ndaki Tozana k\u00f6y\u00fcnden, 5 nefer Hristiyan, 4 nefer M\u00fcsl\u00fcman toplam 9 nefer, Culu\u015fane k\u00f6pr\u00fcs\u00fcnden G\u00fcm\u00fc\u015fhane\u2019ye kadar t\u00fcm yol, k\u00f6pr\u00fc ve ge\u00e7itlerde k\u00f6pr\u00fcc\u00fcl\u00fck ve derbent\u00e7ilik yapmak \u00fczere g\u00f6revlendirilmi\u015ftir.[28]<\/p>\n <\/p>\n Derbend te\u015fkilat\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda derbent\u00e7i ba\u015f\u0131 bulunmaktad\u0131r. Derbentteki, derbent\u00e7iler aras\u0131nda s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en bir \u015fah\u0131s, derbent\u00e7i ba\u015f\u0131 olarak tayin edilmekteydi. Derbent\u00e7i ba\u015f\u0131,\u00a0 idaresi alt\u0131ndaki derbent\u00e7ilerin kontrol\u00fc ile derbend hizmetinin aksamamas\u0131n\u0131 temin etmekle g\u00f6revliydi. Bir derbentten ba\u015fka bir yere giden derbent\u00e7ileri yerlerine getirmek, n\u00f6betlerine gelmeyenleri takip edip n\u00f6betleri ba\u015f\u0131nda olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak gibi y\u00f6netim ve organizasyon g\u00f6revleri bulunmaktayd\u0131. Derbent\u00e7i B\u00f6l\u00fckba\u015f\u0131 (Ba\u015fbu\u011fluk) ise daha ziyade silahl\u0131 hizmetlerde bulunmaktayd\u0131 ve saraya yak\u0131n kimseler bu g\u00f6reve tayin edilmekteydi. Bir de derbend a\u011fal\u0131\u011f\u0131 kavram\u0131na rastl\u0131yoruz ki bu terim 18. yy. ba\u015flar\u0131ndan itibaren derbent\u00e7i ba\u015f\u0131, derbend b\u00f6l\u00fck-ba\u015f\u0131s\u0131 yerine kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Derbend a\u011fas\u0131 ve derbend ba\u015fbu\u011fu \u015feklinde ifade edilmi\u015ftir. A\u011fal\u0131\u011fa tayin edilecek ki\u015finin b\u00f6lge halk\u0131 taraf\u0131ndan itimat edilir kimse olmas\u0131, ayn\u0131 zamanda sorumlu idare amirinin a\u011fal\u0131k i\u00e7in tavsiyesine de mazhar olmas\u0131 gerekmekteydi.[29]<\/p>\n <\/p>\n Derbent\u00e7iler bulunduklar\u0131 yerlerde hi\u00e7bir kimsenin mal\u0131na ve can\u0131na zarar gelmeyece\u011fini, aksi takdirde zarar\u0131 kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131n\u0131 taahh\u00fct ederlerdi. Bu bir nevi ticaret sigortas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir ve 14. yy.\u2019da \u0130talya\u2019da do\u011fan sigortac\u0131l\u0131ktan \u00e7ok daha eskidir. Burada sigorta primini devlet \u00f6demekte; rizikoyu derbent\u00e7iler \u00fcstlenmektedir. Sistemde devlet alaca\u011f\u0131 vergiden vazge\u00e7mekte, derbent\u00e7i ise bu sistemi baz\u0131 vergilerden muaf oldu\u011fu i\u00e7in kazan\u00e7 sa\u011flama olarak g\u00f6rmekteydi.[30]<\/p>\n <\/p>\n 17.yy.\u2019dan sonra derbend te\u015fkilat\u0131nda bozulmalar oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Derbend te\u015fkilat\u0131n\u0131n bozulmas\u0131ndaki temel sebepler \u00fc\u00e7 ana ba\u015fl\u0131kta toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n Muafiyet usul\u00fcne ayk\u0131r\u0131 olarak vergi istenmesi<\/strong>: Baz\u0131 mahalli idare mensuplar\u0131 devletin kurallar\u0131 ve d\u00fczenine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu bile bile derbent\u00e7ilerin vermekten muaf oldu\u011fu vergileri talep etmi\u015flerdir. Bu tip olaylar 18.yy.\u2019da daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Vesikalarda, Terkos nahiyesindeki derbent\u00e7ilerin, memurlar\u0131n kendilerinden reaya gibi muaf olduklar\u0131 vergileri istediklerine dair \u015fik\u00e2yetleri bulunmaktad\u0131r. Bu derbent\u00e7iler g\u00f6rev yerlerini terk etmi\u015flerdir.<\/p>\n Derbend idarecilerinin kifayetsiz ve sorumsuz olmalar\u0131<\/strong>: B\u00f6l\u00fckba\u015f\u0131, ba\u015fbu\u011f ve derbend a\u011fas\u0131 gibi y\u00f6neticilerin organizasyon ve y\u00f6netme kabiliyeti eksik olmas\u0131 durumunda derbentlerde ba\u015f\u0131bo\u015fluk g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ayn\u0131 zamanda kanuna ve d\u00fczene uymayan y\u00f6neticiler de derbend te\u015fkilat\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na sebep olmu\u015ftur.<\/p>\n Kalabal\u0131k e\u015fk\u0131ya gruplar\u0131na kar\u015f\u0131 yetersiz kal\u0131nmas\u0131:<\/strong> Celali \u0130syanlar\u0131 bu noktada olduk\u00e7a etkili olmu\u015ftur. Bir de haydutlar 17.yy. sonlar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r ve say\u0131lar\u0131 \u00e7ok fazlad\u0131r. 4 ila 500 ki\u015fi aras\u0131nda de\u011fi\u015fen say\u0131lar\u0131 ile bu haydutlar etraf\u0131 talan etmi\u015flerdir ve derbend te\u015fkilat\u0131 yetersiz kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bir\u00e7ok derbentte silah kullanmak da yasak oldu\u011fu i\u00e7in e\u015fk\u0131ya bask\u0131nlar\u0131nda derbent\u00e7iler yerlerini terk etmi\u015flerdir.[31]<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n Merkezi Otorite, eyaletler ve ikisi aras\u0131ndaki ili\u015fki, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun kurulu\u015funda, b\u00fcy\u00fcmesinde ve en sonunda da\u011f\u0131lmas\u0131nda da etkili olmu\u015ftur. \u015e\u00fcphesiz ki \u00fc\u00e7 k\u0131taya yay\u0131lan topraklar\u0131 y\u00f6netmek, idari birimlere hem g\u00f6rev hem de yetki vermekle m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. Yerel y\u00f6neticiler merkez idareden ald\u0131\u011f\u0131 yetkiyle g\u00f6revlerini yapmaktayd\u0131lar ve zamanla bu yetkiyi k\u00f6t\u00fcye kullanan yerel idareciler y\u00fcz\u00fcnden merkezi otorite zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131r. Devlet, k\u00f6yl\u00fc halk i\u00e7in yerel idarecidir yani g\u00fcvenlik, g\u0131da, e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k gibi hizmetleri kimden al\u0131yorsa devlet odur. Halil \u0130nalc\u0131k taraf\u0131ndan verilen bir \u00f6rne\u011fi aynen aktararak bir \u00f6rnek vermem gerekirse \u201cAnadolu\u2019da Cel\u00e2lilere kar\u015f\u0131 g\u00f6nderilen valiler, adamlar\u0131 ve kap\u0131kulu \u00fcyelerinin, \u00fccretli sekban askeri besleme zorunlulu\u011fu dolas\u0131yla reayadan aidat toplamalar\u0131, yani tekalif-i \u015fakka, yeni d\u00f6nemin getirdi\u011fi ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir y\u00f6ntemdi. Onlar\u0131n zorbal\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda h\u00fck\u00fcmet, yerel halk\u0131n silahlan\u0131p kar\u015f\u0131 koymas\u0131n\u0131 bile onaylamak zorunda kald\u0131<\/em>\u201d.[32]<\/p>\n Seyahat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, ticaret kolayl\u0131\u011f\u0131, i\u015f, a\u015f ve g\u00fcvenlik sa\u011flayan derbentler de bir m\u00fcddet sonra \u00f6nemini kaybetmi\u015f, hem derbend hizmetini alan halk, hem derbent\u00e7i, hem de devlet i\u00e7in yarars\u0131z hale gelmi\u015ftir. Baz\u0131 \u0131slahat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lsa da Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu ile birlikte derbend te\u015fkilat\u0131 da tarih hazinesinde yerini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Modern d\u00fcnyada ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiye\u2019sinde, derbent\u00e7iler, polis, jandarma, pasaport memuru, karayollar\u0131 m\u00fchendisi gibi mesleklerde ya\u015famaktad\u0131rlar. K\u00f6kleri K\u00fctahya\u2019n\u0131n Tav\u015fanl\u0131 \u0130l\u00e7esine ba\u011fl\u0131 Derbent K\u00f6y\u00fc\u2019ne dayanan biri olarak Anadolu yolculuklar\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u201cderbend\u201d tabelas\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde tarihimizdeki bu gizli kahramanlar\u0131n hat\u0131rlanmas\u0131n\u0131n bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 daha da anlaml\u0131 hale getirece\u011fi kanaatindeyim.<\/p>\n <\/p>\n Av. Bennar Aydo\u011fdu<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n AYDO\u011eDU Recep, Bursa\u2019ya Kom\u015fu K\u00fctahya \u0130li Tav\u015fanl\u0131 \u0130l\u00e7esine Ba\u011fl\u0131 Bir B\u00f6l\u00fcm K\u00f6y ve Beldelerin, Tarihi, Sosyal ve \u0130ktisadi Y\u00f6nden Yaz\u0131l\u0131 ve S\u00f6zl\u00fc Kaynaklardan \u0130ncelenmesi, 2003, http:\/\/www.recepaydogdu.com\/?p=4 (07.05.2018).<\/p>\n AYDO\u011eDU Recep, \u0130stiklal Sava\u015f\u0131nda Derbent K\u00f6y\u00fc, 2004, http:\/\/www.recepaydogdu.com\/?p=44 (07.05.2018).<\/p>\n AYDO\u011eDU Recep, \u201cOsmanl\u0131\u2019n\u0131n Kurulu\u015f D\u00f6nemine Yolculuk (K\u00f6se Mihal ve Harmankaya)\u201d<\/em>, II. Bursa Halk K\u00fclt\u00fcr\u00fc Sempozyumu Bildiri Kitab\u0131, Cilt I (219-235), Bursa: Uluda\u011f \u00dcniversitesi, 2005.<\/p>\n EK\u0130NC\u0130 Ekrem Bu\u011fra, Osmanl\u0131 Hukuku Adalet ve M\u00fclk, 2.b., \u0130stanbul: Ar\u0131 Sanat Yay\u0131nevi, 2012.<\/p>\n ELDEK Hikmet, \u201cErzurum Derbent Hanlar\u0131ndan \u2018Karasu Han\u2019 Koruma \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 De\u011ferlendirmesi\u201d, Erciyes \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc Dergisi, 2014\/2, Say\u0131: 37, http:\/\/sbedergi.erciyes.edu.tr\/37.sayi\/dergifull.pdf (12.05.2018).<\/p>\n HALA\u00c7O\u011eLU Yusuf, Osmanl\u0131larda Ula\u015f\u0131m ve Haberle\u015fme (Menziller), Ankara: PTT Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Yay\u0131nlar\u0131, 2002.<\/p>\n \u0130NALCIK Halil, Devlet-i Aliyye Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu \u00dczerine Ara\u015ft\u0131rmalar-1, 3.b., \u0130stanbul: T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131, 2009.<\/p>\n ORHONLU Cengiz, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda Derbend Te\u015fkilat\u0131, 2.b., \u0130stanbul: Eren Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 1990.<\/p>\n ORTAYLI \u0130lber, T\u00fcrkiye Te\u015fkilat ve \u0130dare Tarihi, 3.b., Ankara: Cedit Ne\u015friyat, 2008.<\/p>\n Osmanl\u0131 N\u00fcfus Defterinde Tav\u015fanl\u0131, \u0130stanbul: Tav\u015fanl\u0131 Belediyesi Yay\u0131nlar\u0131, 2016.<\/p>\n SARIBAY Ali Ya\u015far, S\u00fcleyman Seyfi \u00d6\u011e\u00dcN, Politikbilim, 2.b., Bursa: Alfa, 1999.<\/p>\n \u015eEN Fevzi, \u0130pek Yolu\u2019nda Derbent\u00e7i K\u00f6y: Aksu, 2012,\u00a0 http:\/\/timeoutbursa.blogspot.com.tr\/2012\/04\/ipek-yolunda-derbentci-koy-aksu.html (12.05.2018).<\/p>\n T.C. Ba\u015fbakanl\u0131k Devlet Ar\u015fivleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n TABAKO\u011eLU Ahmet, \u201cOsmanl\u0131 \u0130\u00e7timai Yap\u0131s\u0131n\u0131n Ana Hatlar\u0131\u201d, D\u00fcnden Bug\u00fcne T\u00fcrkiye\u2019nin Toplumsal Yap\u0131s\u0131, ed. Mehmet Zincirk\u0131ran, Bursa: Nova, 2006.<\/p>\n 438 Numaral\u0131 Muh\u00e2sebe-i Vil\u00e2yet-i Anadolu Defteri (937\/1530) I, K\u00fctahya, Kara-his\u00e2r-i S\u00e2hib, Sultan-\u00f6n\u00fc, Ham\u00eed ve Ankara Liv\u00e2lar\u0131, T.C. Ba\u015fbakanl\u0131k Devlet Ar\u015fivleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, Osmanl\u0131 Ar\u015fivi Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Yay\u0131n Nu: 13, Dizin ve T\u0131pk\u0131bas\u0131m, Ankara: 1993<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n EK 1<\/strong><\/p>\n YA\u015eAYAN DERBEND K\u00d6YLER\u0130<\/strong><\/p>\n Anadolu co\u011frafyas\u0131nda bir\u00e7ok k\u00f6y\u00fcn ge\u00e7mi\u015finde \u201cderbend\u201d olma mazisi yatmaktad\u0131r ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan ilgiyle izlenmektedir.<\/p>\n K\u00fctahya \u2013 Tav\u015fanl\u0131 \u2013 Derbent K\u00f6y\u00fc<\/strong><\/p>\n K\u00fctahya ili, Tav\u015fanl\u0131 \u0130l\u00e7esi\u2019ne ba\u011fl\u0131 olan Derbent K\u00f6y\u00fc, 1530 tarihli kay\u0131tlarda Tav\u015fanl\u0131 nahiyesine ba\u011fl\u0131 E\u015fme K\u00f6y\u00fc olarak kay\u0131tl\u0131d\u0131r.[33]<\/sup> Tanzimat d\u00f6nemine do\u011fru bu k\u00f6y 1831-1844 n\u00fcfus say\u0131mlar\u0131nda ve 1834 tarihli ve 1638 numaral\u0131 Tav\u015fanl\u0131 n\u00fcfus defterinde Tav\u015fanl\u0131 nahiyesine ba\u011fl\u0131 Derbend K\u00f6y\u00fc olarak kaydedilmi\u015ftir.[34]<\/sup> G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise Derbent K\u00f6y\u00fc olarak kay\u0131tl\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u201cDerbent K\u00f6y\u00fc, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n ilk d\u00f6nemlerinde Orhaneli\u2019ne ba\u011fl\u0131 iken daha sonralar\u0131 Tav\u015fanl\u0131\u2019ya ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00f6y\u00fcn \u00fc\u00e7 taraf\u0131 kara \u00e7am ormanlar\u0131yla \u00e7evrili olup, g\u00fcneyi Tav\u015fanl\u0131\u2019ya do\u011fru ova \u015feklinde uzan\u0131r. Kuzeye, Keles\u2019e do\u011fru De\u011firmendereleri Vadisi Adranos \u00c7ay\u0131na kadar dayan\u0131r. Vadinin bitiminden itibaren Uluda\u011f y\u00fckselmeye ba\u015flar. Kuzeybat\u0131s\u0131nda Nusratlar, Elmaa\u011fac\u0131 ve K\u00f6seler K\u00f6yleri aras\u0131nda T\u00fcrkmen Da\u011f\u0131 bulunur. K\u00f6y \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndaki De\u011firmendereleri Vadisinin do\u011fusunda Asarl\u0131k Tepesi ve Kocaorman bulunur. Asarl\u0131k Tepesi 4000 y\u0131ll\u0131k Hitit Kalesinin kal\u0131nt\u0131lar\u0131na ev sahipli\u011fi yapar. K\u00f6y\u00fcn bat\u0131s\u0131ndaki orman i\u00e7inden tarihi Bursa-\u0130zmir \u0130pek Yolu (Uluyol) ge\u00e7er.\u201d[35]<\/strong><\/sup><\/em><\/p>\n \u201c<\/em>Prof. Dr. Yusuf O\u011fuzo\u011flu (2005) \u2018Derbent Bursa i\u00e7in \u00f6nemlidir. Derbent Bursa\u2019n\u0131n fethinden sonra ba\u015fta Nazilli ve Ege diyarlar\u0131ndan dokumac\u0131l\u0131kta kullan\u0131lan hammaddenin Bursa\u2019ya, Bursa\u2019dan dokunan tekstil \u00fcr\u00fcnlerinin, kadifenin ve di\u011fer \u00fcr\u00fcnlerin s\u0131ra bekleyen yabanc\u0131 t\u00fcccarlara sat\u0131larak \u0130zmir ve di\u011fer Ege Limanlar\u0131na g\u00f6nderildi\u011fi ticari ana yolda menzildir. Geceleri burada konaklayan 300-400 develik kervanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 burada giderilir. Burada, devlet bir han ve zaviye kurdurur\u2026\u2019 demi\u015ftir. Halil \u0130nalc\u0131k\u2019a g\u00f6re buradan ge\u00e7en yol \u2018anayol\u2019 kategorisindedir (\u0130nalc\u0131k, 2003: 128-9). Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131ma g\u00f6re Derbent K\u00f6y arazisinde han kal\u0131nt\u0131lar\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. Mevcut folklorik \u00f6geler ve sosyal davran\u0131\u015flar, burada zaviyenin bulundu\u011funu, ge\u00e7en yolcular\u0131n doyuruldu\u011funu ispatlamaktad\u0131r.<\/em><\/p>\n O\u011fuzo\u011flu\u2019nun da vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi, Derbent K\u00f6y\u00fc\u2019n\u00fcn Bursa ile s\u0131k\u0131 ba\u011flar\u0131 oldu\u011fu tarih sayfalar\u0131nda da yerini bulmu\u015ftur. \u0130lhanl\u0131 imparatorlu\u011funun \u00e7\u00f6kmesi (1335) Bat\u0131 Anadolu Osmanl\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla (1300-1360) politik ve ticari a\u011f\u0131rl\u0131k merkezi Bat\u0131 Anadoluya kayarak ticaret yollar\u0131 d\u00fczeninde de\u011fi\u015fme oldu. Bursa Anadolunun en \u00f6nemli ticaret merkezi ve do\u011fu-bat\u0131 ticareti i\u00e7in ambar olmu\u015ftu. 1391 y\u0131l\u0131na geldi\u011finde Balat, Efes ve Fo\u00e7a gibi ticaret merkezleri de Osmanl\u0131 denetimine ge\u00e7mi\u015f ve Bursa\u2019ya ba\u011flanm\u0131\u015flard\u0131. Art\u0131k \u0130ran kervanlar\u0131 bu limanlara Bursa yoluyla ula\u015f\u0131yordu (\u0130nalc\u0131k, 2003: 127, 130)<\/em><\/p>\n Bursa- \u0130zmir \u0130pek yolu (Ticaret yolu) g\u00fczergah\u0131 \u015f\u00f6yledir: Bursa-G\u00f6kdere\u2019den ba\u015flay\u0131p Elma\u00e7ukuru\u2019ndan (S\u00fcleymaniye) Ba\u011fl\u0131 Han\u0131na ula\u015f\u0131r. Ba\u011fl\u0131 Han\u0131 menzildir. Buradan So\u011fukp\u0131nar, Karaislah \u00fczerinden ge\u00e7en yol, B\u00fcy\u00fckdeliller ve K\u00fc\u00e7\u00fckdeliller aras\u0131ndan, Barakl\u0131 Keles, Alpagut, Uzun\u00f6z\u2019den Mente\u015fe Han\u0131na ula\u015f\u0131r. Mente\u015fe Han\u0131 menzildir. \u00c7imenli Dereden ilerleyen yol, Adranos \u00e7ay\u0131n\u0131 ge\u00e7erek Asar Deresi vadisinden, K\u00fcrt (G\u00fcl\u00f6z\u00fc) ve K\u00f6seler aras\u0131ndan, Karay\u00fcksek\u2019ten Deve yoku\u015fundan Derbent Han\u0131na ula\u015f\u0131r. Derbent Han\u0131 menzildir. Bilahare Emet hudutlar\u0131 i\u00e7inden Ege Diyar\u0131na ve \u0130zmir\u2019e gider.\u201d<\/em>[36]<\/sup><\/p>\n \u201cDerbent te\u015fkilatlar\u0131 ve tesisleri Osmanl\u0131 D\u00f6neminde II. Murad ve Fatih zaman\u0131nda kurulmu\u015ftur. Bu k\u00f6ydeki te\u015fkilat ve tesislerin de ayn\u0131 d\u00f6nemlerde kuruldu\u011fu tahmin edilmektedir. K\u00f6y, ula\u015f\u0131m yollar\u0131n\u0131n kesi\u015fme noktas\u0131ndad\u0131r. K\u00fctahya-Bal\u0131kesir Demiryolunun da bu k\u00f6y\u00fcn arazisinden ge\u00e7irilmesi i\u00e7in Cumhuriyet d\u00f6neminde \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131ld\u0131ysa da ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015ftir. Derbent tesisinin yenilenmesi ve \u00e7evresinin iskana a\u00e7\u0131lmas\u0131 1725 y\u0131llar\u0131nda olmu\u015ftur. Bu d\u00f6nemde yak\u0131n k\u00f6ylerden de derbent\u00e7i yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. (K\u00f6seler K\u00f6y\u00fc, Koza\u011fac\u0131 K\u00f6y\u00fc, K\u0131lavuzlar K\u00f6y\u00fc) derbent te\u015fkilat ve tesislerinin Tanzimat D\u00f6neminde kald\u0131r\u0131larak asayi\u015f ve yol g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flama g\u00f6revi Zaptiye te\u015fkilat\u0131na devredilmi\u015ftir.\u201d<\/em>[37]<\/sup><\/p>\n 1831 y\u0131l\u0131ndan beri K\u00fctahya-Tav\u015fanl\u0131\u2019ya ba\u011fl\u0131 Derbent K\u00f6y\u00fc olarak adland\u0131r\u0131lan bu yerde kadimden derbend bulunur. Nitekim 1721 ve 1735 y\u0131llar\u0131nda burada bir derbend te\u015fkilat\u0131 kurulmas\u0131 ile ilgili olarak yap\u0131lan talepler ve buras\u0131n\u0131n derbend olarak kaydedildi\u011fine dair yap\u0131lan yaz\u0131\u015fmalara ili\u015fkin Ba\u015fbakanl\u0131k Devlet Ar\u015fivleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019nden temin edilen Osmanl\u0131ca belgeler ve bu belgelerin tasdikli terc\u00fcmeleri EK-2\u2019de ayr\u0131ca sunulmu\u015ftur.[38]<\/sup><\/p>\n \u0130stanbul\u2019un fethinden 100 sene sonras\u0131na kadar buran\u0131n \u00f6nemi devam etmi\u015ftir. Daha sonra Balkanlar\u2019da yeni yerlerin fethinden sonra ticaret yollar\u0131 Balkanlar\u2019dan Adriyatik Denizi \u00fczerinden \u0130talya\u2019ya uzanm\u0131\u015f olup bu yolun \u00f6nemi de gitgide azalm\u0131\u015f ve sadece kadife \u00fcretiminde kullan\u0131lan pamuklu malzemenin Nazilli ve Ayd\u0131n\u2019dan Bursa\u2019ya ta\u015f\u0131nmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Derbend te\u015fkilat\u0131 olarak \u00f6nemi azalan bu yerdeki E\u015fme K\u00f6y\u00fc 1530 y\u0131llar\u0131nda zeamat olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. 1720-1735 y\u0131llar\u0131ndan itibaren \u00fclke topraklar\u0131n\u0131n e\u015fk\u0131ya bask\u0131nlar\u0131 nedeniyle dirlik d\u00fczenli\u011finin yeniden sa\u011flanmas\u0131 ve buralar\u0131n \u015fen ve abadan olmas\u0131 i\u00e7in yeniden derbend te\u015fkilatlar\u0131 tesis edilmi\u015f, derbend kulesi kurulmu\u015f, yolcular\u0131n bar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 ve doyurulmas\u0131 i\u00e7in k\u00f6y odalar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece y\u00f6redeki konarg\u00f6\u00e7er T\u00fcrkmenler de yerle\u015fik hayata ge\u00e7irilerek Derbent K\u00f6y\u00fc kurulmu\u015ftur.<\/p>\n Derbent K\u00f6y\u00fcnde kadimden beri derbent\u00e7ilik yapanlar Saliho\u011fullar\u0131, Kay\u0131\u015flar ve Softuo\u011fullar\u0131 s\u00fclaleleridir. Derbend binas\u0131n\u0131n oldu\u011fu yer g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Saliho\u011fullar\u0131 s\u00fclalesinden Kuleliler\u2019in m\u00fclkiyetindedir. Bu d\u00f6nemi anlatan kulenin oldu\u011fu yere yak\u0131n kule p\u0131nar\u0131 denilen \u00e7e\u015fme halen Derbent K\u00f6y\u00fcnde mevcuttur.<\/p>\n A\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere Tav\u015fanl\u0131 Kazas\u0131 \u0130dare Heyetinin 1929 tarih 89 say\u0131l\u0131 Derbent karyesi hudutnamesinde k\u00f6y\u00fcn ge\u00e7mi\u015findeki mevki adlar\u0131 olarak E\u015fme Alan\u0131, I\u015f\u0131k \u00c7am\u0131, Karay\u00fcksek mevkileri gibi yerler g\u00f6r\u00fclmektedir. E\u015fk\u0131yalar\u0131n Osmanl\u0131 d\u00f6neminde bar\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yer Karay\u00fcksek Da\u011f\u0131\u2019d\u0131r. Yine o d\u00f6nemlerde var olan E\u015fme K\u00f6y\u00fc ve I\u015f\u0131k K\u00f6y\u00fc g\u00fcn\u00fcm\u00fczde E\u015fme Alan\u0131 ve I\u015f\u0131k \u00c7am\u0131 olarak bilinmektedir.<\/p>\n <\/p>\n Derbent K\u00f6y\u00fc Krokisi:<\/p>\n <\/p>\n Derbent K\u00f6y\u00fc\u2019n\u00fcn panoramik foto\u011fraf\u0131:<\/p>\n <\/p>\n Derbent K\u00f6y\u00fc\u2019nde yap\u0131lan K\u00f6se Mihal \u015eenli\u011finden foto\u011fraflar:<\/p>\n <\/p>\n Osmanl\u0131 d\u00f6neminde bu k\u00f6yden ge\u00e7en kervanc\u0131lar\u0131n derbent\u00e7iler taraf\u0131ndan doyurulmas\u0131 gelene\u011fi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Derbent K\u00f6y\u00fc halk\u0131 taraf\u0131ndan Harmanc\u0131k-Tav\u015fanl\u0131 karayolunun kenar\u0131nda o yoldan ge\u00e7en yolcular\u0131n zaman\u0131nda buralardan ge\u00e7en y\u0131ll\u0131k kervan say\u0131s\u0131 kadar \u00fccretsiz olarak doyurulmas\u0131 (bu yoldan ge\u00e7en yolculara k\u00f6yl\u00fcler taraf\u0131ndan g\u00f6zleme da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 suretiyle) \u015feklinde devam etmektedir.<\/p>\n Derbent K\u00f6y\u00fc\u2019nde g\u00f6zleme yapan kad\u0131nlar:<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n Bursa – Aksu K\u00f6y\u00fc<\/strong><\/p>\n Aksu, Bursa\u2019n\u0131n g\u00fcney do\u011fusunda, eski Bursa Ankara yolu \u00fczerinde, Uluda\u011f ete\u011finde\u00a0\u00a0Kazanc\u0131 yoku\u015funda, G\u00f6ksu Deresi etraf\u0131nda kurulmu\u015f 600-650 y\u0131ll\u0131k bir Osmanl\u0131 k\u00f6y\u00fcd\u00fcr. Do\u011fusunda Kazanc\u0131, g\u00fcneyinde Turank\u00f6y – Erdo\u011fan (Dimboz), kuzeyinde L\u00fctfiye, kuzeybat\u0131s\u0131nda G\u00f6zede ve Ala\u00e7am k\u00f6yleri bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n 14.yy.\u2019da Horasan erenlerinden \u00c7i\u00e7ek Dede taraf\u0131ndan kurulan Aksu K\u00f6y\u00fc, Bursa\u2019ya 24 km uzakl\u0131kta ve Kestel il\u00e7esine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Tarihi \u0130pek Yolu g\u00fczerg\u00e2h\u0131nda yer alan Aksu K\u00f6y\u00fc, tarihte derbendlik yapan k\u00f6ylerden biri olarak bilinmektedir.[39]<\/p>\n <\/p>\n \u00a0<\/strong>Erzurum – Karasu K\u00f6y\u00fc<\/strong><\/p>\n Karasu K\u00f6y\u00fc, Erzurum\u2013Erzincan demiryolu \u00fcst\u00fcnde Karasu akarsuyunun bir koluyla beslenen A\u015fkale s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki k\u00f6ylerden biridir. Karasu K\u00f6y\u00fc konumu itibariyle, do\u011fu illerini bat\u0131ya ve kuzeye ba\u011flayan yollar\u0131n kesi\u015fti\u011fi noktada yer alan ve tarihi a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli bir yerle\u015fim alan\u0131d\u0131r. Tarih boyunca farkl\u0131 milletlerin istilas\u0131na u\u011fram\u0131\u015f ve bir\u00e7ok kez el de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Tarihinin M.\u00d6. 1700 y\u0131l\u0131nda Hititler ile ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, 1081 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrklere ge\u00e7ti\u011fi, 1514 y\u0131l\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funun h\u00e2kimiyetine girdi\u011fi bilinmektedir. Co\u011frafi konumu nedeniyle ula\u015f\u0131m yollar\u0131n\u0131n kesi\u015fme noktas\u0131 olmas\u0131 ile stratejik de\u011fere sahip olan k\u00f6yde, tarihinde ba\u011flant\u0131 noktas\u0131 olma niteli\u011finin izleri g\u00f6r\u00fclmektedir.[40]<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n EK 2<\/strong><\/p>\n T.C. Ba\u015fbakanl\u0131k Osmanl\u0131 Ar\u015fivi Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Derbend Te\u015fkilat\u0131 kurulmas\u0131 h\u00fck\u00fcmlerini i\u00e7eren Osmanl\u0131ca belgeler ve T\u00fcrk\u00e7e terc\u00fcmeleri:<\/p>\n 1721 y\u0131l\u0131na ait bir belgede (AE.SAMD.III 128 12601 H-15-11-1133) H\u00fcdavendigar sanca\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 Harmanc\u0131k ve Domani\u00e7 kazalar\u0131 ile K\u00fctahya sanca\u011f\u0131 Da\u011fard\u0131 kazas\u0131 ve Tav\u015fanl\u0131 nahiyesi aras\u0131nda bulunan Karay\u00fcks\u00fck adl\u0131 da\u011f\u0131n e\u015fk\u0131ya yata\u011f\u0131 olmas\u0131 ve etrafa korku salmas\u0131 sebebiyle Dergah-\u0131 Ali m\u00fcteferrikalar\u0131ndan Mehmed’in zeameti karyelerinden olan E\u015fme karyesinden ka\u00e7an reayan\u0131n tekrar yerlerinde iskan\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 ile s\u00f6z konusu karyenin derbend olarak kaydedildi\u011fine dair h\u00fck\u00fcm bulunmaktad\u0131r. Bu belgede \u00f6zetle \u015fu ibareler yer almaktad\u0131r: \u201cBu b\u00f6lgede yol kesen e\u015fk\u0131ya ve haramzade tak\u0131m\u0131 eksik olmamaktad\u0131r. O civarda gelip giden yolcular\u0131n yollar\u0131n\u0131 kesip korku sal\u0131p e\u015fk\u0131yal\u0131k yapmaktad\u0131rlar\u2026. Bu durumda o civarda bulunan k\u00f6ylerin ve havalinin korunmas\u0131 ile b\u00f6lge insanlar\u0131n\u0131n rahat ve huzur i\u00e7inde gelip gidebilmeleri i\u00e7in, s\u00f6z konusu k\u00f6y\u00fcn halk\u0131 bulunduklar\u0131 mahallerden kald\u0131r\u0131l\u0131p, ad\u0131 ge\u00e7en k\u00f6ye yerle\u015ftirilerek iskan edilmeleri kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu mahalden gelip ge\u00e7enlerin ve sair insanlar\u0131n korunmas\u0131 \u015fart\u0131yla Derbent\u00e7i olarak kay\u0131t olunmas\u0131 ricas\u0131yla Anadolu Valisi Vezir Ali Pa\u015fa, K\u00fctahya Kad\u0131s\u0131, Harmanc\u0131k, Da\u011fard\u0131 ve Domani\u00e7 Naipleri bu konuda ricada bulundular\u2026. Avar\u0131z ve n\u00fcz\u00fcllerini \u2026 \u00f6demek \u015fart\u0131yla Derbent\u00e7i olarak kay\u0131t olunmalar\u0131 i\u00e7in, ferman g\u00f6nderilmi\u015ftir\u2026 Gere\u011fince emir yaz\u0131lmas\u0131 hususunda yaz\u0131 yaz\u0131ld\u0131. \u015eimdi yaz\u0131lan yaz\u0131 gere\u011fince Derbent\u00e7e kay\u0131t edilmeleri hususunda arz olundu. Bu konuda ferman sad\u0131r olma\u011f\u0131n \u015fartlar\u0131 yerine getirilmek \u015fart\u0131yla tezkiresi verildi.\u201d<\/em>[41]<\/sup><\/p>\n 1735 y\u0131l\u0131na ait bir belgede (C.NF. 54 2665 H-22-09-1148) ise H\u00fcdavendigar sanca\u011f\u0131n\u0131n Harmanc\u0131k kazas\u0131n\u0131n E\u015fk karyesi reayas\u0131n\u0131n derbent\u00e7i tayinlerine dair h\u00fck\u00fcm bulunmaktad\u0131r. Bu belgede \u00f6zetle \u015fu ibareler yer almaktad\u0131r: \u201cS\u00f6zkonusu k\u00f6ye yar\u0131m saat miktar\u0131 mesafede bulunan Yumruta\u015f ve G\u00f6kam gedi\u011fi ve Kokur Seydi emlak\u0131 isimli mahalleri e\u015fk\u0131yadan men etmek i\u00e7in ve s\u00f6z konusu yerleri korumak \u00fczere Derbent\u00e7i olarak g\u00f6revlendirildi\u011fi Harmanc\u0131k kazas\u0131 naibi Abdullah\u2019a arz etmek \u00fczere belirtilen ki\u015filerden g\u00f6nderilen ve belirtilen yerleri ve yollar\u0131 e\u015fk\u0131yadan koruyup \u00fczerlerine gereken Avar\u0131z ve Bedel-i n\u00fcz\u00fcl ak\u00e7eleri ve sair di\u011fer vergilerden kaza ahalisiyle beraber \u00f6denmek \u00fczere yeniden Derbent\u00e7i tayin olunmak i\u00e7in telhisi\u2026 arz olundu\u011funda \u015fimdi telhisi gere\u011fince mahalline kaydedilerek bu konuda gerekli emirin verilmesi hususunda ferman sad\u0131r oldu\u011fundan kay\u0131t olunmu\u015ftur\u2026 Belirtildi\u011fi gibi kay\u0131tl\u0131d\u0131r. Bu konuda son s\u00f6z y\u00fcce padi\u015fah\u0131m\u0131z\u0131nd\u0131r\u2026 Bilindi\u011fi \u00fczere arz olundu\u011funda g\u00f6revli memur efendiye ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, s\u00f6z konusu yollar\u0131 ve kaza sakinlerini e\u015fk\u0131yan\u0131n zararlar\u0131ndan gere\u011fi gibi korunmas\u0131 i\u00e7in, a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde emir yaz\u0131lmas\u0131 hususunda ferman y\u00fcce padi\u015fah\u0131m\u0131z\u0131nd\u0131r\u2026 Harmanc\u0131k kazas\u0131 ahalilerinden b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlukla, kaza meclisinde haz\u0131r olup, \u015f\u00f6yle \u015fikayette bulunurlar. Kazam\u0131z k\u00f6ylerinden I\u015f\u0131k isimli k\u00f6y (de) eskiden beri derbent\u00e7i (derbent) olmaktad\u0131r. Lakin s\u00f6z konusu k\u00f6y, Emet, Tav\u015fanl\u0131, Da\u011fard\u0131 ve Domani\u00e7 kazalar\u0131 ile biti\u015fik olup, gerek kazam\u0131z ve gerekse belirtilen k\u00f6y civar\u0131nda yol kesme olaylar\u0131n\u0131n (e\u015fk\u0131yal\u0131k) sona erdirmek m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r. Bununla beraber yol kesenler, s\u0131\u011f\u0131r, s\u0131pa, beygir ve kat\u0131r gibi, adamlar\u0131n ellerine ne ge\u00e7er ise al\u0131p Kepsut kazas\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcp kimisini satt\u0131klar\u0131, kimisini de g\u00f6t\u00fcrd\u00fckleri yerlerde kesmekte ve kimisini de be\u015f y\u00fcz ve bin kuru\u015f kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda satmaktad\u0131rlar. Bu tarz b\u00fcy\u00fck h\u0131rs\u0131zl\u0131klar reaya ve fukara halka, yol kesen e\u015fk\u0131yan\u0131n b\u00fcy\u00fck zararlar\u0131 olmaktad\u0131r. Bu tarz yol kesen e\u015fk\u0131yalar\u0131n gerek kazam\u0131zda gerekse di\u011fer kazalara ka\u00e7anlar\u0131n uzakta veya yak\u0131nda olmalar\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n takip edilerek \u00f6l\u00fc veya diri olarak yakalanarak g\u00f6nderilmeleri i\u00e7in, padi\u015fahs\u0131z\u0131mdan daha \u00f6nceden de emir gelmi\u015ftir. Bu konu y\u00fcce makama arz olundu. Bu konuda son s\u00f6z y\u00fcce makam\u0131n\u0131z\u0131nd\u0131r\u2026\u201d <\/em>[42]<\/sup> Buna g\u00f6re ad\u0131 ge\u00e7en belgede bu y\u00f6reye daha \u00f6nceden derbent\u00e7i tayin edildi\u011fi, fakat y\u00f6redeki e\u015fk\u0131yal\u0131\u011f\u0131n \u00f6nlenemedi\u011fi gibi artt\u0131\u011f\u0131, bu nedenle yeniden derbent\u00e7i tayini talep edildi\u011fi ve derbent\u00e7i tayini hususunda padi\u015fah iradesi oldu\u011funa ili\u015fkin olarak merkezi idarenin ilgili yaz\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu belge asl\u0131nda yukar\u0131da 1721 y\u0131l\u0131na ait belgede ad\u0131 ge\u00e7en E\u015fme karyesi ile ayn\u0131 karyeye ili\u015fkin olup 1735 y\u0131l\u0131na ait belgede E\u015fme karyesi E\u015fk yani I\u015f\u0131k Karyesi ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. EK-1\u2019de belirtildi\u011fi \u00fczere 1831 y\u0131l\u0131ndan beri buras\u0131 Tav\u015fanl\u0131 nahiyesine ba\u011fl\u0131 Derbend K\u00f6y\u00fc olarak kaydedilmi\u015f olup[43]<\/sup> g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise Derbent K\u00f6y\u00fc olarak kay\u0131tl\u0131d\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n<\/h5>\n
1.3. OSMANLI \u0130MPARATORLU\u011eU TOPRAK S\u0130STEM\u0130<\/h5>\n
2. OSMANLI \u0130MPARATORLU\u011eU SINIRLARI \u0130\u00c7ER\u0130S\u0130NDE SEYAHAT VE YOL G\u00dcVENL\u0130\u011e\u0130<\/strong><\/h4>\n
2.1. SEYAHAT VE YOL G\u00dcVENL\u0130\u011e\u0130N\u0130N \u00d6NEM\u0130<\/h5>\n
\nHerkes, kendi \u00fclkesi de dahil olmak \u00fczere, herhangi bir \u00fclkeden ayr\u0131lmak ve \u00fclkesine yeniden d\u00f6nmek hakk\u0131na sahiptir<\/em>.<\/p>\n2.2. OSMANLI \u0130MPARATORLU\u011eU\u2019NDA SEYAHAT VE YOL G\u00dcVENL\u0130\u011e\u0130 TE\u015eK\u0130LATI<\/h5>\n
3. DERBEND TE\u015eK\u0130LATI<\/strong><\/h4>\n
3.1. GENEL HATLARIYLA DERBEND TE\u015eK\u0130LATININ G\u00d6REVLER\u0130<\/h5>\n
3.2. DERBEND TE\u015eK\u0130LATININ KONUMLANMASI<\/h5>\n
3.3. DERBEND TAY\u0130N ED\u0130LME S\u00dcREC\u0130<\/h5>\n
3.4. DERBEND T\u00dcRLER\u0130<\/h5>\n
3.5. DERBEND TE\u015eK\u0130LATINDA G\u00d6REVL\u0130LER<\/h5>\n
3.6. DERBEND S\u0130STEM\u0130 VE G\u00dcN\u00dcM\u00dcZ S\u0130GORTACILIK KURUMUNA BENZERL\u0130\u011e\u0130<\/h5>\n
3.7. DERBEND TE\u015eK\u0130LATININ BOZULMASI<\/h5>\n
SONU\u00c7<\/strong><\/h4>\n
[1] Ahmet Tabako\u011flu, \u201cOsmanl\u0131 \u0130\u00e7timai Yap\u0131s\u0131n\u0131n Ana Hatlar\u0131\u201d, D\u00fcnden Bug\u00fcne T\u00fcrkiye\u2019nin Toplumsal Yap\u0131s\u0131, ed. Mehmet Zincirk\u0131ran, Bursa: Nova, 2006, s.38.\r\n[2] \u0130lber Ortayl\u0131, T\u00fcrkiye Te\u015fkilat ve \u0130dare Tarihi, 3.b., Ankara, Cedit Ne\u015friyat, 2008, s. 169.\r\n[3] Ortayl\u0131, a.g.e., s. 250.\r\n[4] Ortayl\u0131, a.g.e., s. 252.\r\n[5] Ortayl\u0131, a.g.e., s. 253.\r\n[6] Ortayl\u0131, a.g.e., s. 114.\r\n[7] Ortayl\u0131, a.g.e., s. 118.\r\n[8] Ortayl\u0131, a.g.e., s. 121.\r\n[9] Ortayl\u0131, a.g.e., s. 328.\r\n[10] Ali Ya\u015far Sar\u0131bay, S\u00fcleyman Seyfi \u00d6\u011f\u00fcn, Politikbilim, 2.b.,Bursa, Alfa, 1999, ss. 32-33.\r\n[11] Cengiz Orhonlu, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda Derbend Te\u015fkilat\u0131, 2.b., \u0130stanbul, Eren Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 1990, s. 37.\r\n[12] Ortayl\u0131, a.g.e., s. 326.\r\n[13] Orhonlu, a.g.e., s. 2.\r\n[14] Orhonlu, a.g.e., s. 4.\r\n[15] Orhonlu, a.g.e., s. 18.\r\n[16] Orhonlu, a.g.e., s. 6.\r\n[17] Orhonlu, a.g.e., s. 9.\r\n[18] Orhonlu, a.g.e., s. 101.\r\n[19] Orhonlu, a.g.e., ss. 65-74.\r\n[20] Yusuf Hala\u00e7o\u011flu, Osmanl\u0131larda Ula\u015f\u0131m ve Haberle\u015fme (Menziller), Ankara, PTT Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Yay\u0131nlar\u0131, 2002, s. 133.\r\n[21] Orhonlu, a.g.e., s. 10.\r\n[22] Orhonlu, a.g.e., s. 102.\r\n[23] Orhonlu, a.g.e., s. 11.\r\n[24] Orhonlu, a.g.e., s. 64.\r\n[25] Orhonlu, a.g.e., s. 12.\r\n[26] Orhonlu, a.g.e., s. 13.\r\n[27] T.C. Ba\u015fbakanl\u0131k Devlet Ar\u015fivleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Yay\u0131nlar\u0131\r\n[28] Orhonlu, a.g.e., ss. 24-33.\r\n[29] Orhonlu, a.g.e., ss. 75-82.\r\n[30] Ekrem Bu\u011fra Ekinci, Osmanl\u0131 Hukuku Adalet ve M\u00fclk, 2.b., \u0130stanbul, Ar\u0131 Sanat Yay\u0131nevi, 2012, ss. 281-282.\r\n[31] Orhonlu, a.g.e., ss. 120-124.\r\n[32] Halil \u0130nalc\u0131k, Devlet-i Aliyye Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu \u00dczerine Ara\u015ft\u0131rmalar-1, 3.b., \u0130stanbul, T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131, 2009, s. 333.\r\n[33] 438 Numaral\u0131 Muh\u00e2sebe-i Vil\u00e2yet-i Anadolu Defteri (937\/1530) I, K\u00fctahya, Kara-his\u00e2r-i S\u00e2hib, Sultan-\u00f6n\u00fc, Ham\u00eed ve Ankara Liv\u00e2lar\u0131, T.C. Ba\u015fbakanl\u0131k Devlet Ar\u015fivleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, Osmanl\u0131 Ar\u015fivi Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Yay\u0131n Nu: 13, Dizin ve T\u0131pk\u0131bas\u0131m, Ankara: 1993, s.27 (Osmanl\u0131ca metin), s.37 (T\u00fcrk\u00e7e metin).\r\n[34] Osmanl\u0131 N\u00fcfus Defterinde Tav\u015fanl\u0131, \u0130stanbul, Tav\u015fanl\u0131 Belediyesi Yay\u0131nlar\u0131, 2016, s.39, s.72\r\n[35] Recep Aydo\u011fdu, \u201c\u0130stiklal Sava\u015f\u0131nda Derbent K\u00f6y\u00fc\u201d, 2004, http:\/\/www.recepaydogdu.com\/?p=44 (07.05.2018).\r\n[36] Recep Aydo\u011fdu,\u201cOsmanl\u0131\u2019n\u0131n Kurulu\u015f D\u00f6nemine Yolculuk (K\u00f6se Mihal ve Harmankaya)\u201d<\/em>, II. Bursa Halk K\u00fclt\u00fcr\u00fc Sempozyumu Bildiri Kitab\u0131, Cilt I (219-235), Bursa: Uluda\u011f \u00dcniversitesi, 2005,\u00a0 ss. 227-228.\r\n[37] Recep Aydo\u011fdu, \u201cBursa\u2019ya Kom\u015fu K\u00fctahya \u0130li Tav\u015fanl\u0131 \u0130l\u00e7esine Ba\u011fl\u0131 Bir B\u00f6l\u00fcm K\u00f6y ve Beldelerin, Tarihi, Sosyal ve \u0130ktisadi Y\u00f6nden Yaz\u0131l\u0131 ve S\u00f6zl\u00fc Kaynaklardan \u0130ncelenmesi\u201d, 2003, http:\/\/www.recepaydogdu.com\/?p=4 (07.05.2018).\r\n[38] T.C. Ba\u015fbakanl\u0131k Devlet Ar\u015fivleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Yay\u0131nlar\u0131, bak\u0131n\u0131z: EK-2.\r\n[39] Fevzi \u015een, \u201c\u0130pek Yolu\u2019nda Derbent\u00e7i K\u00f6y: Aksu\u201d, 2012, \u00a0http:\/\/timeoutbursa.blogspot.com.tr\/2012\/04\/ipek-yolunda-derbentci-koy-aksu.html (12.05.2018).\r\n[40] Hikmet Eldek, \u201cErzurum Derbent Hanlar\u0131ndan \u2018Karasu Han\u2019 Koruma \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 De\u011ferlendirmesi\u201d, Erciyes \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc Dergisi, 2014\/2, Say\u0131: 37, http:\/\/sbedergi.erciyes.edu.tr\/37.sayi\/dergifull.pdf (12.05.2018), ss. 1-18.\r\n[41] T.C. Ba\u015fbakanl\u0131k Devlet Ar\u015fivleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Yay\u0131nlar\u0131, AE.SAMD.III 128 12601 H-15-11-1133 numaral\u0131 belge, Osmanl\u0131ca metin ve tasdikli T\u00fcrk\u00e7e terc\u00fcmesi.\r\n[42] T.C. Ba\u015fbakanl\u0131k Devlet Ar\u015fivleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Yay\u0131nlar\u0131, C.NF. 54 2665 H-22-09-1148 numaral\u0131 belge, Osmanl\u0131ca metin ve tasdikli T\u00fcrk\u00e7e terc\u00fcmesi.\r\n[43] Osmanl\u0131 N\u00fcfus Defterinde Tav\u015fanl\u0131, \u0130stanbul: Tav\u015fanl\u0131 Belediyesi Yay\u0131nlar\u0131, 2016, s. 39, s. 72.<\/pre>\n
KAYNAKLAR<\/strong><\/h4>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.recepaydogdu.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/harita1_sf22.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.recepaydogdu.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ben01.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.recepaydogdu.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ben02.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.recepaydogdu.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ben03.png\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.recepaydogdu.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ben04.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.recepaydogdu.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ben05.png\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.recepaydogdu.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/ben06.png\")
<\/p>\n