Bu b\u00f6l\u00fcmde yazd\u0131klar\u0131m\u0131, bilmeyenler i\u00e7in yaz\u0131yorum. Ukalal\u0131k san\u0131lmas\u0131n, bilen zaten biliyor. Bilmeyen de her \u015feyi bilmek zorunda de\u011fil. Merak\u0131n\u0131 \u00e7ekerse okur, \u00e7ekmezse bir ba\u015fka ba\u015fl\u0131\u011fa veya sayfaya ge\u00e7er.<\/p>\n
Deneme yaz\u0131 t\u00fcr\u00fc, bir insan\u0131n herhangi bir konudaki duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve g\u00f6r\u00fc\u015flerini payla\u015fmak i\u00e7in kesin h\u00fck\u00fcmlere varma zorunlu\u011fu hissetmeden, samimi bir \u00fcslupla yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lard\u0131r. Benim de kimseye bir \u015fey ispatlama iddiam yoktur. Duyduklar\u0131m\u0131, okuduklar\u0131m\u0131 ve inand\u0131klar\u0131m\u0131 yaz\u0131yorum. Kafam\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir \u015feyi evirip \u00e7evirmeden, sadece i\u00e7inde oyna\u015fanlar\u0131 k\u00e2\u011f\u0131da d\u00f6k\u00fcyorum. Eskilerin deyimiyle, m\u00fcka\u015fefe ettiklerimi payla\u015f\u0131yorum. Muhatab\u0131m dostlar\u0131m, arkada\u015flar\u0131m ve i\u00e7tenlikle ilgi duyup okuyan okuyucudur.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Deneme 2: TAV\u015eANLI ARA\u015eTIRMALARI DERG\u0130S\u0130NE DA\u0130R<\/strong><\/h4>\nYakla\u015f\u0131k 9-10 y\u0131l kadar \u00f6nce, bilhassa k\u00fclt\u00fcrel konularda yollar\u0131m\u0131z\u0131n yer yer kesi\u015fti\u011fi bir \u00f6\u011fretmen arkada\u015f\u0131m telefonla beni arayarak – k\u0131sa bir hal -hat\u0131r sormadan sonra – Tav\u015fanl\u0131 il\u00e7emizin \u00e7ok de\u011ferli bir kaymakam\u0131 olan Numan Hatipo\u011flu ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda tarih ve k\u00fclt\u00fcr konular\u0131nda bir komisyon kurulaca\u011f\u0131n\u0131, y\u00f6re tarih ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile ilgili faaliyetlerde bulunulup dergi \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 planland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu konularda ikamet etti\u011fim Bursa’daki K\u00fctahyal\u0131lar Derne\u011finde ve memleketim Tav\u015fanl\u0131\u2013Derbent k\u00f6y\u00fcnde yapt\u0131\u011f\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m gibi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131mla bu komisyona katk\u0131 sunmam\u0131 teklif etti. Ben de -benzeri sosyal dernekler ve aktivitelerde- \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmakla birlikte, halen aktif olarak di\u015f hekimli\u011fi mesle\u011fine devam etti\u011fimden, Bursa’dan Tav\u015fanl\u0131’ya gelerek saha \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ve komisyon faaliyetlerine kat\u0131lmam\u0131n zor olaca\u011f\u0131n\u0131, bu nedenle komisyon \u00fcyesi olamayaca\u011f\u0131m\u0131 ancak mesaim d\u0131\u015f\u0131nda haz\u0131rlayaca\u011f\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131mla haz\u0131rlanacak olan dergiye katk\u0131 sunabilece\u011fimi bildirmi\u015ftim. Tav\u015fanl\u0131\u2019daki bu faaliyetler y\u0131llard\u0131r devam etti\u011finden, zaman zaman dergide yay\u0131nlananlardan ge\u00e7 de olsa haberdar oluyorum.<\/p>\n
<\/p>\n
Aradan ge\u00e7en zaman i\u00e7erisinde normal \u015fartlarda alt\u0131 ayda bir \u00e7\u0131kan derginin 16-17. say\u0131s\u0131na gelinmesi gerekirken bir iki y\u0131l \u00f6nce ancak 8. say\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kabildi\u011fini, bir vesile ile \u00f6\u011frendim. Zannederim aksayan bir \u015feyler oluyor ve dergi belirlenen s\u00fcrede \u00e7\u0131km\u0131yor. Belki ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lan konularda t\u0131kanma var, belki ba\u015fka bir nedenle… Nedenini bilemiyorum, a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 \u00f6nceden kafa da yormad\u0131m bu konuya. 8. Say\u0131dan itibaren durumun fark\u0131na vard\u0131m (9. say\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f \u015fimdi).<\/p>\n
<\/p>\n
Kimse fikrimi sormad\u0131 ama, memleket benim de memleketim, derginin konusu benim ilgi alan\u0131mla ilgili oldu\u011fundan yay\u0131n\u0131n\u0131n gecikmesi ve yaz\u0131lanlar benim de merak\u0131m\u0131 \u00e7ekmeye ba\u015flad\u0131. E\u011fer t\u0131kanma faaliyet alan\u0131n\u0131n darl\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklan\u0131yorsa kapsam geni\u015fletilebilir veya kat\u0131l\u0131mc\u0131 say\u0131s\u0131 art\u0131r\u0131labilir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu fikrimi dergiyi yay\u0131nlayan gruptaki bir arkada\u015f\u0131mla payla\u015ft\u0131m a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131. Cevaben, bu iletti\u011fim hususlar\u0131 yazabilece\u011fim s\u00f6ylendi. Uygun g\u00f6r\u00fcl\u00fcr veya g\u00f6r\u00fclmez. Yazd\u0131klar\u0131m\u0131 \u015fu an okuyorsan\u0131z uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f demektir, kendilerine te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n
<\/p>\n
Ortalama e\u011fitim d\u00fczeyinde insanlar\u0131n kolayl\u0131kla bildi\u011fi gibi dergilerde kullan\u0131labilecek edebi t\u00fcrler \u00e7ok \u00e7e\u015fitlidir. De\u011fi\u015fik \u015fiir t\u00fcrleri oldu\u011fu gibi olay, fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 masal, efsane, mitolojik hik\u00e2ye ve di\u011fer hik\u00e2ye t\u00fcrleri, biyografi t\u00fcrleri, seyahat yaz\u0131lar\u0131, bildiri, r\u00f6portaj, makale, sohbet ve k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131 ve deneme yaz\u0131lar\u0131 gibi bir\u00e7ok d\u00fcz yaz\u0131 \u00e7e\u015fidi olabilir. Romanlar uzun oldu\u011fundan, konumuz da dergi oldu\u011fu i\u00e7in uymaz. Tav\u015fanl\u0131 ve \u00e7evresi bu konularda \u00e7ok zengin potansiyele sahip bir yer. Y\u00f6re ile ilgili bana g\u00f6re mitolojik hik\u00e2yeye benzer yazan yazarlar var. Yeti\u015fmi\u015f insan g\u00fcc\u00fc y\u00fcksektir, \u00e7ok duyarl\u0131 e\u011fitimci \u00f6\u011frenci ve halk kitlesine sahiptir. Derginin ayr\u0131ca internet yoluyla evlere kadar sokulmas\u0131 da \u00e7ok isabetli olmu\u015f. Devir internet ve ak\u0131ll\u0131 cep telefonu devri. Bu fakirin web sitesi bir ilgi g\u00f6r\u00fcyor, \u015fa\u015fars\u0131n\u0131z. Bilmem ne \u00fcniversitesinden bir profes\u00f6r, yurt i\u00e7i ve yurt d\u0131\u015f\u0131ndan bilmem ne \u015fehrinden arayan ve e-posta g\u00f6nderen avukat, doktor, \u00f6\u011fretmen ve di\u011fer meslekten insanlar ve en g\u00fczeli \u00f6\u011frenciler var. Kitap al\u0131p okumayan insanlar burada cirit at\u0131yor, \u015fa\u015far kal\u0131rs\u0131n\u0131z. O\u011flumdan \u00f6t\u00fcr\u00fc biliyorum, kitap bast\u0131rmak ve sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131 beklemek dertli bir i\u015f. \u00c7ok k\u0131s\u0131tl\u0131 say\u0131da bas\u0131l\u0131yor. \u0130kinci bask\u0131 mafi\u015f, Arap\u2019\u0131n tabiriyle. Ak\u0131ll\u0131 adam i\u015fi de\u011fil, tutarsa bu i\u015fin kayma\u011f\u0131n\u0131 kitabevleri yiyor zaten. Oysa sanal d\u00fcnya ayr\u0131 bir d\u00fcnya. B\u00f6yle bir memlekette ya\u015famak \u00e7ok g\u00fczel geliyor insana, bu ortam\u0131 g\u00f6r\u00fcnce. T\u00fcm memleketimin insanlar\u0131 burada. Zek\u00e2, de\u011fi\u015fik \u00e7evre \u015fartlar\u0131na uyma kabiliyeti diye tarif edilir. Zeki T\u00fcrk milletini, bu d\u00fcnyada bir g\u00f6r\u00fcn. Bir de Facebook\u2019un \u00e7at kap\u0131 i\u00e7eri dalan canavarlar\u0131 olmasa! \u00c7ama\u015f\u0131r suyu reklamlar\u0131nda tuvaletlerden \u00e7\u0131kanlar gibi… Can\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131yorlarsa, reklamdaki gibi bas butona, gitsinler. Tabi, her nimetin bir k\u00fclfeti var. \u0130nternet ortam\u0131nda da bunlarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labiliyor insan.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Deneme 3: BANA DA\u0130R<\/strong><\/h4>\nKulaklar\u0131 \u00e7\u0131nlas\u0131n ve Allah uzun \u00f6m\u00fcr versin ona. Tav\u015fanl\u0131\u2019n\u0131n yeti\u015ftirdi\u011fi ve 1966 y\u0131l\u0131ndan itibaren Tav\u015fanl\u0131da orta \u00f6\u011frenim g\u00f6rm\u00fc\u015f t\u00fcm \u00f6\u011frencilerin haf\u0131zas\u0131nda b\u00fcy\u00fck yer tutan ve hayatlar\u0131n\u0131 \u015fekillendiren bir edebiyat \u00f6\u011fretmeni var; Esma (B\u00f6rek) Can\u0131az. Yakla\u015f\u0131k elli y\u0131l Tav\u015fanl\u0131’n\u0131n e\u011fitim hayat\u0131na y\u00f6n vermi\u015f, \u00f6\u011frenciler yeti\u015ftirmi\u015ftir kendileri. Dede, nine ya\u015f\u0131nda dahi \u00f6\u011frencileri olan bu \u00f6\u011fretmenin ilk \u00f6\u011frencilerindendim. Tav\u015fanl\u0131\u2019da lise \u00f6\u011frencilik y\u0131llar\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m kompozisyonlar\u0131m\u0131 de\u011ferlendirirken, k\u0131rm\u0131z\u0131 kalemle \u00f6vg\u00fcler d\u00fczer ve beni tarihi hik\u00e2ye veya roman yazmaya te\u015fvik ederdi hep. Sevdi\u011fi bir di\u011fer \u00f6\u011frenci de \u015fimdi Orman Y\u00fcksek M\u00fchendisi olan Dedeler K\u00f6y\u00fcnden \u0130smail S\u00f6nmez\u0131\u015f\u0131k’t\u0131. O da hikayeler yaz\u0131yor bildi\u011fim kadar\u0131yla. Liseden mezun olduktan yakla\u015f\u0131k otuz be\u015f y\u0131l kadar sonra yazm\u0131\u015f oldu\u011fum ”\u0130stiklal Sava\u015f\u0131nda Derbent K\u00f6y\u00fc”<\/em> adl\u0131 yaz\u0131mdan sonra bu \u00f6\u011fretmenimle yollar\u0131m\u0131z tekrar kesi\u015fti. Y\u0131ld\u0131z Kolejinde beraber \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 memur Yasin Karaaslan arkada\u015f\u0131ma benden \u00f6vg\u00fc ile bahsederek beni anlatm\u0131\u015f. Tav\u015fanl\u0131-Derbent\u2019li \u0130stiklal Sava\u015f\u0131 \u015fehit torunlar\u0131ndan olan Yasin\u2019den bu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131 al\u0131p okumu\u015f Esma Hocam. Bir \u00f6\u011frenci mahcubiyetiyle hakk\u0131mda anlat\u0131lanlardan heyecanland\u0131m, utand\u0131m ama \u00e7ok gururland\u0131m. Utanmam\u0131n nedeni, ben b\u00f6yle bir \u00f6\u011fretmene nas\u0131l vefas\u0131zl\u0131k yap\u0131p bunca y\u0131l hi\u00e7 aramad\u0131m diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmden. Bir \u00f6\u011fretmen \u00e7ok eski bir \u00f6\u011frencisini, nas\u0131l y\u0131llar \u00f6nceki haliyle hat\u0131rlayabilir? Bunca y\u0131l, bunca \u00f6\u011frenci yeti\u015ftirmi\u015f bir \u00f6\u011fretmenin on binlerce \u00f6\u011frencisi ve bu \u00f6\u011frencileriyle on binlerce hat\u0131ras\u0131 olur herhalde. Benim ne \u00f6zelli\u011fim var ki bunca \u00f6\u011frenci aras\u0131ndan bunca y\u0131l sonra hat\u0131rlan\u0131yorum? Bu kadar y\u0131l\u0131n bunca say\u0131da \u00f6\u011frencisini Esma Hocam y\u00fcre\u011fine nas\u0131l s\u0131\u011fd\u0131rabildi diye hayretler i\u00e7erisinde kald\u0131m sonra. Gariplik bende de\u011fil, Esma Hocada diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131. Allah var o \u00f6yle bir \u00f6\u011fretmenmi\u015f. Allah onu hi\u00e7 bunaltmas\u0131n.<\/p>\n <\/p>\n
O y\u0131llarda (2005 y\u0131l\u0131) di\u015f hekimli\u011fimin ve uzun idarecilik d\u00f6nemimin otuzuncu y\u0131l\u0131 idi. Sonunda ben -ekme\u011fini yedi\u011fim Bursa’ya- benden istendi\u011fi kadar hizmet ettim dedim kendi kendime. Kamuda da olsa \u00f6zelde de olsa hekimlik kamu hizmeti say\u0131l\u0131yor, ba\u015fka mesle\u011fe benzemez. \u015eimdi do\u011fdu\u011fum topraklara vefa borcu \u00f6deme zaman\u0131m diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin olu\u015fma sebebi; uzun y\u0131llar kapal\u0131 bir toplum olan Tav\u015fanl\u0131 insan\u0131 karn\u0131n\u0131 kendi b\u00f6lgesinde doyurabildi\u011finden olsa gerek, d\u0131\u015far\u0131ya g\u00f6\u00e7 etmiyordu. Y\u0131llarca oturdu\u011fum ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m Bursa \u015fehrine hem\u015ferilerimiz sadece gezi ve al\u0131\u015fveri\u015f amac\u0131yla ve hastal\u0131klar\u0131 nedeniyle gelirdi. \u0130\u015fimiz ve \u00e7evremiz gere\u011fi hastal\u0131k nedeniyle gelenlerin dertlerine derman ve arac\u0131 olur sonra geri g\u00f6nderirdik. Gelenler ekseriyetle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m SSK hastanesine gelirdi, ben de orada y\u00f6netici idim. Memlekette \u00f6yle insanlarla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f\u0131z ki, yard\u0131m\u0131m olmu\u015f, \u00e7o\u011funu hat\u0131rlam\u0131yorum bile. Memuriyetten ayr\u0131l\u0131nd\u0131ktan sonralar\u0131, bu kere ilave olarak i\u015f aramak i\u00e7in gelmeler ba\u015flad\u0131 Bursa’ya. O g\u00fcnlerde k\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn eski muhtar\u0131 Emin, \u00f6n\u00fcne katt\u0131\u011f\u0131 i\u015f arayan k\u00f6yl\u00fc gen\u00e7lerle geldi. \u00d6nceleri memleketten i\u015f talebiyle tek t\u00fck kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yordum. Genellikle i\u015f arayanlar Bursa\u2019daki yak\u0131n \u00e7evreden \u00e7ok oluyordu. O g\u00fcn hayat\u0131m\u0131n kendimi en \u00e7aresiz hissetti\u011fim g\u00fcnlerden biri oldu. \u00d6nceden s\u00f6z vermedi\u011fim halde talebe yeterli cevap veremeyince onlar hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frad\u0131, ben kendimi \u00e7ok k\u00f6t\u00fc hissettim. Boyun b\u00fck\u00fcp gelen insanlar\u0131n hepsine i\u015f bulmak imk\u00e2ns\u0131z. Dere ayn\u0131 dere ama su ayn\u0131 de\u011fil. Ben eski \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m yerlerden ayr\u0131lm\u0131\u015f\u0131m. Benim fabrikalar\u0131m da yok i\u015fe alay\u0131m. \u0130nsano\u011flu i\u015fi g\u00f6r\u00fcld\u00fck\u00e7e i\u015f g\u00f6r\u00fcrm\u00fc\u015f. Dostluk mostluk, arkada\u015fl\u0131k hik\u00e2ye imi\u015f ge\u00e7 anlad\u0131m. Benim imkanlar\u0131m k\u0131s\u0131tl\u0131 kald\u0131. O g\u00fcn bir hayat dersi daha ald\u0131m \u00e7ald\u0131\u011f\u0131m kap\u0131lardan. Bir daha ayn\u0131 nedenle kimseye ne kap\u0131m\u0131 aralad\u0131m ne de kimseyi arad\u0131m, mahcup olmamak veya geri \u00e7evrilmemek i\u00e7in. O y\u0131llarda her at\u0131lan topu tutmak zorunday\u0131m zannediyordum. F\u0131trat zor de\u011fi\u015fiyor. \u00d6yleyse b\u00f6yle i\u015f i\u00e7in gelen ki\u015filere imk\u00e2n yaratarak onlar\u0131 kendi yurtlar\u0131nda tutmak ve g\u00f6\u00e7\u00fc \u00f6nlemek laz\u0131md\u0131. Kendimi sorumlu hissettim. \u00d6nce y\u00f6reyi onlara cazip hale getirmek gerekiyordu. Web sitemin giri\u015finde, bu d\u00fc\u015f\u00fcncemin ana fikri olan giri\u015f yaz\u0131s\u0131 hala o g\u00fcnlerin an\u0131s\u0131 olarak durur. Neler yapabilirdim? D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm\u2026 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Bu nedenle ben y\u00f6re k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ve tarihine bir ara\u00e7 olarak d\u00f6rt elle sar\u0131ld\u0131m. Bir\u00e7ok radyo ve tv program\u0131na bu ama\u00e7la kat\u0131ld\u0131m.<\/p>\n
<\/p>\n
Y\u00f6re insan\u0131n\u0131n uzun y\u0131llar Tun\u00e7bilek ve \u00e7evresinde \u00e7ok kolay doydu\u011fu i\u00e7in te\u015febb\u00fcs ruhunu kaybetti\u011fini, az\u0131c\u0131k yetenekli \u015fah\u0131slar\u0131n dahi kolayca para kazanabildi\u011fi g\u00f6rd\u00fcm. Tun\u00e7bilek’in bir\u00e7ok iyili\u011fine ra\u011fmen, y\u00f6re insan\u0131n\u0131 u\u00e7ma yetene\u011fini yitirmi\u015f tavu\u011fa veya \u00f6rde\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc kanaatine vard\u0131m. Ortada bir k\u00f6y ve k\u00f6yl\u00fc ile eskisi gibi ekilip bi\u00e7ilmeyen geni\u015f bir arazi vard\u0131. Eski deyimle k\u0131r Devrant ve Devrantl\u0131lar. Uzun y\u0131llar \u00f6nce okudu\u011fum ve \u00e7ok etkilendi\u011fim bir kitap vard\u0131r. \u015eevket S\u00fcreyya Aydemir’in, \u201cToprak Uyan\u0131rsa\u201d isimli kitab\u0131. Bu kitap benim ba\u015fucu kitab\u0131md\u0131r, Sun Tzu\u2019nun Sava\u015f Sanat\u0131 kitab\u0131 gibi. Daha \u00e7ok ba\u015fucu kitab\u0131m var ya! Bir i\u015fi hedefledi\u011fimde ona ula\u015fmak veya bir s\u0131k\u0131nt\u0131m\u0131 gidermek i\u00e7in hep bu gibi kitaplar\u0131 okurum tekrar tekrar. Bunlar, benim bileyi ta\u015flar\u0131md\u0131r. Bunlarla bilenirim. Sorunlara hep bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu bulurum, bunlar\u0131 okurken. Hedefim k\u00f6yde sulu tar\u0131ma ge\u00e7mek, ge\u00e7 turfanda meyvecilik ve ev tipi hayvanc\u0131l\u0131k yaparak her evi k\u00fc\u00e7\u00fck bir i\u015fletme haline getirmek, \u015fehirdeki zorunlu harcamalar\u0131 yapmadan az parayla k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn k\u00f6y\u00fcnde ge\u00e7imlerini sa\u011flamak. Sonunda, kitapta (Toprak Uyan\u0131rsa) ge\u00e7en Keltepe K\u00f6y\u00fcn\u00fc, Keklikp\u0131nar\u0131 K\u00f6y\u00fc yapma projesi. Keltepe K\u00f6y\u00fc, romanda ge\u00e7en k\u00f6y\u00fcn \u00f6nceki halidir. B\u00fcy\u00fck emekler sonucu Keklikp\u0131nar\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n
<\/p>\n
K\u00f6yden gelen bir \u00e7ocukluk arkada\u015f\u0131m Mehmet Ali Ero\u011ful\u2019un Ziraat M\u00fchendisi o\u011fluna bunlar\u0131 a\u00e7t\u0131m. Ziraat M\u00fchendisi ama yapacak i\u015fi yok, i\u015f ar\u0131yor. O ba\u015fka \u015fehirlere gitti sonunda, serbest olarak mesle\u011fini yap\u0131yor \u015fimdi. Beni dinledi, ba\u015f\u0131n\u0131 kurtard\u0131. Ben ise ba\u015f\u0131 keltepe olan (k\u00f6y\u00fcn \u00fcst taraf\u0131 a\u011fa\u00e7s\u0131zd\u0131r) Derbent K\u00f6y\u00fc ile ba\u015f ba\u015fa kald\u0131m. Tav\u015fanl\u0131 Tema Vakf\u0131 Temsilcisi Fevzi Co\u015fgun a\u011fabeyimle bunun plan\u0131n\u0131 yapt\u0131k ama tamamlayamad\u0131k, malum sebepten. Beni \u00e7ok destekledi ba\u015fka konularda, bizzat gelerek.<\/p>\n
\u00d6nce k\u00f6y\u00fcmdeki bu insanlar\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 gibi onlarla oyunlar oynayarak, onlarla diyalog kurup, birlikte i\u015f yapmaya ikna etmek gerekiyordu. Bunun yolu, onlar\u0131 -elli y\u0131l \u00f6ncede kalm\u0131\u015f- sadece ya\u015fl\u0131lar\u0131n bildikleri eski oyunlar ve t\u00fcrk\u00fclerle anaokulu, ilkokul \u00e7ocu\u011fu gibi oynatarak i\u015fe ba\u015flamak. Hipnozda da bu metodu \u00e7ok kullan\u0131r\u0131z, \u00e7ocuklar\u0131 tedaviye iknaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken. Metot \u015fu: Onun seviyesine in, onun gibi davran\u0131p dikkatini \u00fczerine \u00e7ek, g\u00f6nl\u00fcn\u00fc kazan, seni takip etmesini sa\u011fla, sonra istedi\u011fini yapt\u0131r. Bu metodun iyi \u00f6zelli\u011fi, k\u00f6t\u00fc ama\u00e7la kullan\u0131lamamas\u0131d\u0131r. Amac\u0131n k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu sezen takibi b\u0131rak\u0131r. Gen\u00e7 nesile de oyunlar\u0131 ve eski k\u00fclt\u00fcr\u00fc b\u00fcy\u00fckler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile \u00f6\u011fretmek, diyalog sa\u011flayarak zaten kolayca becerebilecekleri k\u00fc\u00e7\u00fck tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k i\u015fletmesi ile birlikte ilaveten, buray\u0131 turizme a\u00e7arak, bildikleri ile \u00fcrettikleri \u00fcr\u00fcnleri d\u0131\u015ftan gelen ziyaret\u00e7ilere pazarlamak. Neler oynad\u0131lar neler sonra \u015fenliklerde. Mert, ta\u015f dikme, kald\u0131rge\u00e7, g\u0131nc\u0131rdeyik, al alma al k\u0131l\u0131\u00e7, deve oyunlar\u0131, Arap oyunlar\u0131 (seyirlik halk oyunlar\u0131n\u0131n t\u00fcrl\u00fcs\u00fc), k\u0131l\u0131\u00e7-kalkanla kurulu\u015f ve kurtulu\u015f canland\u0131rmalar\u0131 vs vs. Gelen ziyaret\u00e7ilerin vakit ge\u00e7irmelerini sa\u011flamak k\u00f6yl\u00fcye sevdirerek para kazand\u0131rmakt\u0131 amac\u0131m ama bizimkiler gelenlere ”bedave, bedave ” diyerek her \u015feyi \u00fccretsiz verdi. K\u00f6y\u00fcm\u00fcz o y\u0131llarda Tav\u015fanl\u0131\u2019n\u0131n \u00f6rnek k\u00f6ylerinden biri se\u00e7ildi. O zamanlara kadar k\u00f6y k\u0131zlar\u0131, k\u0131na gecelerinde Tarkan’\u0131n \u015fark\u0131lar\u0131yla yerel oyunlar\u0131 oynuyorlard\u0131 komik, komik. Halbuki bizde ne t\u00fcrk\u00fcler ve oyunlar vard\u0131 eskiden. Hepsini g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131k birer birer. Kat\u0131l\u0131mc\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in ilahi korolar\u0131 da kurduk. K\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn kad\u0131nlar\u0131 g\u00f6rev kabul ettikleri bu i\u015fi seve seve yapt\u0131lar. K\u00f6yl\u00fc inand\u0131\u011f\u0131n\u0131n pe\u015finden teredd\u00fcts\u00fcz gidiyor. Sadece iyi niyetine inans\u0131nlar yeter. Onlar\u0131 \u201c\u00f6rtmeli m\u00fchendislerim, siz erkekleri ge\u00e7eceksiniz\u201d diye te\u015fvik ederdim.<\/p>\n
<\/p>\n
K\u00f6y\u00fcm\u00fcz, tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel y\u00f6nden zengin bir laboratuvar gibidir. Kurulu\u015f ve Kurtulu\u015f D\u00f6nemi ile ilgili her \u00f6\u011fe var. \u201cKurulu\u015f ve Kurtulu\u015f K\u00f6semihalgazi Tarih K\u00fclt\u00fcr Sanat ve Spor \u015eenlikleri\u201dni yapmaya bu nedenle karar verdim.<\/p>\n
<\/p>\n
Ben kendini yeti\u015ftirmi\u015f oldu\u011fuma inan\u0131r\u0131m; e\u015fim ve \u00e7ocuklar\u0131m da \u00f6yledir . Ailemle, yak\u0131n \u00e7evre ve arkada\u015flar\u0131mla, k\u00f6yl\u00fcmle bu i\u015fi k\u0131v\u0131r\u0131r\u0131m dedim. Kollar\u0131 s\u0131vay\u0131p derhal i\u015fe ba\u015flad\u0131k. Belirli zaman sonra \u00f6\u011fretmenim Esma (B\u00f6rek) Can\u0131az ile bunlar\u0131 payla\u015ft\u0131m ve kendisinden \u015fenlikte misafirim olmas\u0131n\u0131, Bursa\u2019dan gelecek akademik \u00e7evreden \u00fcniversite hocalar\u0131 ile birlikte bir konu\u015fma yapmas\u0131n\u0131 istirham ettim. Aylarca u\u011fra\u015ft\u0131m, \u00f6n\u00fcme \u00e7ok engeller \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Baz\u0131 \u00e7evrelerin y\u00fcz\u00fcme g\u00fcl\u00fcp, arkamdan \u201cBu adam ne yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor\u201d dediklerini duyuyordum. \u00d6k\u00fcz alt\u0131nda buza\u011f\u0131 arad\u0131lar. Buza\u011f\u0131 yok ama yerel kafaya anlatam\u0131yorsun ki! Defalarca beni ortada b\u0131rakt\u0131lar s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde. S\u00f6z verdikleri mehteri bana de\u011fil Pazarlar\u2019a, folklor ekibini Keles\u2019e g\u00f6nderdiler. 2005 y\u0131l\u0131nda \u015fenlik \u00f6ncesi bunald\u0131\u011f\u0131m bir gece Esma Hocam\u0131 Bursa\u2019dan telefonla arad\u0131m. Engellemeleri anlatt\u0131m, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 a\u011fla\u015ft\u0131k, dertle\u015ftik. ”Hocam! \u015eu an muayenehanemdeyim. Saat, ak\u015fam\u0131m dokuzu. Kar\u015f\u0131mda Uluda\u011f var. Bu Uluda\u011f\u2019\u0131n \u00fcst\u00fcne bir da\u011f daha koysalar kald\u0131rmaya g\u00fcc\u00fcm yeter. Bu i\u015fin alt\u0131nda kalmayaca\u011f\u0131m\u201d dedim. Beni teselli etti. \u00dc\u00e7 ayda on bir kilo verdim ko\u015fturmaktan. \u0130ki y\u0131l \u00fcst \u00fcste jandarman\u0131n tespitlerine ve bizim tertip komitesinin hesaplar\u0131na g\u00f6re alt\u0131 bin ve on bin ki\u015filik \u015fenlikler tertipledim. D\u00f6nemin Tav\u015fanl\u0131 Kaymakam\u0131 beni \u00e7ok destekledi, kurumlar aras\u0131 i\u015f koordinasyonunda bir dedi\u011fimi iki etmedi. Onay almak yetiyordu, ilgili kurulu\u015flar zaten k\u00f6ye yard\u0131ma haz\u0131rd\u0131. Eski Muhtar Emin ve d\u00f6nemin muhtar\u0131 Ahmet\u2019i ve k\u00f6y\u00fcn ihtiyar delikanl\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7ok ko\u015fturdum. K\u00f6y\u00fcn halk \u00f6nderi Tahir’a ve \u015eeker’a hep yan\u0131mdayd\u0131. M\u00fcft\u00fc destek olmad\u0131, bana ak\u0131l vermeye kalkt\u0131. \u015eenli\u011fe gelemeyece\u011fini bildirdim kendisine. Engellemelere, yan \u00e7izme diye de\u011ferlendirdiklerime kar\u015f\u0131 sert tepkilerim oldu. Benim kabaca \u00fc\u00e7-d\u00f6rt t\u00fcrl\u00fc ki\u015fili\u011fim vard\u0131r. Bunlar; evlat ve aile reisi halim, hekim halim ve y\u00f6netici halim. Y\u00f6netici halimden ben de pek ho\u015flanmam. Hamamda deli var sonu\u00e7ta, katlanacaklar yapt\u0131klar\u0131ma. Ya severek yapacaklar ya da kerhen. K\u00f6y imam\u0131 Beyti P\u0131nar hep yan\u0131mdayd\u0131. G.L\u0130. Orman Te\u015fkilat\u0131, K\u00f6y Hizmetleri, Karayollar\u0131 \u015eantiyesi hep yan\u0131mda oldular. Karayollar\u0131 \u015fantiyesinin greyderleri ile K\u00f6y Hizmetlerinin ara\u00e7lar\u0131yla orman yollar\u0131m\u0131z\u0131n bak\u0131m\u0131n\u0131 yapt\u0131k. Orman ve k\u00f6y yollar\u0131 y\u00fcz\u00fcne bak\u0131l\u0131r hale geldi. Her yer cilli gibi oldu. G.L.\u0130.\u2019nin sondaj makinalar\u0131 ile onlarca kuyu a\u00e7\u0131ld\u0131. \u00c7e\u015fme ve tulumbalar, r\u00fczg\u00e2r g\u00fclleri yap\u0131ld\u0131. Suyu \u00e7\u0131kar\u0131nca k\u00f6yl\u00fcm trakt\u00f6rlerle oray\u0131 bayram yerine \u00e7evirdi \u015fenlik \u00f6ncesi. \u015eenlik alan\u0131 be\u015f y\u0131ld\u0131zl\u0131 otel konforunda hizmet verdi. \u00d6nl\u00fck, bone, eldivenle servisler yap\u0131ld\u0131. Tuvaletlerde su, tuvalet k\u00e2\u011f\u0131d\u0131, seyyar lavabo sistemiyle f\u0131sf\u0131s s\u0131v\u0131 sabun, k\u00e2\u011f\u0131t havlu konforu vard\u0131. K\u0131rk kad\u0131n \u015fenlik alan\u0131nda envai \u00e7e\u015fit g\u00f6zleme yapt\u0131 ve sipari\u015f veren misafirlere ”bedave, bedave ” diye da\u011f\u0131tt\u0131 be\u015f bin g\u00f6zlemeyi. Buradan ge\u00e7en yolcular\u0131 doyurma ile y\u00fczlerce y\u0131l g\u00f6revlili\u011fi geneti\u011fine kaz\u0131nm\u0131\u015f insanlar\u0131n torunlar\u0131 ba\u015fka nas\u0131l yapar ki? \u015eenlik bahanesiyle ve \u015fenlik s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok \u015feyler yapt\u0131k. Web sayfamda resimleri durur hala. Ara s\u0131ra bakar\u0131m. \u201cAdeta da\u011f ba\u015f\u0131nda resim sergileri, T\u00fcrkiye\u2019de ilktir\u201d dedi K\u00fctahya K\u00fclt\u00fcr M\u00fcd\u00fcr\u00fc. \u00c7ok k\u0131ymetli akademik \u00e7evre ve \u00e7ok seviyeli misafirlerimiz oldu \u00fcniversite hocalar\u0131ndan; konu\u015fmalar yapt\u0131lar. Bursa Masterlar Derne\u011fi atletleri k\u0131r ko\u015fular\u0131 yapt\u0131 ambulanslar\u0131n t\u0131bbi g\u00f6zetiminde. Nefis folklor g\u00f6sterileri yap\u0131ld\u0131. K\u00fctahya\u2019n\u0131n \u00e7ok \u00f6zel yerel k\u0131yafetleriyle defileler vs. yapt\u0131 k\u00f6y k\u0131zlar\u0131m\u0131z ve ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar\u0131m\u0131z. Ulusal gazete ve televizyonlarda k\u00f6y\u00fcm\u00fcn eli k\u0131l\u0131\u00e7-kalkanl\u0131 g\u00f6\u011fs\u00fc bayrakl\u0131 \u015falvarl\u0131 kad\u0131nlar\u0131 boy g\u00f6sterdi. K\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bedeni topal aya\u011f\u0131yla ba\u015f seymenim Huriye ablam\u0131 nas\u0131l unuturum? Allah rahmet eylesin. Mizansene uygun olarak \u015fenlikten on be\u015f g\u00fcn sonra kahveye gelip \u00f6nemli bir \u015fahsa posta bile koydu \u015fa\u015fars\u0131n\u0131z; sa\u011fl\u0131k oca\u011f\u0131n\u0131n tekrar a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in. Hepsi haz\u0131r asker. Emret gerisini d\u00fc\u015f\u00fcnme. Engellerin hepsinin alternatifini fazlas\u0131yla koyduk. Hala, arkada\u015f ve dost \u00e7evremiz, a\u011f\u0131zlar\u0131na \u00e7ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir parmak bal\u0131 an\u0131yor. Ne mutlu! Ben de az megaloman de\u011filim hani(!). Bu arada -yerel kafa nedeniyle – istenmeyen \u015feylerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor insan. Vurup da k\u0131v\u0131r\u0131veririz diyenler \u00e7\u0131k\u0131yor, buray\u0131 payla\u015famayanlardan birileri. Dostumuz Moymullu bir \u00f6\u011fretmen han\u0131m Tav\u015fanl\u0131\u2019da minib\u00fcste duymu\u015f. \u201cNe olur! Vazge\u00e7 doktor bey\u201d dedi telefonla. Kim takar. Koca g\u00f6vdesiyle gencecik Mam\u0131 Ahmet Demir benden habersiz bana koruma olmu\u015f, etraf\u0131mda p\u0131r d\u00f6n\u00fcyor. Uzakla\u015ft\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131. K\u00f6yl\u00fc delikanl\u0131lar organize olmu\u015f g\u00fcya beni koruyorlar. Sanki harp var. Asl\u0131nda Jandarma, izinsiz ku\u015f u\u00e7urtmad\u0131. Kimsenin bir \u015fey yapmaya kalkabilece\u011fi yok. \u015e\u00fck\u00fcr her \u015fey \u00e7ok g\u00fczel oldu. Fikir \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 olabiliyor ama sab\u0131rla a\u015f\u0131l\u0131yor her \u015fey. Bir \u015feyleri al\u0131p ka\u00e7aca\u011f\u0131z zannettiler. Her \u015fey yerli yerinde, kimse oradan bir \u015fey al\u0131p gitmedi, kimse buza\u011f\u0131 pe\u015fine de gitmedi. Eskisi gibi yine her \u015fey. \u0130nsanlar bunu anlad\u0131 sonunda. Her iki k\u00f6y, y\u00fczlerce y\u0131l oldu\u011fu gibi (Derbent ve Merkezyenik\u00f6y birlikte karde\u015f karde\u015f \u015fenlik yapt\u0131k. \u201cErcebim(Recep’im) gel bi sar\u0131l\u0131verem kaa\u015f\u0131m (karde\u015fim)\u201d diyen b\u00fcy\u00fcklerimiz kom\u015fu Merkezyenik\u00f6yl\u00fc teyze ve ablalar\u0131m\u0131n \u00f6vg\u00fcleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Bizim insan\u0131m\u0131z sevdi\u011fini ba\u011fr\u0131na bas\u0131yor. Onlarla birlikte olan anam \u00e7ok k\u0131vand\u0131 benimle. E\u015fmealan\u0131 tarlalar\u0131nda birlikte a\u015f ekmek yedik alanlarda, onlarla. (Alana inmek, ekti\u011fini yolarak ve bi\u00e7erek harman yerine kald\u0131rma i\u015fidir). Ben biliyorum ki bu iki k\u00f6y tarihte birlikte ya\u015fad\u0131. Tarihleri bir. Birlikte bu topraklarda \u00e7ok ac\u0131 \u00e7ektiler, birlikte sevindiler ve \u00f6v\u00fcn\u00e7le ya\u015fad\u0131lar. \u015eimdi iki ayr\u0131 k\u00f6y gibi ama, ge\u00e7mi\u015fleri bir. Ben bunu \u00e7ocuklu\u011fumdan bu yana ya\u015fayarak m\u00fcka\u015fefe ederek biliyorum.<\/p>\n
<\/p>\n
Bunu takiben Uluda\u011f \u00dcniversitesinde ”Osmanl\u0131n\u0131n \u201cKurulu\u015f D\u00f6nemine Yolculuk (K\u00f6semihal ve Harmankaya)\u201d konulu bildiri sundum bir ka\u00e7 ay sonra.<\/p>\n
On y\u0131l i\u00e7inde bir plan dahilinde\u201d \u0130stiklal Sava\u015f\u0131nda Derbent K\u00f6y\u00fc<\/em>\u201d isimli \u00e7al\u0131\u015fmam ile birlikte bir\u00e7ok yere, ki\u015fiye ve makama ula\u015farak onlar\u0131 Derbent \u015fehitleri i\u00e7in bir \u015feyler yapmaya ikna ettim. Davam\u0131, onlar kendi davalar\u0131 haline getirdiler. Eski Akparti \u0130l\u00e7e Ba\u015fkan\u0131 M\u00fcmtaz Serdaro\u011flu’na, Ramazan Aydemir’e \u00f6zellikle te\u015fekk\u00fcrlerimi sunar\u0131m. Onlar\u0131n hakk\u0131 \u00f6denmez. Derbent \u015eehitli\u011fi, Derbent \u015eehitleri M\u00fcze Evi (Uyuzlunun Evi) ve \u0130stiklal Sava\u015f\u0131 An\u0131t\u0131 yap\u0131m\u0131n\u0131n her a\u015famas\u0131nda a\u00e7\u0131k ve \u00f6rt\u00fcl\u00fc hem \u00f6nderlik ettik, t\u0131kand\u0131k\u00e7a binbir yolla yolu a\u00e7t\u0131k. Bir m\u00fcddet sonra art\u0131k bu dava il\u00e7emizin ve ilimizin davas\u0131 haline geldi. Tav\u015fanl\u0131 Havalisi ve Derbent \u015eehitler Derne\u011finin (TAVDER) kurulu\u015f a\u015famas\u0131nda da \u00f6nderlik ettim, t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc haz\u0131rlad\u0131m. Kurucular kurulunu olu\u015fturduk. Bu i\u015fler \u015fahsi gayretle olur ama kurumsal yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmezse yok olur gider. Eski zaman d\u00fc\u011f\u00fcnlerindeki seymen alay\u0131 y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc gibi, eski k\u00f6y d\u00fc\u011f\u00fcnlerindeki sarho\u015f d\u00fc\u011f\u00fcnc\u00fcler gibi, d\u00fc\u015fe kalka, ileri, yana, geri gidip tekrar ilerlendi. \u0130ki g\u00fcnde tamamlanabilecek i\u015fleri bitirmek, bazen aylar s\u00fcrd\u00fc. Her tarafta \u00e7arklar \u00e7ok yava\u015f d\u00f6n\u00fcyor. H\u0131rs\u0131ndan \u00e7atla, ikiye b\u00f6l\u00fcn faydas\u0131z. TAVDER Dernek Ba\u015fkan\u0131 Tahsin ve eski muhtar Ahmet s\u00fcreci bir anlatm\u0131\u015f olsa! Onlar\u0131 \u00e7ok ko\u015fturdum, \u00e7ok ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131m, \u00fczd\u00fcm i\u015fler yava\u015f gidiyor diye. Ben can\u0131 \u00e7\u0131k\u0131k biriyim, yerelde ise i\u015fler ba\u015fka y\u00fcr\u00fcyor. \u0130nsanlar\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00f6l\u00fc topra\u011f\u0131 serili. Haklar\u0131n\u0131 helal etsinler. Kimseye \u015fahsi bir tavr\u0131m yoktu, hepsi bu i\u015fle ilgiliydi huysuzluklar\u0131m\u0131n. Derne\u011fin web sitesini o\u011fluma haz\u0131rlatt\u0131m.<\/p>\n <\/p>\n
\u00c7ok \u015f\u00fck\u00fcr, her \u015fey bitti. Art\u0131k Tav\u015fanl\u0131’n\u0131n 18 Mart \u015eehitler ve Gaziler Haftas\u0131 t\u00f6renlerini k\u00f6y\u00fcm\u00fczde resmi heyetle, halk birlikte kutluyor. Emet-Cevizdere \u015eehitlerine g\u00f6sterilen vefa Derbent \u015fehitlerine de g\u00f6sterildi sonunda. An\u0131t, \u015eehitlik ve M\u00fcze Ev a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131na \u00e7a\u011fr\u0131lmay\u0131 unuttular beni. Aradan \u00e7ok zaman ge\u00e7ti. Arkadan gelenler \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131, beni kaz\u0131yan olmad\u0131. Sel gider kum kal\u0131r misali ben yine orada t\u00f6ren alan\u0131nda olaca\u011f\u0131m. Ben i\u015f hayat\u0131nda hep kadir bilir olmaya \u00f6zen g\u00f6sterdim. Kurumlardan emekli olup gidenleri hep el \u00fcst\u00fcnde tutmaya gayret g\u00f6sterdim. Y\u00f6neticilik yapt\u0131\u011f\u0131m yerlerin, \u00f6nce ge\u00e7mi\u015fini \u00f6\u011frenip i\u015fe koyuldum hep. \u0130nsan \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmay\u0131 bekliyor. Ben olmasayd\u0131m bu i\u015f bir seksen y\u0131l daha bekler, kimsenin akl\u0131na bunlar\u0131 yapmak gelmezdi. Neyse.<\/p>\n
<\/p>\n
2003 y\u0131l\u0131 Nisan ve May\u0131s ay\u0131nda \u00f6nce web sitemde ara\u015ft\u0131rma yaz\u0131lar\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ve Bursa K\u00fctahyal\u0131lar Derne\u011fi Yay\u0131nlar\u0131nda (K\u00fctahya Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131mdan iki yaz\u0131m yay\u0131nland\u0131. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalardan biri Tun\u00e7bilek Karakol Komutanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rev ve sorumluluk alan\u0131 i\u00e7indeki k\u00f6y ve beldeler hakk\u0131ndaki \u201cBursa\u2019ya Kom\u015fu K\u00fctahya \u0130li Tav\u015fanl\u0131 \u0130l\u00e7esine Ba\u011fl\u0131 Bir B\u00f6l\u00fcm K\u00f6y ve Beldelerin \u0130ncelenmesi” isimli \u00e7al\u0131\u015fmamd\u0131r. \u0130ltizam sistemindeki m\u00fcltezimin vergi toplamada yetki sahas\u0131ndaki k\u00f6yleri kapsayan bir \u00e7al\u0131\u015fma. Bu sistem kalk\u0131nca zannederim Zaptiye te\u015fkilat\u0131 da ayn\u0131 k\u00f6ylerin asayi\u015finden sorumlu olmu\u015f. \u015eimdi de Jandarma te\u015fkilat\u0131 bu g\u00f6revi devralm\u0131\u015f. 17 k\u00f6y ve iki belde ile ilgili 2003’teki ilk \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 o nedenle yapm\u0131\u015ft\u0131m. Karakol komutan\u0131 o zaman\u0131n muhtar\u0131 Emin\u2019den rica etmi\u015f, o da benden istemi\u015fti. Neden istediler bilmiyorum. Ben de \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ilgililer ve Tun\u00e7bilek Belediye Ba\u015fkan\u0131 Mutahhar hocamla payla\u015ft\u0131m. O zaman bu \u00e7al\u0131\u015fmam y\u00f6rede \u00e7ok etkili oldu. Bir\u00e7ok benzer \u00e7al\u0131\u015fmaya \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti. K\u0131sa zamana s\u0131\u011fd\u0131r\u0131lmak zorunlu\u011fu ile, \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131 kaynaklara ra\u011fmen eksik ve yanl\u0131\u015flar\u0131 ve acemiliklerim olsa da iyi niyetle yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. G.L.\u0130. taraf\u0131ndan yerinden kald\u0131r\u0131lan \u00d6merler ve Beye k\u00f6yleri nedeniyle tarihe not d\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6merler K\u00f6y\u00fcnde -eski k\u00f6y yerinde- \u00e7eltik ekiminin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015f olmam hayret uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131 o d\u00f6nemde. Benimle dalga ge\u00e7ildi\u011fini duyuyordum. Halbuki kayna\u011f\u0131n\u0131 vermi\u015ftim. (H\u00fcdavendigar Livas\u0131 Tahrir Defteri. Bir\u00e7ok ki\u015fi bu kayna\u011f\u0131 sonralar\u0131 kulland\u0131). \u00d6merler\u2019de pirin\u00e7 tarlas\u0131 ne ar\u0131yor dediler? G\u00fcra\u011fa\u00e7 ve Kayaaras\u0131 K\u00f6ylerinin tarihi hakk\u0131nda; Eskiden bir ba\u015fka yerde \u015eeyhler K\u00f6y\u00fc olarak, oradan ge\u00e7en tarihi yol \u00fczerinde ve Ala Sultan T\u00fcrbesi civar\u0131nda birlikte bulunur iken, sonra ayr\u0131 yerlerde kurulmas\u0131 konusu, mevsimin k\u0131\u015f ve yerel deste\u011fin bulunamamas\u0131 nedeniyle eksik kalm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcra\u011fa\u00e7 Belediyesi bana g\u00f6re duyars\u0131z davrand\u0131. Tabii ki yanl\u0131\u015flar\u0131m da oldu. Ben peygamber de\u011filim sonu\u00e7ta. \u0130\u015f yapan\u0131n hatas\u0131 olur, i\u015f yapmayan\u0131n hatas\u0131 olmaz. Kendi k\u00f6y\u00fcm olan Derbent\u2019in eski kurulu\u015f yeri ve ad\u0131 ile ilgili y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k s\u00fcrede ya\u015fananlar nedeniyle bana g\u00f6re var oldu\u011fu a\u015fikar olan bilinenlere, var olan kaynaklardan ula\u015famad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in eksik kald\u0131. Bir\u00e7ok eksiklik y\u0131llar i\u00e7inde giderildi. Neticede hik\u00e2ye yazm\u0131yoruz. Y\u00fcz y\u0131ll\u0131k s\u00fcre zarf\u0131nda bile \u00fclkemizde bin bir olay ya\u015fan\u0131p, de\u011fi\u015fim olurken, \u00f6nceki alt\u0131 y\u00fcz y\u0131l\u0131 eksiksiz ortaya \u00e7\u0131karabilmek hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na ayk\u0131r\u0131 idi ama eksiklerimi tamamlayaca\u011f\u0131mdan emindim. Azimli s\u0131\u00e7an (fare) tahtay\u0131 deler sonu\u00e7ta. Komandolar\u0131n deyi\u015fiyle imk\u00e2ns\u0131z yoktur, sadece zaman al\u0131r, denir. Sadece zamana, te\u015fvike ve amiyane tabirle gaza ihtiyac\u0131m vard\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
Derginizin 8. say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanan bir yaz\u0131da karde\u015fim Ahmet vas\u0131tas\u0131yla k\u00f6y\u00fcm\u00fcze \u00e7ok yak\u0131n bir k\u00f6y\u00fcn ”E\u015fen Derbendi” oldu\u011fu ile ilgili bilgiye ula\u015ft\u0131m. Tav\u015fanl\u0131daki ara\u015ft\u0131rmac\u0131 yazar bir arkada\u015f\u0131mdan bu yaz\u0131n\u0131n kopyas\u0131n\u0131 e-posta yoluyla ald\u0131m. Osmanl\u0131ca yaz\u0131 net okunmuyordu. Orijinalinden buldum ar\u015fivlerden. Bir yerde ad\u0131yla ger\u00e7ek bir derbent varken (Derbent K\u00f6y\u00fc), buna en yak\u0131n derbent, menzil veya zaviyenin -binek veya yaya sekiz saatlik y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f mesafesinde- (yakla\u015f\u0131k 40 km yar\u0131 \u00e7apl\u0131 \u00e7emberin \u00e7evresinde) ve derbent olmaya uygun \u00f6zellikte bir yerde derbent te\u015fkilat\u0131 olabilmesi m\u00fcmk\u00fcnken, dokuz km. mesafede, Karay\u00fcksek yoluyla daha k\u0131sa mesafede, ayr\u0131 bir derbendin olabilece\u011finin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi rasyonel g\u00f6r\u00fcnmedi bana. K\u0131saca; E\u015fen’de, derbent olamazd\u0131 bana g\u00f6re. Sadece iki k\u00f6y aras\u0131n\u0131n Karay\u00fcksekten ge\u00e7en tarihi yoldan 7-8 km uzakta olmas\u0131, en b\u00fcy\u00fck olmama nedenidir. Osmanl\u0131 ciddi bir devlettir. Derbent te\u015fkilat\u0131 kurulmas\u0131n\u0131n bir\u00e7ok kriteri ve prosed\u00fcr\u00fc vard\u0131r. Bir\u00e7ok kriter ve prosed\u00fcr yerinde et\u00fct edilerek, merkezi otorite taraf\u0131ndan derbent te\u015fkilat\u0131 kurulur. En k\u00fc\u00e7\u00fck ayr\u0131nt\u0131ya \u00f6nem verilir ve sadece oras\u0131n\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu yerler de\u011fil t\u00fcm \u00e7evre nahiye ve sancaklar\u0131n ilgili vilayetin, merkezi h\u00fck\u00fcmetteki ba\u015fdefterdar\u0131n bilgisi, onay\u0131 ve koordinasyonuyla bu i\u015f ger\u00e7ekle\u015fir. Sadrazam ve padi\u015fah emirleri ve talimatlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmak zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Osmanl\u0131 y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fi ile olan biteni bulur, bilir ve bu i\u015fin gerek\u00e7esinde kullan\u0131r. \u00dc\u00e7 y\u00fcz y\u0131l sonra evraka bak\u0131p ben \u00f6yle zannettim deme l\u00fcks\u00fcm\u00fcz yok. Her y\u00f6n\u00fcyle de\u011ferlendirip emin olmadan kur\u015fun atmak yok. Yanl\u0131\u015f ku\u015fu vurursun.<\/p>\n
<\/p>\n
Tav\u015fanl\u0131-Derbent\u2019e en yak\u0131n menzil veya konak yeri, yakla\u015f\u0131k 35-40 km.\u2019lik mesafedeki Keles-Mente\u015fe K\u00f6y\u00fcndeki \u201cKervan\u201d denilen yerdir. K\u00fctahya yolunda benzer yerler var, eski Do\u011fanaslan Karakolu civar\u0131 gibi. Bu karakollar tesad\u00fcf\u00fc kurulan yerler de\u011fil. Tav\u015fanl\u0131\u2019n\u0131n \u00dcy\u00fccek, \u00c7akr\u0131cak ve \u00c7ak\u0131ll\u0131 K\u00f6yleri de Derbent\u2019e yakla\u015f\u0131k 35-40 km. mesafededir. Bu k\u00f6yler Manisa-Salihli k\u00f6ylerine giden eski Y\u00f6r\u00fck g\u00f6\u00e7yolu \u00fczerindedir. H\u00fcdavendigar Valisi Ahmet Vefik Pa\u015fa d\u00f6neminde isk\u00e2n edilmi\u015flerdir. Oralar\u0131 da insana uzak Allah\u2019a yak\u0131n, \u0131ss\u0131z yerlerdendir asl\u0131nda.<\/p>\n
<\/p>\n
Derbent \u00fczerinden \u0130zmir taraf\u0131na giden ticaret yol g\u00fczergah\u0131 S\u00fclye \u2013 Emet \u00fczerindendir. (\u0130znik, Bazilika, Malagina Orinas, Aletina Akrakos yolu). Bu yol Anna Komnenan\u0131n g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnde \u201cAlexiad\u201d da ge\u00e7en yolu takip eder, 2004 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m ”D\u00fc\u015fte Uluda\u011f\u0131n Ard\u0131na Tarihi Yolculuk” isimli yaz\u0131mda bahsi ge\u00e7en yoldur. Emetlilere g\u00f6re S\u00fclye- Emet ve E\u011frig\u00f6z Da\u011f\u0131ndan Salihli\u2019ye ge\u00e7er ve bu yol bu g\u00fcn bile Y\u00f6r\u00fckler taraf\u0131ndan hala kullan\u0131l\u0131rm\u0131\u015f. Emet\u2019li ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n bu yaz E\u011frig\u00f6z Da\u011f\u0131na davetine \u015fimdiden te\u015fekk\u00fcrler. Onlarla yapt\u0131\u011f\u0131m \u00f6n g\u00f6r\u00fc\u015fmede bu yolla ilgili sezgilerimin do\u011fru oldu\u011fu kanaati olu\u015ftu bende. Ali Duyan hocama te\u015fekk\u00fcrler. Ege diyar\u0131na giden eski yollar \u00fczerinde Emet c\u0131var\u0131ndan bir sonraki derbent yeri, \u015eaphane-Karacaderbenttir. (Evliya \u00c7elebi yolu ara\u015ft\u0131rma gurubu, Evliya \u00c7elebinin Seyahatnamesindeki bu derbenti bulamam\u0131\u015flar. Yak\u0131n\u0131ndaki Karamanca\u2019y\u0131 Karacaderbent zannetmi\u015flerdir). Sonra s\u0131ras\u0131yla U\u015fak -Derbendi, Salihli -Derbendi, Turgutlu -Derbendi olarak \u0130zmire ula\u015f\u0131r bu yol. Denizli-Ayd\u0131n istikametinde ise, eski Kula E\u015fmede bir derbent oldu\u011funu \u00f6\u011frendim, Ala\u015fehir’de Uluderbent ve Buldan -Derbendi vard\u0131r. (Derbent deresini duman b\u00fcr\u00fcd\u00fc t\u00fcrk\u00fcs\u00fc, Buldan- Derbenti ile ilgili bir a\u011f\u0131tt\u0131r) Bursa- Derbent aras\u0131ndaki ticaret yolu g\u00fczergah\u0131n\u0131 2005 y\u0131l\u0131nda ”Osmanl\u0131n\u0131n Kurulu\u015f D\u00f6nemine Yolculuk -K\u00f6semihal ve Harmankaya ”da yazd\u0131m. (Bursa Belediyesi bir \u00e7ok yay\u0131n\u0131nda bu bilgileri kulland\u0131.)<\/p>\n
<\/p>\n
Derginin 8. say\u0131s\u0131nda \u00e7\u0131kan ”E\u015fen Derbendi ”yaz\u0131s\u0131 vesilesiyle, bu konuda tekrar yapt\u0131\u011f\u0131m ara\u015ft\u0131rmada, 2003 y\u0131l\u0131nda Derbent k\u00f6y\u00fc tarihi ile ilgili eksik kalan hususlar\u0131 g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131za inan\u0131yorum. Bu \u00e7al\u0131\u015fma ile birlikte 2018 y\u0131l\u0131nda k\u0131z\u0131m Av. Bennar Aydo\u011fdu taraf\u0131ndan haz\u0131rlan\u0131p -onun da doktora program\u0131 nedeniyle- halen yay\u0131nlanmam\u0131\u015f olan \u201cOsmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funun Devlet Te\u015fkilat\u0131n\u0131n Bir Unsuru Olarak Derbent Te\u015fkilat\u0131\u201d adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 e\u015f zamanl\u0131 y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Tarihe not d\u00fc\u015fecek \u00e7ok \u00f6nemli bir \u00e7al\u0131\u015fma oldu, Osmanl\u0131 Devlet Te\u015fkilat\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyelerince takdirle kar\u015f\u0131land\u0131. Yazar\u0131 olan Av. Bennar Aydo\u011fdu’nun izniyle bu yaz\u0131y\u0131 sitemde yay\u0131nlamay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Benim bu konuya tekrar y\u00f6nlenmeme sebep olan, bu dergiyi haz\u0131rlay\u0131p sunanlara \u015f\u00fckranlar\u0131m\u0131 sunar\u0131m. Bence bunlar, geli\u015fmeyi h\u0131zland\u0131ran kataliz\u00f6rlerdir. Bir\u00e7ok ki\u015fi bu konulara emek veriyor. Herkesin analiz ve sentez yetene\u011fi, sezgileri ve alan\u0131 farkl\u0131. Farkl\u0131 bilimsel disiplinlerden besleniyoruz. Ama bu i\u015fler tek bir vesikaya bakarak olmaz. Bu i\u015fte bir\u00e7ok bilimsel disiplinden istifade edilebilir. Dedektif ruhlu, kurmay subay ruhlu olmazsan ger\u00e7e\u011fi bulamazs\u0131n. Ge\u00e7mi\u015fte faili me\u00e7hul bir\u00e7ok cinayetin faillerini bulmak bug\u00fcnk\u00fc imkanlarla \u00e7ok kolay. Tarihi olaylar\u0131 ayd\u0131nlatmak da \u00f6yle. D\u00fcn Ah\u0131da\u011f\u0131’ndan Nazifpa\u015fa Derbendinden Kur\u015funlu’ya do\u011fru indim. (Bir askeri birlik veya bir a\u015firet y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc ile hangi yollardan, duraklardan ge\u00e7ip Domani\u00e7 da\u011f\u0131n\u0131 a\u015faca\u011f\u0131n\u0131 bilmek hi\u00e7 de zor de\u011fil. Oradan ister Bilelik’e, ister Ta\u015fk\u00f6pr\u00fc’den Alehina’ya ve Akrakos’a veya Bal\u0131kesir taraf\u0131na git sorun de\u011fil) ara\u015ft\u0131rmac\u0131 araziyi bilmeli.<\/p>\n
<\/p>\n
Di\u015f hekimlerinin yapt\u0131klar\u0131 meslek gere\u011fi bir\u00e7ok bilimsel disipline a\u015fina olmas\u0131 gerekir. En d\u00fc\u015f\u00fck e\u011fitim seviyesinden en y\u00fckse\u011fine kadar onlar\u0131n anlayaca\u011f\u0131 dilde ve k\u00fclt\u00fcrde s\u00f6yleyecek s\u00f6z\u00fcn olmal\u0131. \u0130\u015fimiz gere\u011fi her sosyal \u00e7evre ile ileti\u015fim kurma becerin yoksa iyi hekimlik yapamazs\u0131n bence. Ben de o nedenle hem \u00e7ok okur hem \u00e7ok gezerim. Y\u00f6r\u00fck gibi bir hayat\u0131 keyifle ya\u015far\u0131m. Yoksa 45 y\u0131l ayn\u0131 i\u015fi s\u0131k\u0131lmadan \u015fevkle nas\u0131l yapacaks\u0131n? Olaylar\u0131 de\u011fi\u015fik perspektiften de\u011ferlendirip \u00f6l\u00e7\u00fcp bi\u00e7ebilmelisin. Analiz ve sentez yetene\u011fini geli\u015ftirmen gerekir. M\u00fckemmeliyet\u00e7i (obsesif), paranoid (\u015f\u00fcpheci) ve takip\u00e7i olman gerekir i\u015fini yaparken. Bir taraftan olmuyorsa ba\u015fka taraftan olur. An\u0131nda de\u011fi\u015fik \u00e7evreye ve s\u00fcrprizlere bir Y\u00f6r\u00fck gibi uyabilmelisin. Hekimlikte iki kere iki, her zaman d\u00f6rt etmez. Bu y\u00fczden hekimlik sanat kabul edilir. Bu y\u00fczden hekimler biraz farkl\u0131 yarat\u0131klard\u0131r. \u00c7ok eski d\u00f6nemde ”T\u0131bbiyeden her \u015fey \u00e7\u0131kar ara s\u0131ra hekim de \u00e7\u0131kar” derlerdi. Memleketimizin (Emet ve Tav\u015fanl\u0131\u2019n\u0131n) i\u015fgal d\u00f6nemindeki direni\u015f hareketine \u00f6nder olan ki\u015filer de hekim idi. Dr. Re\u015fit Galip ve Dr. Faz\u0131l Do\u011fan beyler. \u00dclke siyasetine damga vurmu\u015f Dr. Refik Saydam, Dr. Mustafa Kalemli t\u00fcrlerinin se\u00e7kin \u00f6rnekleridir. Hekimler bir\u00e7ok dalda ba\u015far\u0131l\u0131 insanlard\u0131r. Ayr\u0131ca Mahmut Rag\u0131p K\u00f6semihal\u2019in babas\u0131 da doktor. O konuya bilahare de\u011finece\u011fim. Ne yapal\u0131m, toplum bu ger\u00e7e\u011fi kabul edecek. Bize sadece kendi i\u015fimizle yetinmek yetmiyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Kara bir delik diye tarif edilen Osmanl\u0131n\u0131n Kurulu\u015f D\u00f6nemi bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n ilgi alan\u0131d\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fte bu konuda en \u00f6nemli hizmet yapanlardan biri Prof. Dr. Sencer Divit\u00e7io\u011flu\u2019dur. As\u0131l i\u015fi ekonomi ve iktisatt\u0131r. Bu profes\u00f6r, tarih ara\u015ft\u0131rmac\u0131l\u0131\u011f\u0131na \u00e7ok yeni boyutlar katm\u0131\u015ft\u0131r; matemati\u011fi, aksiyomatik olgu metodunu. Bu i\u015fte fen bilimlerinden, t\u0131p\u0131n dallar\u0131ndan, psikiyatri ve adli t\u0131ptan yararlan\u0131lmal\u0131d\u0131r ve yararlan\u0131l\u0131yor da. Adli t\u0131p ve dallar\u0131 grafoloji bu konuda yararlan\u0131labilecek en \u00f6nemli bilimsel disiplinlerdendir bence. Hukuk tekni\u011finden mutlaka yararlanmal\u0131d\u0131r. Bir \u015feyin olabilirli\u011fini ispatlaman\u0131n bir ba\u015fka yolu, aksinin olamayaca\u011f\u0131n\u0131n ispatlanmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin: Velayet davalar\u0131nda oldu\u011fu gibi, \u00e7ocu\u011fun babas\u0131 oldu\u011fu iddia edilenin k\u0131s\u0131r oldu\u011funu ispatlamas\u0131 gibi. Bir olay\u0131n hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na uygun olmas\u0131 bir ba\u015fka yoldur. \u0130ddian\u0131n uygunlu\u011funa karar verici h\u00e2kim veya j\u00fcride, okuyucuda kanaat olu\u015fturulmas\u0131 gerekir. Art\u0131k tarih, sosyal bilim penceresi ile yap\u0131lacak bilim olmaktan \u00e7oktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Tek tarafl\u0131 e\u011fitimle hi\u00e7bir \u015fey olunmaz. Osmanl\u0131n\u0131n Kurulu\u015f D\u00f6nemi ile ilgili kaynaklar \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131d\u0131r. Bu nedenle bahsedilen ispat vas\u0131talar\u0131na ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Her yeni bilginin, daha yeni bilgi \u00e7\u0131k\u0131ncaya kadar \u00f6mr\u00fc vard\u0131r. Bir\u00e7ok bilinmezin oldu\u011fu bu d\u00fcnya, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara yeni f\u0131rsatlar sunmakta oldu\u011fu ger\u00e7ektir. Fakat buna ra\u011fmen bu i\u015fleri yapanlar\u0131n birbirleriyle yapt\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmalarda insan ili\u015fkilerinde septik, \u015f\u00fcpheci d\u00fc\u015f\u00fcnceyi bir yana b\u0131rakmas\u0131n\u0131n uygun olaca\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131nday\u0131m. Konuyu \u015fahsile\u015ftirmeden, ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmalarda yap\u0131lan ve yaz\u0131lanlar\u0131 \u015fahsi alg\u0131lamadan, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131ya dayal\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bana \u201cSen kendi i\u015fine bak\u201d derlerse, ben de \u201cHerkes kendi i\u015fine baks\u0131n\u201d diyorum. Bu i\u015fler kimsenin tekelinde de\u011fil. D\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc var. S\u00f6yleyecek s\u00f6z\u00fc olan s\u00f6yler. Okuyucu kamuoyu, kanaatine g\u00f6re karar\u0131n\u0131 verir. Kimse kendi kanaatini ba\u015fkas\u0131na dikte edemez. Rekabetin kaliteyi do\u011furdu\u011fu bilinen bir ger\u00e7ektir. Sevgi ise i\u00e7ten gelir, kimseyi sevmek zorunda de\u011filiz, kimse de bizi sevmek zorunda de\u011fil ama herkes birbiriyle ili\u015fkilerinde sayg\u0131l\u0131 olmak ve s\u00f6zlerine dikkat etmek zorundad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130nan\u0131yorum ki, Tav\u015fanl\u0131 ve \u00e7evresi tarih ve k\u00fclt\u00fcr y\u00f6n\u00fcnden hala bakirdir. Y\u00f6re bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmaya f\u0131rsat sunmakta oldu\u011fu gibi geni\u015f bir \u00f6\u011frenci kitlesi de -\u00f6\u011fretmenlerinin te\u015fvikiyle- tarih ve k\u00fclt\u00fcr konular\u0131nda \u00e7ok duyarl\u0131d\u0131r. Bu y\u00f6rede yeti\u015fmi\u015f, edebi yaz\u0131ma g\u00f6n\u00fcl veren Esma Can\u0131az, Ahmet Urfal\u0131, B\u00fclent Alpagut gibi mesleklerinde duayen, bir \u00e7ok yeti\u015fmi\u015f insan ve hevesli insan\u0131m\u0131z bulunuyor. \u0130smini sayamad\u0131\u011f\u0131m bir\u00e7ok ki\u015fi var, kimse g\u00fccenmesin. Derbent\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ”\u0130stiklal Sava\u015f\u0131 An\u0131t\u0131”n\u0131 yapmay\u0131 hayal ederken, gazeteci B\u00fclent Alpagut a\u011fabeyin \u00e7ok uzun y\u0131llar \u00f6nce yazd\u0131\u011f\u0131 bir k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131ndaki hayk\u0131r\u0131\u015f\u0131 beni \u00e7ok etkilemi\u015fti. An\u0131t yap\u0131m\u0131 i\u00e7in \u201cYap\u0131n art\u0131k bunu, seksen y\u0131l ge\u00e7ti, yapmazsan\u0131z o k\u00f6ye ben gelece\u011fim. Keser, testere, tahta ve har\u00e7la k\u00f6yl\u00fclerin yard\u0131m\u0131yla ben yapaca\u011f\u0131m\u201d diyordu \u00e7ok y\u0131llar \u00f6nce. \u00c7ok renkli ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc Fevzi Co\u015fgun gibi bir a\u011fabeyimiz vard\u0131. Ders al\u0131nacak, ders olarak okutulacak insan. Hayat\u0131 bir roman. Neler neler s\u0131\u011fd\u0131rm\u0131\u015f hayat\u0131na. Bizim k\u00f6y\u00fcn tepesini birlikte a\u011fa\u00e7land\u0131racak ve kelini giderecektik. Bunlar, y\u00f6remizin \u00f6nemli yeti\u015fmi\u015f adamlar\u0131ndand\u0131r. Sadece bir i\u015f yapmak yetmez insana. Tuzsuz kabak a\u015f\u0131 yapar ve yer gibi. \u0130nsan yapt\u0131\u011f\u0131ndan, yedi\u011finden b\u0131kar. \u0130nsan ba\u015fka \u015feyleri, ba\u015fka ba\u015fka tarzda sanat\u00e7\u0131 ustal\u0131\u011f\u0131yla yapmal\u0131 veya yapmay\u0131 denemeli. Sa\u011f olursam boynumuza bor\u00e7 olsun k\u00f6y\u00fcn ba\u015f\u0131ndaki kele sa\u00e7 eker gibi fidanlar dikece\u011fim ve oraya yap\u0131lan parktan ak sakall\u0131 Ke\u015fi\u015f Da\u011f\u0131n\u0131 (Uluda\u011f\u2019\u0131) izleyece\u011fim. Benim hayalim bu \u015fimdi. Yeni Kaymakam\u0131m\u0131z\u0131n, orman te\u015fkilat\u0131n\u0131n, Tema Vakf\u0131n\u0131n, G.L.\u0130\u2019nin ve k\u00f6y\u00fcm\u00fczde Toyg\u0131r\u0131\u2019ndaki Kay\u0131 \u00c7iftli\u011finin sahibi S\u00fcleyman Y\u0131lmaz\u2019\u0131n ve k\u00f6yl\u00fcm\u00fcz\u00fcn katk\u0131lar\u0131 ile yapar bitiririz. Yaln\u0131z bu kere, beni a\u00e7\u0131l\u0131\u015fa unuturlarsa k\u0131r\u0131l\u0131r\u0131m.<\/p>\n
<\/p>\n
Bak\u0131n bir\u00e7ok konu, bir\u00e7ok de\u011fer var Tav\u015fanl\u0131\u2019da. Afrika\u2019ya yolu d\u00fc\u015fen iki ayakkab\u0131 sat\u0131c\u0131s\u0131ndan biri \u201cBunlar yal\u0131nayak geziyor, kime sataca\u011f\u0131z\u201d diye i\u00e7inden ge\u00e7irirken, di\u011feri ellerini ovu\u015fturuyormu\u015f; \u201cHerkes yal\u0131nayak burada, ne ayakkab\u0131 satar\u0131z burada ama! Zengin olduk arkada\u015f. \u201cdemi\u015f. Biz zengin olamasak da g\u00f6nl\u00fcm\u00fcz zengin olur.<\/p>\n
<\/p>\n
Potpuri gibi daldan dala, konudan konuya atlatarak yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131n fark\u0131nday\u0131m. Deneme t\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6zelli\u011fi budur. Harmanlama yapmakt\u0131r ama hepsi bir ama\u00e7 i\u00e7in, akla geliveren konular\u0131n okuyucuya aktar\u0131lmas\u0131 i\u00e7indir. Yaz\u0131lar\u0131mda ifademe zenginlik katmak i\u00e7in bolca mecazi ifadeler ve ironi katar\u0131m. \u00dcslup meselesi. Ben buyum. Buras\u0131 m\u00fctevazi eskici d\u00fckk\u00e2n\u0131 gibi. Ne ararsan var ama her bir par\u00e7an\u0131n biraz tertibe ihtiyac\u0131 var. Buras\u0131 as\u0131k suratl\u0131, resmi m\u00fczayede salonu de\u011fil. Be\u011fenmeyen girmesin.<\/p>\n
<\/p>\n
Derginin yeni yay\u0131nlanacak say\u0131lar\u0131n\u0131n konusuna yeni alanlar\u0131n eklenerek sofran\u0131n zenginle\u015ftirilmesinin, \u00e7e\u015fitlendirilmesinin uygun olaca\u011f\u0131 kanaatindeyim sonu\u00e7 olarak. Ben dald\u0131m i\u00e7eri. Bu konuyu karar vericilerin tensiplerine sayg\u0131yla sunar\u0131m. Derginizin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki say\u0131lar\u0131n\u0131n bereketli olmas\u0131n\u0131 dilerim.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Deneme 4: ESK\u0130C\u0130L\u0130\u011eE, ANT\u0130KACILI\u011eA DA\u0130R<\/strong><\/h4>\nHerkes bir i\u015f yap\u0131yor. \u0130ki tekerli \u00e7ek\u00e7ek arabas\u0131yla, sessizce sokaklardan ge\u00e7erek -geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme yarayan- at\u0131k toplayan veya \u00fc\u00e7 tekerlekli arabas\u0131yla sokaklarda \u201cEskiler al\u0131r\u0131m, hurdalar al\u0131r\u0131m ablalar\u0131m, abilerim\u201d diyerek dolanan ve bundan ge\u00e7imini sa\u011flayan tedarik\u00e7i ve arac\u0131 bir meslek grubu vard\u0131r. Toplad\u0131klar\u0131 ya kendileri veya bir \u00fcst meslek grubu taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilir. Benim ilgilendi\u011fim ikinci gruptakiler. Bunlar tedarik\u00e7iler vas\u0131tas\u0131yla eski nesnelere ula\u015f\u0131rlar, hemen her \u015feye. Bu ki\u015filerin kendisi de ayn\u0131 zamanda tedarik\u00e7i olabilir. Eski e\u015fya, yeni gelinin sevmedi\u011fi kaynanas\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan \u015feyler vs. olabilir. Eski oyuncaklar, eski reklam \u00fcr\u00fcnleri, afi\u015fler, \u00e7izgi roman, k\u00e2\u011f\u0131t, defter veya toz yuvas\u0131 i\u015fe yaramaz biblo, tabak \u00e7anak, ev aleti gibi \u015feyler, tekstil \u00fcr\u00fcnleri veya b\u00fcy\u00fck ev e\u015fya tipleri olabilir. \u0130nsanlarda \u201cEskiye ra\u011fbet olsa bit pazar\u0131na nur ya\u011far\u201d mant\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r; bilhassa han\u0131mlarda. Eskiyi at\u0131p yenisini almak isterler. Sebebini sorunca \u201cBunu y\u0131llard\u0131r g\u00f6rmekten b\u0131kt\u0131m\u201d derler. Bu e\u015fyalar 1960-1970’lerden kalma, halen \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, ta\u015f gibi diye tabir edilen e\u015fya olabilir. Y\u00fcz y\u0131la kadar eski e\u015fyalara modern tabirle “Vintage” denir. Eskiyi hat\u0131rlatan yeni \u00fcretim e\u015fyalar da olabilir; bunlara da “Retro” e\u015fyalar denir. Sadece 50-100 y\u0131l \u00f6ncesinden ara\u00e7, e\u015fya, tak\u0131, giysi olabilir. At gitsin… Y\u00fcz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcrelik nadir bulunan k\u0131ymetli e\u015fyalara ise antika e\u015fya denir. Bir de koleksiyon \u00fcr\u00fcnleri var; efemera (belge), filateli (pul), n\u00fcmismatik (para), objeler vesaire vesaire. Antika, vintage veya koleksiyon oldu\u011fu halde at\u0131lan veya bazen \u00fc\u00e7 kuru\u015fa sat\u0131lan bu e\u015fyalar\u0131 tasnif edip bu e\u015fyalara bakarak hayal kuran insanlar oldu\u011funu bilin. \u0130yi bir par\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrse, k\u00f6\u015feyi d\u00f6ner veya ondan vazge\u00e7emeyip elinde saklar. Ona sevdalan\u0131r. Bug\u00fcn Bursa\u2019da bir antika pazar\u0131 gezerken, yakla\u015f\u0131k yirmi y\u0131ld\u0131r tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m emekli \u00f6\u011fretmen bir hastam\u0131 ve e\u015fini g\u00f6rd\u00fcm. Bundan \u00f6nceki g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde \u00e7ok ciddi bir hastal\u0131kla bo\u011fu\u015fuyordu. Nilg\u00fcn Aydemir Han\u0131m ve e\u015fi Bechan Beyi, pazardaki tezgahlar\u0131nda vintage \u00fcr\u00fcn satarken g\u00f6rd\u00fcm. G\u00f6zlerinin i\u00e7i g\u00fcl\u00fcyordu Nilg\u00fcn han\u0131m\u0131n. \u201cDoktor bey e\u015fimin te\u015fvikiyle vintage i\u015fine ba\u015flad\u0131m, hastal\u0131\u011f\u0131m\u0131 yendim, tedavimi yapan doktorlar\u0131m \u015fa\u015f\u0131yor bu sonuca\u201d dedi. Konu, bu yaz\u0131mdan a\u00e7\u0131ld\u0131. \u201cBen de yaz\u0131n\u0131zda yer istiyorum, beni de yaz\u0131n, ben bu d\u00fcnyaya yeniden geldim, \u015fimdi tekrar \u00e7ocuklu\u011fumu ya\u015f\u0131yorum\u201d dedi. Antikac\u0131l\u0131k ve vintage i\u015fi i\u015fte b\u00f6yle bir \u015fey. Eski \u00e7ocukluktaki mutlu masal d\u00fcnyas\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcr insanlar\u0131. Herkesin masala, mitolojik hik\u00e2yeye ihtiyac\u0131 var. Yok mu?<\/p>\n
<\/p>\n
Bu topraklara yakla\u015f\u0131k bin y\u0131l \u00f6nce gelmi\u015fiz. Ondan bin y\u0131l \u00f6nce ba\u015fkalar\u0131 vard\u0131, onlardan \u00f6nce bir ba\u015fkalar\u0131. Ge\u00e7en hafta, Tav\u015fanl\u0131\u2019n\u0131n Ayval\u0131 k\u00f6y\u00fcnde idim. Ahmet Dedeyi ve tomru\u011fu g\u00f6rmek i\u00e7in yolumu u\u011fratt\u0131m. Tomru\u011fa ba\u011flamak, ak\u0131l hastalar\u0131n\u0131 tedavide kullan\u0131lan folklorik tebabet (halk tebabeti) metodudur. \u00c7ocukken tomru\u011fa ba\u011flanmaktan korkup ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131m buradan. K\u00f6yde, ortadan k\u0131r\u0131k Roma d\u00f6nemi mermer bir \u00e7e\u015fme ba\u015f\u0131 ve \u00f6n\u00fcnde eski bir \u00e7ocuk mezar\u0131ndan uydurma oldu\u011funu zannetti\u011fim mermer bir yalak vard\u0131. \u00c7e\u015fme ba\u015f\u0131n\u0131n ortas\u0131ndaki \u00e7atlaktan geli\u015fi g\u00fczel ge\u00e7irilmi\u015f kara bir su borusuna ba\u011flanm\u0131\u015f, dolmu\u015f \u015fof\u00f6r\u00fc gibi oturan yana d\u00f6n\u00fck bir musluk. Ayval\u0131 K\u00f6y\u00fc ve Roma D\u00f6nemi eseri. Buyur buradan yak!<\/p>\n
<\/p>\n
Bu topraklarda Cumhuriyet\u2019ten \u00f6nce Osmanl\u0131, Sel\u00e7uklu, Bizans, Roma, Frigya, Hitit, Luwi ve yok olup giden bir\u00e7ok medeniyetler ya\u015fad\u0131, eserler b\u0131rakt\u0131 ve unutuldu gitti. Bir yabanc\u0131 \u00fclkede koruma alt\u0131na al\u0131n\u0131r her bir eser. Bizde her \u00f6n\u00fcne gelen yerde Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n ilk d\u00f6nemine veya Frigya d\u00f6nemine ait bir mezar \u00e7\u0131k\u0131yor kar\u015f\u0131na. Ya hazineciler da\u011f\u0131t\u0131yor ya da kurda ku\u015fa emanetler. \u00d6rnek olarak yedi, sekiz y\u0131l \u00f6nce Derbent\u2019te kep\u00e7eyle harabedilmi\u015f Roma d\u00f6nemi bir \u00e7ocuk mezar\u0131 m\u00fcze m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc taraf\u0131ndan koruma alt\u0131na al\u0131nd\u0131. Benim eskicilikte merak\u0131m sadece yer \u00fcst\u00fcnde olanlara. Yer alt\u0131 ile uzmanlar\u0131 ilgilensin, yaz\u0131kt\u0131r dokunulmas\u0131n onlara. \u0130nsanlar eski ile ilgilenenleri hazineci san\u0131yor. Herkeste hazineci kesilmi\u015f memlekette. Her yer hazine canavar\u0131 dolu. 12-13 ya\u015flar\u0131 civar\u0131ndaki par\u00e7alanm\u0131\u015f kafa kemi\u011fi sturalar\u0131n\u0131n (diki\u015finin) geni\u015fli\u011fine ve \u00f6n bacak kemi\u011finin boyuna bak\u0131nca i\u00e7im par\u00e7aland\u0131. Belli ki iki bin y\u0131l \u00f6nce \u00e7ocuk ya\u015fta \u00f6lm\u00fc\u015f ve babas\u0131 t\u00fcrbe gibi bir yer yapt\u0131rm\u0131\u015f ona. Adli t\u0131p g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131nca \u00e7ok basit bir tespit.<\/p>\n
<\/p>\n
2004 y\u0131l\u0131 \u015eubat\u2019\u0131nda web sitemdeki ”D\u00fc\u015fte Uluda\u011f\u0131n Ard\u0131na Tarihi Yolculuk-Bursa ve K\u00fctahya Tarihinden Kesitler” isimli yaz\u0131m\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131m. Kimine g\u00f6re tarih, kimine g\u00f6re masal, kimine g\u00f6re deneme yaz\u0131s\u0131. Bundan esinlenip K\u00f6se Mihalle ilgili film \u00e7ekmek isteyen tiyatro sanat\u00e7\u0131s\u0131 arkada\u015flar\u0131m oldu, sponsor bulamad\u0131. Bana g\u00f6re; Eskicili\u011fe merakl\u0131 bir ki\u015finin d\u00f6rt tekerli arac\u0131yla k\u00f6y k\u00f6y, da\u011f tepe gezerek toplad\u0131\u011f\u0131 kimi i\u015fe yarar zannetti\u011fi eski, vintage veya antika eserlerin konuldu\u011fu antikac\u0131 d\u00fckk\u00e2n\u0131 gibi bu yaz\u0131m. Ad\u0131n\u0131 sen koy, derler ya! Ge\u00e7en hafta b\u00f6lgemizde geni\u015f bir tur daha att\u0131m d\u00f6rt tekerlim (otomobilim) ile. Saruhanlar\u2019daki Orinas kalesinin alt\u0131ndan, F\u0131ranlar ba\u015f\u0131ndan (Osman Bey\u2019in Bilelik Yaylas\u0131n\u0131n alt\u0131ndan) Sar\u0131ot\u2019tan ge\u00e7ip, oradan Kocakovac\u0131k \u00fczerinden Gelemi\u00e7e indim. Hereke\u2019nin, Gelemi\u00e7\u2019in ba\u011flar\u0131na, Koza\u011fac\u0131\u2019na bakt\u0131m. Herekenin ba\u011flar\u0131nda \u00fcz\u00fcm yuktu(!) Herekenin a\u011falar\u0131 oturuyordu(!) Bir delikanl\u0131 \u201cyans\u0131n Kocakovac\u0131k da\u011far\u0131\u201d diye ba\u011f\u0131r\u0131yordu sadece(!) Allaha \u015f\u00fck\u00fcr Kocakovac\u0131k da\u011flar\u0131 yanm\u0131yordu(!) Bu adam ne diyor denilmesin bana, cinas yap\u0131yorum. Oradan ge\u00e7erken y\u00f6renin me\u015fhur oyun t\u00fcrk\u00fcs\u00fcn\u00fc hat\u0131rlad\u0131m. Herekenin ba\u011flar\u0131nda \u00fcz\u00fcm yok, t\u00fcrk\u00fcs\u00fcn\u00fc. Osman Bey ile Harmankaya h\u00e2kimi K\u00f6se Mihal\u2019in gen\u00e7lik haliyle selamlar\u0131n\u0131 getirdim okuyucular\u0131m\u0131za. Bana g\u00f6re Eski Harmankaya\u2019dan ge\u00e7tim k\u0131sacas\u0131! Bu antikac\u0131 d\u00fckk\u00e2na girmek ve istedi\u011fine bakmak, bak\u0131p hayal kurmak, istersen al\u0131p gitmek serbest. Burada ge\u00e7en her bir konunun ve \u00f6genin y\u00fcz y\u0131ldan birka\u00e7 bin y\u0131la kadar ge\u00e7mi\u015fi var. Ben bunlara bakarak g\u00fcler, h\u00fcz\u00fcnlenir bazen d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm. Burada ad\u0131 ge\u00e7en kahramanlarla K\u00f6se Mihal\u2019le, Bizans \u0130mparatoru Alexios Kommenos\u2019la, \u00c7elebi Mehmet\u2019le, Miralay \u0130smet Beyle (\u0130n\u00f6n\u00fc), Osman Bey ve Orhan Beyle, K\u00f6se Halife Tekkesinin dervi\u015fleriyle, \u0130pek yolunda seyahat eden kervanc\u0131larla, Kary\u00fcksekten ge\u00e7erken Y\u00f6r\u00fck \u0130ndi\u011finde e\u011fle\u015fen Y\u00f6r\u00fcklerle, topraklar\u0131n\u0131 Osmanl\u0131ya b\u0131rak\u0131p Kula\u2019ya giden Germiyan Beyi S\u00fcleyman \u015eahla, Uzunderede Yunan g\u00f6zleyen askerin komutan\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck zabit Mehmet \u00c7avu\u015fla, oray\u0131 i\u015fgal eden Yunandan da\u011flara ka\u00e7an Ha\u00e7\u00e7a anamla, ate\u015fe verilip yak\u0131lan insanlar\u0131m\u0131z\u0131n ac\u0131 feryatlar\u0131n\u0131 i\u015fterek, k\u00f6m\u00fcrle\u015fmi\u015f cesetlerinin bir yerden s\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f tahta kap\u0131 \u00fczerinde ta\u015f\u0131n\u0131p g\u00f6m\u00fclmelerini d\u00fc\u015f\u00fcnerek, buna sebep oldu\u011fu i\u00e7in su\u00e7luluk duyan Bulmanlar\u0131n Ey\u00fcp a\u011fam\u0131n hissettiklerini, i\u00e7imde hissederek onlarla oralar\u0131 ya\u015far\u0131m.<\/p>\n
<\/p>\n
Kim ne isterse bu hazineyi kullans\u0131n. Ben filanca ki\u015fiye \u015fehit demedim diye kimse g\u00f6n\u00fcl koymas\u0131n bana! Varsa g\u00fcnah\u0131, Allah taksirat\u0131n\u0131 affetsin, yapt\u0131klar\u0131 hizmet i\u00e7in Allah raz\u0131 olsun demi\u015fim yaz\u0131mda. Yeter bence. O benim konumun d\u0131\u015f\u0131. Mitolojik hikaye yazarlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcns\u00fcn ve yazs\u0131n onu. Zalo\u011flu R\u00fcstem ve bindi\u011fi at\u0131n mitolojik hikayeleri gibi. Bir seferinde \u00f6yle bir seferinde b\u00f6yle. Bana ne ! Kim h\u0131zl\u0131 ko\u015farsa ko\u015fsun, isterse u\u00e7sun. \u0130ster kendisi, ister at\u0131. Te\u015fbihte hata olmaz,derler. Ben, ”\u0130stiklal Sava\u015f\u0131nda Derbent K\u00f6y\u00fc” isimli yaz\u0131m\u0131 k\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u015fehitlerine, onlara olan borcumuzun Tav\u015fanl\u0131 ve K\u00fctahya olarak \u00f6denmesi i\u00e7in yazd\u0131m. Babas\u0131n\u0131n kuca\u011f\u0131nda babas\u0131na sar\u0131larak yanan \u00e7ocuk \u00dclfet\u2019in \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 duyulsun istedim. Cevizderesi \u015eehitli\u011fi ile Emetlilere g\u00f6sterilen vefan\u0131n, benim k\u00f6yl\u00fclerime de g\u00f6sterilmesini istedim. Benim derdim ve meram\u0131m ba\u015fka idi. Ba\u015fkas\u0131 beni ilgilendirmiyor. Kafama koydum ve hayallerimi ger\u00e7ekle\u015ftirdim. Benim kimseye hakaret ve sayg\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131m olmad\u0131, olmaz da. Kimse de bana yapmas\u0131n. Tak sepeti koluna, herkes kendi yoluna. Kafaya koyduklar\u0131m\u0131 buran\u0131n \u00f6nemini 2004 Haziran ay\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m ve web sitemdeki yaz\u0131mda on madde halinde s\u0131ralam\u0131\u015ft\u0131m (Tav\u015fanl\u0131 -Derbent K\u00f6y\u00fc- K\u00fctahya ve \u00c7evresindeki K\u00f6ylerin Tarih ve K\u00fclt\u00fcr A\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00d6nemi). K\u00f6semihalgazi K\u00fclt\u00fcr Sanat Tarih ve Spor \u015eenliklerini k\u00f6yl\u00fcm\u00fc aya\u011fa kald\u0131rmak, uykusundan uyand\u0131rmak i\u00e7in yapt\u0131m. Eskik\u00f6y mevkiinde sulama g\u00f6leti hayalediyordum. Buran\u0131n suyunu kendi cazibesiyle tarlalar\u0131m\u0131za ak\u0131tmak ve sulu tar\u0131ma ge\u00e7mek. \u0130lgili kurulu\u015flara m\u00fcracaatlar\u0131m\u0131zda k\u00f6y arazisinin jeolojik olarak su tutmayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrd\u00fcler. Olmad\u0131, ba\u015fka bahara kald\u0131. Kimse bu i\u015ften vaz ge\u00e7tik sanmas\u0131n. \u015eimdilik bu i\u015fi yeni Muhtar Muzaffer’e devrettik sadece. O g\u00fcnlerde k\u00f6y\u00fcm\u00fcn topraklar\u0131 yaban ellere \u00fc\u00e7 kuru\u015fa sat\u0131l\u0131yordu. \u015eimdi ise sat\u0131lan yerler fazlas\u0131yla geri al\u0131nd\u0131, \u015f\u00fck\u00fcr. Eme\u011fim bo\u015fa gitmedi. ”Osmanl\u0131n\u0131n Kurulu\u015f D\u00f6nemine Yolculuk” isimli yaz\u0131m\u0131 ve (Uluda\u011f \u00dcniversitesinde bildiri sunumumu) k\u00f6y\u00fcm\u00fcn topraklar\u0131na ,sular\u0131na ve insan\u0131na sahip \u00e7\u0131kmak amac\u0131yla yapt\u0131m. Herkesin a\u011faca \u00e7\u0131kma medodu farkl\u0131. Kimi g\u00f6vdesinden \u00e7\u0131kar, kimi dal\u0131ndan. Ben dal\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131yorum, herkesten bana ne. K\u00fclt\u00fcr ortakt\u0131r, payla\u015f\u0131l\u0131r ama toprak (vatan) payla\u015f\u0131lmaz demektir. K\u00f6yl\u00fc k\u00f6y\u00fcne , \u015fehirli \u015fehrine , millet \u00fclkesine sahip \u00e7\u0131kacak. Ana fikir bu idi. Her \u015fey artarken artmayan toprak, azalan sudur. Topra\u011f\u0131na ve suyuna sahip \u00e7\u0131kacaks\u0131n \u00f6nce Gelin ata binmi\u015f ya nasip. G\u00f6nl\u00fcmden ge\u00e7enin ayn\u0131s\u0131 olmasa da bir ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc oldu. Yine k\u00f6y\u00fcm ve k\u00f6yl\u00fcm kazand\u0131 sonunda. Zengin bo\u015funa zengin olmuyor, ak\u0131ll\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in zengin oluyor. Ak\u0131ll\u0131 bir k\u00f6yl\u00fcm f\u0131rsat\u0131 kazanca \u00e7evirdi, bize alk\u0131\u015flamak ve desteklemek d\u00fc\u015f\u00fcyor \u015fimdi. Bana ni\u00e7in tekrar \u015fenlik yapm\u0131yorsun diyorlar. Ben bir ama\u00e7 i\u00e7in yapt\u0131m ve sonuca ula\u015ft\u0131m. Yeter. Derne\u011fimiz t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc bunu yapmaya yetkili. Yaps\u0131n. Kim engel? \u015eenlik ama\u00e7 de\u011fil, ara\u00e7t\u0131 benim i\u00e7in. Ben amac\u0131ma ula\u015ft\u0131m. Bu b\u00f6l\u00fcm yeter art\u0131k.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Deneme 5: DERBENT K\u00d6Y\u00dcNE DA\u0130R<\/strong><\/h4>\nDenemelerim isimli yaz\u0131lar\u0131m\u0131n, \u201cBana Dair\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn, bir paragraf\u0131nda bahsetmi\u015f oldu\u011fum, Tav\u015fanl\u0131 il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 19 k\u00f6y ve iki belde ile ilgili … yaz\u0131m\u0131 2003 y\u0131l\u0131nda yazm\u0131\u015ft\u0131m. (Web sitemde var) Bu yaz\u0131n\u0131n, \u201cOsmanl\u0131 D\u00f6nemi Tarihi\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde y\u00f6re k\u00f6ylerinin bir\u00e7o\u011funun 1487 ve 1530 tarihli kay\u0131tlarda bulundu\u011funu, 18. Y\u00fczy\u0131ldan itibaren imparatorlu\u011fun geni\u015f topraklar kaybettikten sonra \u00fclkede ba\u015f g\u00f6steren Celali isyanlar\u0131 ve e\u015fk\u0131yal\u0131k nedeniyle yerlerini yurtlar\u0131n\u0131 terk eden k\u00f6yl\u00fcler oldu\u011fundan bahsetmi\u015ftim. Bunlar\u0131n tekrar eski yerlerine iskan edilmesinin ve \u00e7evredeki ba\u015f\u0131 bo\u015f konar-g\u00f6\u00e7erlerin (\u00e7o\u011funlu\u011fu Bozulus T\u00fcrkmenleri) iskan edilerek \u00fclke ekonomisine kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in eski derbentlerin ve \u00e7evresinin tar\u0131ma a\u00e7\u0131larak oralar\u0131n \u015fen ve abadan edilmesini anlatm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu yaz\u0131n\u0131n \u2018\u2019Y\u00f6re K\u00f6ylerinin Kurulu\u015fu\u2019\u2019 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ise; Derbent k\u00f6y\u00fcn\u00fcn; Derbentlerin kurulmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 kabul edilen 2. Murat ve Fatih D\u00f6neminde kurulu oldu\u011fu bilindi\u011fi halde, 1530 tarihli Muhasebe-i Vilayeti Anadolu Defterinde, 2003 y\u0131l\u0131nda k\u00f6y\u00fcn o tarihteki ismini bilemedi\u011fimiz i\u00e7in bulamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ancak derbent olarak kullan\u0131lan 12 b\u00f6l\u00fcml\u00fc eski han yerini, etraf\u0131ndaki bah\u00e7elerini ve su kuyular\u0131n\u0131 Derbent\u2019li Bal\u0131 Durak ve \u0130brahim Aydo\u011fdu ile birlikte saha ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ile bulup foto\u011fraflad\u0131\u011f\u0131m\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131m. Son ara\u015ft\u0131rmalar\u0131ma g\u00f6re ilk \u00f6nce yeni derbent kulesi ve bunar\u0131n\u0131n yan\u0131na ilk derbent\u00e7iler olan Saliho\u011fullar\u0131(Saller), Kayso\u011fullar\u0131 (Kay\u0131\u015flar) ve Softao\u011fullar\u0131 (Softal\u0131, Softalar) a\u015fa\u011f\u0131 mahalle olarak kuruldu. Bu mahallenin \u00fcst taraf\u0131na , Sar\u0131haliller ve \u0130mamlar S\u00fclalesi, (\u0130mam olarak) ile Efeler S\u00fclalesi iskan edilmi\u015ftir. Dini hizmetler i\u00e7in imam\u0131n geli\u015finden itibaren ilk cami, cami kuyusu, cami bunar\u0131 (cambunar\u0131) ve k\u00f6y odas\u0131 -erkek \u00e7ocu\u011fu olmayan varl\u0131kl\u0131 hay\u0131rsever- Sar\u0131 Halil taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00f6y mezarl\u0131\u011f\u0131 \u015fimdiki mezarl\u0131\u011f\u0131n \u00fcst taraflar\u0131na yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kuyu ve \u00e7e\u015fme yap\u0131m\u0131 i\u00e7in ayr\u0131ca baz\u0131 meslek mensuplar\u0131 iskan olmu\u015flard\u0131r. Da\u011fdelenler ve Kuyucular(Sallerden) bu i\u015flerle ilgilenen s\u00fclaleler olmu\u015flard\u0131r. Daha sonra \u00c7anakkale, Ayvac\u0131k taraflar\u0131ndan buralara yaylaymaya gelen Bozulus\u2019un Hac\u0131l\u0131 Cemaatinden( Hac\u0131bekirler) ve B\u00fcy\u00fckke\u00e7ili Cemaatinden (B\u00f6cekler) konarg\u00f6\u00e7erler k\u00f6ye iskan edilerek yukar\u0131 mahalleyi kurulmu\u015ftur. Hayvanc\u0131l\u0131k zengini b\u00fcy\u00fck aileler ile k\u00f6y daha da b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f, ayr\u0131ca bilhassa Harmanc\u0131k k\u00f6ylerinden ve \u00e7evre k\u00f6ylerden \u00e7ok yerle\u015fimler baz\u0131 nedenlerle k\u00f6y\u00fc terk edi\u015fler olmu\u015ftur. En son \u00f6te mahalle kurulmu\u015ftur. K\u00f6y\u00fcn ikinci camii Hac\u0131l\u0131 Cemaatinden \u00e7ocu\u011fu olmayan Hac\u0131 Ercep ( Hac\u0131lar\u0131n Recep) taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Tekrar kurulu\u015f d\u00f6nemine d\u00f6nersek; Daha Orhan Bey d\u00f6neminde \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc Germiyan Beyi 1. Yakup Bey 1340 y\u0131l\u0131na kadar sa\u011f olmas\u0131na ra\u011fmen, Halil \u0130nalc\u0131k’a g\u00f6re; Osmanl\u0131, Ege diyar\u0131na, Ayaslug (Sel\u00e7uk) ve Fo\u00e7a’ya kadar kadar ticarete egemen olmu\u015ftur. Ege diyar\u0131ndan Sak\u0131z ve \u00c7e\u015fme \u00fczerinden -daha \u00f6nce Orhaneli-A\u011fa\u00e7hisar, Fodra(Bursa-Alaaddinbey) , Trilye yoluyla- \u0130stanbula giderken, ticaret yolu Bursa\u2019ya \u00e7evirmi\u015ftir. Osmanl\u0131 bu nedenle Orhan Bey zaman\u0131nda zenginle\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Halil \u0130nalc\u0131k\u2019a g\u00f6re; Ticaret yolu haritalar\u0131nda Kirmast\u0131\u2013Karesi -\u0130zmir yolu tali yol iken, Derbent’ten ge\u00e7en yol anayol kategorisinde g\u00f6sterilmi\u015ftir. Yusuf O\u011fuzo\u011flu’da bunu, \u015fenli\u011fimizde yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada teyid etmi\u015ftir. Cenevizler Venedik korsanl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131, Ege Denizinin kuzeyinden ve Marmara Denizinden uzak durmu\u015flard\u0131r. Ege diyarlar\u0131na Germiyanl\u0131ya ra\u011fmen ula\u015f\u0131labilecek yol Derbent Han\u0131ndan ge\u00e7en ticaret yoludur.<\/p>\n
<\/p>\n
Karadelik olarak tarif edilen, s\u0131rlarla bu d\u00f6neminde ya\u015fanan \u00f6nemli olaylar\u0131 maddeler halinde s\u0131ralayacak olursak;<\/p>\n
<\/p>\n
1.<\/strong> Geyikli Baban\u0131n Keles- K\u0131z\u0131lkilise’de(Kemaliye K\u00f6y\u00fc) Bizansl\u0131larla yapt\u0131\u011f\u0131 sava\u015ftaki ba\u015far\u0131s\u0131 nedeniyle Orhan Bey taraf\u0131ndan iki y\u00fck \u015farap ,iki y\u00fck \u0131raki (rak\u0131) ile \u00f6d\u00fcllendirilmesinin Osmanl\u0131 kroniklerinde yaz\u0131l\u0131 olmas\u0131. K\u0131z\u0131lkilisenin fetih s\u0131ras\u0131nda yaz\u0131lmas\u0131 gariptir. Buralar\u0131 1325 y\u0131l\u0131nda Orhan Bey ve K\u00f6semihal taraf\u0131ndan Adranos\u2019un fethiyle ele ge\u00e7mi\u015ftir. Burada Bizansl\u0131 yok ki! Bunlar\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde Germiyanl\u0131 ile ya\u015fanan husumet \u00e7oktan bitti\u011fi i\u00e7in ya\u015fanan olaylar kroniklere biraz \u00e7arp\u0131t\u0131larak ge\u00e7mi\u015f olmal\u0131. Sonu\u00e7ta bu sava\u015f Bizans\u0131n iste\u011fi sonunda meydana gelmi\u015ftir.<\/p>\n <\/p>\n
2.<\/strong> Geyikli Baban\u0131n Babasultan K\u00f6y\u00fcndeki t\u00fcrbesinde yan\u0131nda Germiyan \u015eehzadelerinden olan birisinin medfun olmas\u0131. (\u00c7ok b\u00fcy\u00fck ihtimalle 1. Yakup Beyin o\u011flu olan \u015fehzadedir)<\/p>\n <\/p>\n
3.<\/strong> Bizanstan y\u0131ll\u0131k y\u00fczbin alt\u0131n (y\u00fcz seksen kg) hara\u00e7 alan ve t\u00fcm Ege B\u00f6lgesindeki T\u00fcrkmen Beyleri (Mente\u015fe, Ayd\u0131n, Saruhan ve Karesi) ona tabi iken, toplam iki y\u00fczbin silahl\u0131 adam emrinde iken, 1. Yakup Bey Osmanl\u0131n\u0131n \u0130znik, \u0130zmit ve bilhassa Ulubat\u2019\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7mesi yasaklam\u0131\u015f oldu\u011fu haldeyken sonralar\u0131 ni\u00e7in suspus olmu\u015f, Orhangaziye en ufak ses \u00e7\u0131karamam\u0131\u015ft\u0131r? (Sencer Divit\u00e7io\u011flu Osmanl\u0131ya Ulubat\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7meme s\u00f6z\u00fcn\u00fc verdirenin, o d\u00f6nemin en g\u00fc\u00e7l\u00fc Germiyan Beyi 1. Yakup Beyden ba\u015fkas\u0131n\u0131n olamayaca\u011f\u0131n\u0131 bildirmektedir. Osmanl\u0131, Istanbul fetholuncaya kadar Bursa taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131ya ge\u00e7i\u015fte hi\u00e7 Ulubat k\u00f6pr\u00fcs\u00fcn\u00fc kullamam\u0131\u015f, ba\u015fka yerden ge\u00e7i\u015f yapm\u0131\u015ft\u0131r, Ulubat g\u00f6l\u00fcn\u00fcn \u00fcst taraf\u0131ndan ya da Karacabey Bo\u011faz\u0131ndan dolanm\u0131\u015ft\u0131r. Osmanl\u0131 Ulubat\u0131 ele ge\u00e7irdi\u011fi halde, y\u00fcz y\u0131ldan fazla verdi\u011fi s\u00f6zde durmu\u015ftur. Devlet s\u00f6z\u00fc T\u00fcrkler i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir. Ulubat taraf\u0131ndan Bursa taraf\u0131nda ge\u00e7memeye s\u00f6z vermedi\u011fi i\u00e7in rahatl\u0131kla bu k\u00f6pr\u00fcy\u00fc kulln\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk devlet anlay\u0131\u015f\u0131nda Ahde vefa anlay\u0131\u015f\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. Nakz-\u0131 Ahd olmad\u0131k\u00e7a(kar\u015f\u0131taraf ahdi bozmad\u0131k\u00e7a) T\u00fcrk devletleri beylik iken dahi verdi\u011fi s\u00f6z\u00fc tutar.<\/p>\n <\/p>\n
4.<\/strong> Orhan Beyin o\u011flu Halil, \u0130zmit\u2019ten ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonralar\u0131 Bizans imparatoru Andronikos araya girip, Halil i\u00e7in Orhan Bey taraf\u0131ndan y\u00fckl\u00fc miktarda(y\u00fcz bin alt\u0131n) fidye \u00f6denerek Fo\u00e7a’da Cenevizli korsanlardan geri al\u0131nabilmi\u015ftir.<\/p>\n <\/p>\n
5.<\/strong> T\u00fcm Egedeki Gediz-\u015eaphanesinde, Emet-K\u00f6pr\u00fcc\u00fck \u015eaphanesinde ve Fo\u00e7a yak\u0131nlar\u0131ndaki \u015fap madeni, Germiyan Beyinin h\u00fck\u00fcmranl\u0131k b\u00f6lgesindeydi. Germiyanl\u0131\u2019n\u0131n zenginli\u011finin en \u00f6nemli kayna\u011f\u0131, dericilik ve kuma\u015f boyac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kullan\u0131lan \u015fapt\u0131. O s\u0131rada \u0130talya’da \u015fap madeni daha bulunmam\u0131\u015ft\u0131. Cenevizliler \u015fap madeni i\u00e7in Germiyanl\u0131\u2019ya mahkumdu. (Emet , Gediz, Tav\u015fanl\u0131 ve K\u00fctahya 1, Murat\u0131n o\u011flu Bayezit\u2019e \u00e7eyiz paras\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 verildi. Bundan sonra k\u0131ymetli \u015fap madeni geliri Osmanl\u0131ya akt\u0131)<\/p>\n <\/p>\n
6.<\/strong> \u015eehzade Halil’in Cenevizler taraf\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 kim, neden ister. Bu i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131 olanlar kim? (K\u0131saca 5N 1K\u2019y\u0131 uygularsak ) Sorular\u0131n cevab\u0131: Germiyan Beyi 1. Yakup\u2019tan ba\u015fkas\u0131 olamaz.<\/p>\n <\/p>\n
<\/p>\n
(\u00c7ok k\u00f6t\u00fc bir tesad\u00fcf, o\u011flu Halil’in ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 ile peri\u015fan olan Orhangazi bir y\u0131l sonra \u00f6ld\u00fc. Yerine ge\u00e7en o\u011flu 1. Murat ise ilk i\u015f olarak karde\u015fleri Halil ve \u0130brahim\u2019i bo\u011fdurmu\u015ftur.) Mini minnac\u0131k Osmanl\u0131 Beyli\u011finin \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc Germiyanl\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda talihinin m\u00fcspet olarak de\u011fi\u015fmesinin bir s\u0131rr\u0131 olmal\u0131. \u00d6nceden Osmanl\u0131 Bizans topra\u011f\u0131na bir ak\u0131n yapsa, Osmanl\u0131n\u0131n tepesinde derhal Germiyanl\u0131 bitiyordu. Sa\u011f olmas\u0131na ra\u011fmen Yakup Bey \u0130znik, \u0130zmit ve Karesinin Osmanl\u0131 taraf\u0131ndan al\u0131nmas\u0131na neden ses \u00e7\u0131karamam\u0131\u015ft\u0131r?<\/p>\n
<\/p>\n
Bizansa paral\u0131 askeri gibi hizmet eden Germiyan Beyi 1. Yakup’un ordular\u0131n\u0131n \u0130zniki almaya \u00e7al\u0131\u015fan Orhan Beyi durdurmak amac\u0131yla ba\u015f\u015fehr Bursa’ ya sald\u0131r\u0131s\u0131, Domani\u00e7- \u0130neg\u00f6l yolundan de\u011fil, Derbent ve Keles-K\u0131z\u0131lkilise \u00fczerinden oldu. (Beklenen sald\u0131r\u0131 \u0130neg\u00f6lden olsa idi kolay tedbir al\u0131naca\u011f\u0131ndan Bursa’ya ula\u015famazd\u0131. S\u00fcrpriz sald\u0131r\u0131 da\u011f yollar\u0131ndan arkadan Bursa’ya olursa, Orhan Bey \u0130znik ku\u015fatmas\u0131n\u0131 kald\u0131rarak beylik merkezini g\u00fcvenceye almak zorunda kal\u0131rd\u0131) Germiyan Beyinin ordusu k\u0131sa zamanda sonu\u00e7 alacak yerden sald\u0131r\u0131 yapt\u0131. Osman Bey zaman\u0131nda Osman Bey ticaret yolunu ele ge\u00e7irmek i\u00e7in sefere \u00e7\u0131k\u0131nca Germiyan Beyi \u00c7avdar Tatarlar\u0131na yine arkadan Karacahisar\u2019a Domani\u00e7 \u00fczerinden sald\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131. Orhan Bey ve K\u00f6se Mihal \u00c7avdar Tatar\u0131n\u0131n kuvvetleri kestirme bir yoldan \u00f6n\u00fcne ge\u00e7erek Domani\u00e7\u2019te yakalay\u0131p beyin o\u011flunu tutsak etmi\u015fti. Osman Bey Germiyanl\u0131dan \u00e7ekindi\u011finden tutsa\u011f\u0131 serbest b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. Bu kere bo\u015f bulunmamak i\u00e7in Orhan Bey ve K\u00f6se Mihal tedbirli davrand\u0131lar. (Tarihten ders almazsan tarih tekerr\u00fcr eder)<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130lk kar\u015f\u0131la\u015fma Derbent’te K\u00f6se Mihal ve emrindeki I\u015f\u0131k (Kalenderi ) dervi\u015fleri ile oldu. G\u00fcc\u00fcne bak\u0131l\u0131rsa belli ki K\u00f6se Mihal Germiyanl\u0131y\u0131 yenmek i\u00e7in de\u011fil, Bursa\u2019n\u0131n teslim al\u0131nmas\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 gibi diplomatik yetene\u011fini kullanacakt\u0131 ama olmad\u0131. K\u00f6se Mihal Germiyanl\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131na (Derbent topra\u011f\u0131na ) m\u00fcr\u015fidi olan I\u015f\u0131k dervi\u015f babalar\u0131ndan biriyle Osmanl\u0131ya k\u00fcsm\u00fc\u015f gibi gelmi\u015fti. Mihail o\u011fullar\u0131n\u0131n I\u015f\u0131k (A\u015f\u0131k, Babai) dergahlarla ili\u015fkisi kaynaklara girmi\u015ftir. M\u00fcsl\u00fcman olan ve ya\u015flanan K\u00f6se Mihal kendini dine vermi\u015f ve g\u00f6zden \u0131rak \u0130nhisardaki Yeniharmankaya\u2019 da (\u00c7\u0131ra\u011f\u0131n Saray\u0131 denilen yerde) m\u00fcr\u015fidi ile Heterodoks dervi\u015f gibi emeklilik hayat\u0131 ya\u015f\u0131yor.\u015eimdilik yeni ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131rak olmal\u0131. K\u00f6se Mihalin I\u015f\u0131k (A\u015f\u0131k, Babai ) dervi\u015fleriyle ili\u015fkisi, mutemelen Eski Harmankaya\u2019ya m\u00fccavir K\u0131z\u0131lkilise ve ve yak\u0131n\u0131ndaki K\u0131ran\u0131\u015f\u0131klar\u2019daki I\u015f\u0131k (A\u015f\u0131k,Babai) \u015eahin Baba ile ba\u015flam\u0131\u015f olmal\u0131. Orhan Beyden beyli\u011fin zor durumda oldu\u011funu \u00f6\u011frenen K\u00f6se Mihal eski \u00f6\u011frencisi ve \u015fimdiki beyini geri \u00e7eviremez. Hatta m\u00fcr\u015fidi ile buraya gitmeyi kendisi Orhan Beye sunmu\u015f olmal\u0131d\u0131r. Bir yerdeki \u015feyhinden yeni zaviye a\u00e7ma talimat\u0131 alan\u0131n g\u00f6revi yerine getirip bir da\u011fba\u015f\u0131 olan iss\u0131z bir yerde zaviye a\u00e7mas\u0131ndan ola\u011fan bir \u015fey yoktur. Anadolu ve Balkanlar\u0131n T\u00fcrkle\u015fmesi ve \u0130slamla\u015fmas\u0131 bu yolla olmu\u015ftur. Balkanlar\u0131n bile d\u00f6rt bir taraf\u0131na giden I\u015f\u0131k (Babai ) dervi\u015fler, Derbent gibi yere ni\u00e7in gelmesin. Zaten gelmi\u015f ve var olmu\u015flar. Aksiyomatik olguya ve hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na uygun bir tav\u0131rd\u0131r. K\u00f6se Mihal(Abdullah Mihal) Orhan beye k\u00fcsm\u00fc\u015f gibi buraya gelmi\u015f olabilir (Bence ”sava\u015f hiledir” hadisine , ilmi siyasete g\u00f6re bu ak\u0131ll\u0131ca bir stratejidir. K\u0131z\u0131lkilise’de Geyikli Baba ve di\u011fer I\u015f\u0131k(A\u015f\u0131k) dervi\u015fi alperenleri burada konu\u015fland\u0131ran bu savunmay\u0131 planlayan K\u00f6se Mihal olmal\u0131d\u0131r. Co\u011frafya de\u011fi\u015fmedi\u011fi s\u00fcrece sava\u015flar hep ayn\u0131 yerlerde ayn\u0131 \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fir. Sava\u015f\u0131 biri kazan\u0131r o da kumanda yetene\u011fi iyi olan ve talihi yaver gidendir.( Sava\u015f Sanat\u0131 ) Ben K\u00f6se Mihal gibi kurt bir alp olsayd\u0131m bu stragemi (sava\u015f hilesini) kullan\u0131rd\u0131m. Bu i\u015flere \u00e7ok yatk\u0131n bir ge\u00e7mi\u015fi var. Osman Beyle birlikte bir \u00e7ok sava\u015f hilesine(tertibe) ba\u015fvurduklar\u0131 bilinen \u015feyler. Karacahisar\u2019\u0131n (Karacakaya-Malagina’y\u0131 ) basan \u00c7avdar Tatar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc Tahtak\u00f6pr\u00fc yolundan de\u011fil Oylat, Pazar alan\u0131, Ala\u00e7am, Zindanc\u0131k, Doruk, Orinas, \u00c7ar\u015famba\u2019dan dolan\u0131p Ak Me\u015fhedin yan\u0131nda avucuna d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr K\u00f6se Mihal, faik \u00f6zellikli bir alptir , az\u0131c\u0131k erenli\u011fe de ba\u015flam\u0131\u015f \u00e7\u0131rakl\u0131ktan kalfal\u0131\u011fa terfi etmi\u015ftir Derbent zaviyesinde ve Germiyanl\u0131y\u0131 g\u00f6zlemektedir. Bu i\u015flerle ilgilenen ki\u015filer zihnini bu i\u015flere a\u00e7mal\u0131, kafas\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131d\u0131r !<\/p>\n
<\/p>\n
Osmanl\u0131- Germiyanl\u0131 Sava\u015f senaryosu (tahmini sava\u015f\u0131n bulgular\u0131 ) Y\u00f6re k\u00fclt\u00fcr\u00fcne g\u00f6re ; K\u00f6se Dedenin kap\u0131 tutmad\u0131\u011f\u0131 gibi, denilir. T\u00fcrbeye kap\u0131 yap\u0131nca tutmazm\u0131\u015f g\u00fcya. O nedenle t\u00fcrbeye kap\u0131 yap\u0131lmazm\u0131\u015f. Kap\u0131 tutmamak, mecazi anlamda kap\u0131land\u0131\u011f\u0131 yerden ayr\u0131lmak demektir. K\u00f6se Mihal daha \u00f6nce Bizanstan ayr\u0131l\u0131p Osman Beye kap\u0131lanm\u0131\u015f ve onun hizmetine ve dinine girmi\u015ftir. Abdullak Mihal olmu\u015ftur. Abdullah ad\u0131 Osmanl\u0131da d\u00f6nmelere(m\u00fchtedilere) verilir. \u015eimdi bu kere Orhan Beyin kap\u0131s\u0131ndan, hizmetinden k\u00fcs\u00fcp ayr\u0131ld\u0131. (Yani, K\u00f6se Mihal veya kalfa veya dede kap\u0131 tutmazm\u0131\u015f tabiri bana g\u00f6re de \u00e7ok do\u011fru bir tabir). Kap\u0131 tutmuyor bir t\u00fcrl\u00fc. D\u00f6nek, tekrar d\u00f6nd\u00fc. Y\u00f6redeki inanca g\u00f6re, burada girdi\u011fi sava\u015fta yaraland\u0131 ve \u015fehit oldu, diye biliniyor hep. Belli ki K\u00f6se Miha’lin i\u015fleri ters gitti. Talih her zaman y\u00fcze g\u00fclmeyebilir. \u015eehit d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc yerden kalkar inanc\u0131yla buraya defnedilmesi hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re uygundur. Zaten halk \u00f6yle biliyor. O d\u00f6nemde buraya g\u00f6m\u00fcld\u00fc gitti. Zaten Orhan Bey\u2019e k\u00fcs biliniyor. Ona anl\u0131 \u015fanl\u0131 t\u00fcrbeyi kim yapacak. (O zaman 2. Abd\u00fclhamid daha d\u00fcnyaya gelmemi\u015fti, ge\u00e7mi\u015fine sahip \u00e7\u0131kacak). Orada unutmak i\u015flerine geldi belki. Oras\u0131 bir muamma. Derbent\u2019ten ticaret yolundan Bursa’ ya do\u011fru ilerleyen Germiyanl\u0131y\u0131, herbiri I\u015f\u0131k(A\u015f\u0131k) dervi\u015fi ve ayn\u0131 zamanda gayr\u0131 nizami sava\u015f ustas\u0131, Alperen olan Geyikli Baba ve ekibi Adronos \u00e7ay\u0131n\u0131 ge\u00e7tikleri Kemenlik\u00f6pr\u00fc (Kemerli k\u00f6pr\u00fc) denilen yerde, K\u0131z\u0131lkilise yak\u0131nlar\u0131nda kar\u015f\u0131lad\u0131. Mente\u015fe ve Kemaliyeliler, buraya kemenli k\u00f6pr\u00fc diyor Buras\u0131 Mente\u015fe ile K\u0131z\u0131lkilise (Kemaliye) k\u00f6y\u00fcn\u00fcn aras\u0131ndaki Kervan mavkiinin c\u0131var\u0131d\u0131r. K\u0131z\u0131lkilise ve \u015eahanbaba I\u015f\u0131k (Kalenderi) dervi\u015flerinin \u00e7ok\u00e7a oldu\u011fu sarp bir arazinin yan\u0131nda , Dervi\u015flerin ayinler yapt\u0131\u011f\u0131, insiz dipsiz ma\u011faralar\u0131n oldu\u011fu bir yerdir. Y\u00fcz y\u0131l \u00f6nceye kadar bu dervi\u015fler, \u015eahan Baba t\u00fcrbesine t\u00f6ren i\u00e7in gelirlermi\u015f. 1. Yakup Beyin o\u011flu Germiyan \u015fehzadesi burada pusu kuran alperen Geyikli Baba ve sava\u015f\u00e7\u0131 dervi\u015fleri taraf\u0131ndan esir al\u0131narak \u00f6nce sakland\u0131 sonra \u0130neg\u00f6l taraf\u0131ndaki Babasultan K\u00f6y\u00fcndeki zaviyeye ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131. Sava\u015f Sanat\u0131n\u0131n en \u00f6nemli kaidesi: Sava\u015f\u0131 k\u0131sa yoldan almak istiyorsan ya komutan ya da at\u0131 hedef al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Belli ki Germiyanl\u0131 \u015fehzadesi askere kumanda ediyor. \u015eehzade buradaki satranc\u0131n \u015fah\u0131d\u0131r. \u015eah esir edildi ve mat. Germiyanl\u0131n\u0131n Bursa i\u015fi kald\u0131 b\u00f6ylece. Yakup Beyin ka\u00e7\u0131r\u0131lan o\u011flu nedeniyle eli kolu ba\u011fland\u0131. K\u00f6se Mihal \u00f6ld\u00fc ama bu duruma \u00e7ok memnun kalan Orhan Bey ve ondan hediye olarak iki y\u00fck \u015farap ve iki y\u00fck \u0131rakiyi kapan Geyikli Baba da memnun belli ki. K\u00f6se Mihal kral\u0131 \u00e7\u0131plak g\u00f6rendir, kral \u00f6nce kendini \u00e7\u0131plak g\u00f6reni, aya\u011f\u0131na dolanma ihtimali olan\u0131 harcar. Kral\u0131 \u00e7\u0131plak g\u00f6ren, \u00e7ocukluktan bilen K\u00f6se Mihaldir. Gidince unutulmas\u0131 veya unutturulmas\u0131 hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na uygundur. Belli ki bu satran\u00e7 oyununda kendinden emin K\u00f6se Mihal piyon olarak harcan\u0131p gitti. Var m\u0131 anla\u015f\u0131lmayacak bir \u015fey? (Daha sonra hi\u00e7 beklenmeyen bir \u015fey oldu. Ka\u00e7\u0131r\u0131lan \u015fehzade g\u00fc\u00e7l\u00fc karakter Geyikli Baba’ya m\u00fcrit oldu ve ba\u011fland\u0131, geri gitmedi ve hala orada Geyikli Baban\u0131n t\u00fcrbesinde yanyana yat\u0131yorlar. Osmanl\u0131 ve Germiyanl\u0131 daha \u00f6nce ve o s\u0131rada birbirine d\u00fc\u015fman oldu\u011fu halde Germiyan \u015fehzadesinin Osmanl\u0131 topra\u011f\u0131nda orada ba\u015fka ne i\u015fi olabilir?) Bak\u0131n nereden nereye!. Psikiyatriden anlamayan bir ki\u015fi bu d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc \u00e7\u00f6zemez.<\/p>\n
<\/p>\n
Psikiyatri ilminde, mazlumun zalimle duygusal ili\u015fkiye girmesine, ona ba\u011flanmas\u0131na Stochkholm Sendromu denir. Kemal Sunal filmlerinde a\u011fa k\u0131z\u0131n\u0131n, kendini ka\u00e7\u0131ran e\u015fkiyaya a\u015f\u0131k olmas\u0131 gibi. Esir Germiyanl\u0131 \u015fehzadesi, Geyikli Babaya m\u00fcrit olmu\u015ftur. (Psikiyatri ilminin tarihi bir olay\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemede kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz) Yakup Bey, o\u011flunun gelmesinden \u00fcmidi kesince Orhan Beye ayn\u0131 ac\u0131y\u0131, \u015eap madeni gelirinden fedakarl\u0131k ederek, \u015fap\u0131n ticaretini yapan Cenevizliler bunu Cenevizli korsanlara ka\u00e7\u0131rtarak tatt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. (Bu normal insani bir duygudur ve hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na uygundur) Cambaza bak oyunu gibi! Bizans, Germiyanl\u0131, Ceneviz aras\u0131nda oynanan oyundan ortada d\u00f6nen y\u00fcz bin alt\u0131n el de\u011fi\u015ftirdi. Germiyanl\u0131 intikam\u0131n\u0131 ald\u0131. Orhan Bey y\u00fcz bin alt\u0131n \u00f6deyerek o\u011flunu geri ald\u0131. Dikkat edilirse bu oyunda kullan\u0131lan korsanlar, kazananlar Bizans ve Cenevizlerdir. Bizans kaynaklar\u0131nda yaz\u0131l\u0131 olan bu olay, bizde yok. Biz yenilgilerimizi ve kaybettiklerimizi yok sayar, bilin\u00e7 d\u0131\u015f\u0131na atar\u0131z millet olarak. \u0130nsanlar ayn\u0131, co\u011frafya ayn\u0131 oldu\u011fu s\u00fcrece insan davran\u0131\u015flar\u0131 ayn\u0131 oluyor. S\u0131rr\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemenin bir yolu da insan\u0131 ve co\u011frafyay\u0131 tan\u0131maktan, ak\u0131l mant\u0131k s\u00fczgecinden ge\u00e7irmekten ge\u00e7iyor. Dedektifler de ayn\u0131 \u015feyi yapm\u0131yor mu?<\/p>\n
<\/p>\n
Bilecik-\u0130nhisar , Harmank\u00f6y’e gelecek olursak; Burada medfun ki\u015filerden ikisi de erkektir. Mezarta\u015flar\u0131 kavuklu erkek mezarta\u015flar\u0131d\u0131r. (Harmank\u00f6yl\u00fcler burada yatan iki ki\u015fiyi K\u00f6semihal ve e\u015fi olarak tan\u0131t\u0131yor) Oradaki her iki mezarta\u015f\u0131n\u0131n kavuklu ve en erken 16. y\u00fczy\u0131ldan kald\u0131\u011f\u0131 Mahmut Rag\u0131p Bey taraf\u0131ndan ispatland\u0131\u011f\u0131 gibi, ben de bizzat oraya giderek o d\u00f6nemi bilenlerden \u00e7izgili ve kavuklu ta\u00e7l\u0131 ve yuvarlak iki Bekta\u015fi mezar ta\u015f\u0131 oldu\u011funu belgeledim ve tutana\u011fa ba\u011flad\u0131m.(Web sitemde var.) Y\u0131ld\u0131z Ar\u015fiv belgelerine g\u00f6re bu mezar ta\u015flar\u0131ndan biri m\u00fcr\u015fid, di\u011feri ona tabi olan Gazi Mihal Beyin soyundan birine ait. \u0130simleri belli de\u011fil. Gazi Mihal Bey G\u00f6lpazar\u0131, Mihalgazi (G\u00fcmele ve ) Harmank\u00f6y civar\u0131nda m\u00fclk sahibi bir ak\u0131nc\u0131 beyi. Sonra Edirne’de eserler b\u0131rakm\u0131\u015f. (Bilerek veya bilmeyerek bu iki farkl\u0131 ki\u015fi ayn\u0131 zannediliyor). Ak\u0131nc\u0131 Gazi Mihal Bey, K\u00f6se Mihalden \u00fc\u00e7 nesil sonra ya\u015fam\u0131\u015f bir ak\u0131nc\u0131 beyidir. Te\u015fbihte hata olmaz, denir. Biri ahlat ise \u00f6teki ayn\u0131 soydan t\u00fcremi\u015f armuttur. \u0130nhisar- Harmank\u00f6ydeki mezar ta\u015flar\u0131n\u0131n K\u00f6se Mihal’le hi\u00e7 ilgisi yoktur. (Hukuktaki ispat vas\u0131talar\u0131ndan biri: Kar\u015f\u0131 taraf\u0131n iddia etti\u011finin tersi do\u011fru ise senin iddian\u0131n do\u011fru olma ihtimali \u00e7ok y\u00fcksektir veya do\u011frudur mant\u0131k y\u00fcr\u00fctme sine dayanur) Mahmut Rag\u0131p Gazimihal ve sonra ben Harmank\u00f6y\u2019de mezarda yatan\u0131n K\u00f6se Mihal olmad\u0131\u011f\u0131ndan eminiz. \u00d6yleyse ba\u015fka bir yerde \u2018\u2019K\u00f6se Mihal burada yat\u0131yor\u2019\u2019 iddias\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re ak\u0131l ve mant\u0131k sahibi ki\u015flerin Derbent’te yatan ki\u015finin K\u00f6se Mihal oldu\u011funu kabul etmekten ba\u015fka \u00e7aresi yoktur. Eski\u015fehir K\u00fclt\u00fcr ve Tabiat Varl\u0131klar\u0131 Koruma Kurulu’da zaten bu karar\u0131 vermi\u015ftir. Bu konunun tart\u0131\u015f\u0131lacak \u015feyi yan\u0131 yoktur asl\u0131nda . Sadece yaz\u0131lanlar\u0131 tane tane okuyarak sindirmek ve kabullenmesi gerekir. Kimse pe\u015fin h\u00fck\u00fcmle ger\u00e7e\u011fe veya hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na uygun ve mant\u0131\u011fa uygun olana s\u0131rt\u0131n\u0131 d\u00f6nmemelidir. Hatadan d\u00f6nmek erdemdir, fazilettir. (Bunu seviyeli, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131ya dayal\u0131 her ortamla herkesle tart\u0131\u015f\u0131r\u0131m) Harmank\u00f6y\u2019deki mezarda medfun ki\u015finin K\u00f6se Mihal olmas\u0131 milyonda s\u0131f\u0131r ihtimaldir. E\u011fer K\u00f6se Mihal Derbent’e gelmediyse ya hi\u00e7 ya\u015famam\u0131\u015ft\u0131r, Bursay\u0131 teslim alan de\u011fildir, Osman Bey ile hi\u00e7 kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r, A\u015f\u0131kpa\u015fazade Tarihi tamam\u0131yla uydurmad\u0131r (!) Tabii ki bu s\u00f6zler ironi. Ama K\u00f6se Mihal diye biri ya\u015fam\u0131\u015f ve bir d\u00f6neme damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015ftur. Kimse \u015fakalar\u0131m\u0131 ciddiye al\u0131p cevap yeti\u015ftirmeye kalkmas\u0131n. Yaz\u0131m sanat\u0131 gere\u011fi yazar bazen cinas yapabilir. Yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z mahkemelerdeki duru\u015fma tutana\u011f\u0131 de\u011fil sonu\u00e7ta. Yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131 ayn\u0131 kelimeleri , de\u011fi\u015fik anlamlarda kullan\u0131l\u0131p yaz\u0131ya zenginlik kat\u0131labilir. Ben cinas\u0131 \u00e7ok sever ve kullan\u0131r\u0131m yaz\u0131lar\u0131mda . Yaz\u0131da \u00fcsluba bak\u0131nca cinas kolayca anla\u015f\u0131l\u0131r. D\u00fc\u015fte Uluda\u011f\u0131n Ard\u0131na Tarihi Yolculuk isimli yaz\u0131mda; Kharman \u2013\u2018\u2019Harman\u2019\u2019 (Da\u011fl\u0131) ve Harman\u0131 hat\u0131rlatan ”Harman” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcyle ayr\u0131ca K\u0131y\u0131dan, k\u0131y\u0131dan gel ,Keles y\u00f6resi t\u00fcrk\u00fcs\u00fcndeki ”k\u0131y\u0131” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile Gelemi\u00e7-Kalemisiya (Misiyan\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131) s\u00f6zc\u00fcklerinin i\u00e7indeki ”k\u0131y\u0131” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc cinasl\u0131 olarak kullanm\u0131\u015ft\u0131m. Bunu birileri ciddiye alm\u0131\u015f, yaz\u0131lar\u0131nda y\u0131llard\u0131r cevap yeti\u015ftiriyor. A\u00e7\u0131k\u00e7a Harmanc\u0131k’\u0131n K\u00f6se Mihal’le ilgisinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a yazd\u0131\u011f\u0131m halde, hala yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131 iddia edenler var. Bir kere daha s\u00f6yl\u00fcyorum. Harmanc\u0131k, Hammer’in tarifine hi\u00e7 uymuyor. Harmanc\u0131k\u2019\u0131n Uluda\u011f\u0131n ete\u011fi ile ilgisi yok. Harmankaya denilen yerin, Uluda\u011f\u0131n ete\u011finde ve Osman Beyle ile ili\u015fki kurabilecek mesafede olmas\u0131 gerekir. Harmanc\u0131k, Domani\u00e7 da\u011flar\u0131na (Bilelik yaylas\u0131na) uzakt\u0131r. D\u00fc\u015fte Uluda\u011f\u0131n Ard\u0131na Tarihi Yolculuk isimli yaz\u0131m ad\u0131 \u00fcst\u00fcnda ”d\u00fc\u015fte gibi”, hayal olarak ge\u00e7er. Burada yaz\u0131lanlar abs\u00fcrt g\u00f6r\u00fcnebilir ama alt yap\u0131s\u0131 olan \u015feylerdir.<\/p>\n
<\/p>\n
Kavuklu mezar ta\u015flar\u0131n\u0131n ilk \u00f6rnekleri 16. y\u00fczy\u0131lda ba\u015flar, en g\u00f6steri\u015flileri \u00f6rnekleri 17. y\u00fczy\u0131la aittir. Mahmut Rag\u0131p\u2019ta ayn\u0131 tespitleri yapm\u0131\u015ft\u0131r. Harmank\u00f6yde yatan ki\u015filer iki erkek ve 16. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u015fah\u0131s bunu 1946 y\u0131l\u0131nda tespit etmi\u015f ve Uluda\u011f Dergisinde yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. Web sitemdeki bildirimin kaynak\u00e7as\u0131nda var. 2019 y\u0131l\u0131nda hala bu ger\u00e7ek ni\u00e7in tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r bilmem. Ortada bunu tart\u0131\u015facak yeni bir geli\u015fme yok ki! \u0130nhisar- Harmank\u00f6yde yatan ,\u00f6nce Vul\u00e7idrin Sancak Beyi iken sonra Halep Beylerbeyi olan Mihalo\u011flu Mehmet Pa\u015fad\u0131r Balkanlarda Sancak Beyi iken ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu, yard\u0131m etti\u011fi tekkede bulunan bekta\u015fi ba\u015fl\u0131klar\u0131 ile Harman k\u00f6ydeki mezarta\u015flar\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede ayn\u0131 \u015fakilde oldu\u011funu m\u00fc\u015fahade etmi\u015ftik oradaki k\u00f6yl\u00fclerle. (Ni\u011fbolu\u2019daki Ali Ko\u00e7 Baba Tekkesinde yatan Ali Ko\u00e7 Baban\u0131n tac\u0131na benzer \u015fekilde dilimli kavuklu ta\u00e7l\u0131 bekta\u015fi mezar ta\u015f\u0131 oldu\u011fu) Bunlar\u0131 g\u00f6rsel malzeme ile bildirimde sundum, Uluda\u011f \u00dcniversitesinde. H\u00fcdavendigar Livas\u0131 Tahrir Defterinde \u00e7ok\u00e7a Gazi Mihal Beyin soyundan ki\u015filerle ilgili bilgi var. K\u00f6se Mihal’le ilgili hi\u00e7 yok. K\u00f6se Mihal 14. Y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131na gelmeden \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Halep Beylerbeyi Mehmet Pa\u015fa ise 16. Y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r ve \u0130nhisar- Harmank\u00f6y, G\u00f6lflanoz ve Mihalgazi civar\u0131nda m\u00fclk sahibi oldu\u011fu H\u00fcdavendigar Livas\u0131 Tahrir defterlerinde kay\u0131tl\u0131d\u0131r. Bu iki ki\u015finin ya\u015fad\u0131klar\u0131 zaman farki 200 y\u0131ld\u0131r. (iki y\u00fcz y\u0131l) Sadece Harmank\u00f6y’\u00fcn \u00fcst ba\u015f\u0131nda k\u00f6ye giri\u015fin sa\u011fnda k\u00f6yl\u00fclerin \u0131srarla ”\u00c7\u0131ra\u011f\u0131n saray\u0131 ”dedikleri bir yer var, buras\u0131 t\u00fcrbe olan yerden uzaktad\u0131r. (Buradan ufka bak\u0131nca da\u011flar\u0131n aras\u0131ndaki yar\u0131ktan S\u00f6\u011f\u00fct Seramik\u2019in baca dumanlar\u0131 se\u00e7ilebiliyor. Bir d\u00f6nem K\u00f6se Mihal burada ya\u015fam\u0131\u015f ve S\u00f6\u011f\u00fct\u2019teki Osman Beyle bir \u015fekilde haberle\u015fme, i\u015faretle\u015febilme imkan\u0131na sahip \u015fekilde iki yer konumlanm\u0131\u015ft\u0131r. 1300 y\u0131l\u0131ndan \u00f6nce Osman Bey ile Samsa \u00c7avu\u015fun refakatinde Tarakl\u0131 Mudurnu, G\u00f6l-Flanozdan sonra buraya u\u011fray\u0131p buray\u0131 g\u00f6z\u00fcne kestirdi\u011finden hi\u00e7 \u015f\u00fcphem yok. Bu seferde rehberlik eden Samsa \u00c7avu\u015ftur, K\u00f6se Mihal de\u011fil. Sonra K\u00f6se Mihal buran\u0131n kandine verilmesini istemi\u015f olmal\u0131. Samsa \u00c7avu\u015fun fazla istedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp teklifini reddetti\u011fi Osman Bey onun a\u011fz\u0131n\u0131 kapat\u0131r cevab\u0131 kaynaklarda ge\u00e7er. K\u00f6se Mihal besbelli G\u00f6l- Flanoz beyiyle k\u0131zkarde\u015fi Zoe’yi evlendirerek akrabal\u0131k ba\u011f\u0131 kurmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f. Sonra buras\u0131 sonradan kendine verilmi\u015f. Bunda hi\u00e7 \u015f\u00fcphem yok. (Ancak bunlar\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 A\u015f\u0131kpa\u015fazade tarihi 125-130 y\u0131l sonra oldu\u011fu i\u00e7in, art\u0131k o topraklar Mihalo\u011fullar\u0131n\u0131n m\u00fclk\u00fc oldu\u011fu i\u00e7in A\u015f\u0131kpa\u015fazade oraya Harmankaya tabirini kullam\u0131\u015ft\u0131r diye ilk talan ak\u0131n\u0131na gidi\u015fin oldu\u011fu (1300 y\u0131l\u0131ndan \u00f6nce) buras\u0131n Harmankaya kabul edilemez, sonradan ayn\u0131 yer (Yeni)Harmankaya olmu\u015ftur. Bu bilgilerin A\u015f\u0131kpa\u015fazade Tarihinde yer almas\u0131n\u0131n nedeni; 2. Murat d\u00f6neminde hapisten \u00e7\u0131kar\u0131lan Mihal o\u011flu Mehmet beyle Amasyadan d\u00f6nerken buradan Bursaya ge\u00e7en ,Yah\u015fi Fakihten al\u0131nt\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131ndan oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.Bu konu kaynaklarda a\u00e7\u0131k\u00e7a yaz\u0131l\u0131d\u0131r. Osman Bey zaman\u0131nda art\u0131k Osman Beyin etraf\u0131na toplam\u0131\u015f d\u00f6rt bir yandan gelen hepsi m\u00fcsl\u00fcman gaziler, gaza yap\u0131yor ganimet al\u0131yor. K\u00f6se Mihal hala Hristiyan oldu\u011fu halde, kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sava\u015flardan M\u00fcsl\u00fcman gaziler gibi ganimet al\u0131yor. Gaziler aras\u0131ndaki M\u00fcsl\u00fcman olmayan tek ki\u015fi K\u00f6se Mihal\u2019dir. M\u00fcsl\u00fcman olmad\u0131\u011f\u0131 halde gaza pay\u0131 almas\u0131na gaziler kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor. Gazilerin homurdanmas\u0131 Osman Beye ula\u015f\u0131nca, nas\u0131l oluyorsa birden (Osman Beyle K\u00f6se Mihal\u2019in tertip yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ballidir) K\u00f6se Mihal di\u011fer gazilerin oldu\u011fu ortamda ortaya \u00e7\u0131k\u0131p \u2018\u2019 Han\u0131m, d\u00fcn gece peygamber efendimizi r\u00fcyamda g\u00f6rd\u00fcm. Beni M\u00fcsl\u00fcman edin \u2018\u2019 diyebiliyor. Korkun\u00e7 kurnaz ve diplomat ve sava\u015f sanat\u0131 ustas\u0131 o. Birlikte tertip yap\u0131lmas\u0131n\u0131n nedeni Osman Beyin de ondan vazge\u00e7me niyetinde olmamas\u0131ndand\u0131r. Saf olmayal\u0131m. Olay \u00e7ok basit. A\u015f\u0131kpa\u015fazade tarihinde bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc bir okuyun. Gazileri susturmak ve inand\u0131rmak i\u00e7in K\u00f6se Mihal s\u00fcnnet edilerek M\u00fcsl\u00fcman yap\u0131lm\u0131\u015f. S\u00fcsl\u00fc sorgu\u00e7lu uzun elbile giydirilmi\u015f. Bu elbise s\u00fcnnet k\u0131yafeti de\u011fil mididir? Tasvir edilen sahne aynen b\u00f6yledir. \u00c7ok sonra Orhan Bey zaman\u0131nda kendine temlik edilen bu yerde ya\u015farken -ve kendini dine verip \u00e7\u0131rakl\u0131k yaparken- verilen gizli g\u00f6revle gitti\u011fi Derbent\u2019te \u00f6l\u00fcp gitmi\u015f. Belki bu tertip oynan\u0131rken ba\u015fka \u015feyler de kurguland\u0131 m\u0131? Bilmiyoruz. K\u00f6se Mihal Harmank\u00f6y\u2019deki \u2018\u2019\u00c7\u0131ra\u011f\u0131n Saray\u0131 \u2018\u2019 isimli yer ad\u0131 olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, Derbent\u2019te ise \u2018\u2019K\u00f6se Kalfa\u2019\u2019 ismi var. Osmangazi ile K\u00f6se Mihalin ili\u015fkileri \u00f6nce arkada\u015fl\u0131k sonra metbu-tabi ili\u015fkisidir. Kendine hizmet eden herkese ihsanda bulunan, yer temlik eden Osmangazi, K\u00f6se Mihal’e ni\u00e7in hasis davrans\u0131n?. Bu hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bilecik, \u0130nhisar c\u0131var\u0131 (Sakarya \u00f6tesindeki Harmankaya denilen yer) kendine Osmangazi taraf\u0131ndan temlik edilmi\u015f yerdir. Eski vatan\u0131 olan Harmankaya. (Kharman Kata, Da\u011f\u0131n ete\u011finde ya\u015fayan halk, da\u011fl\u0131 anlam\u0131na gelir) Keles -Gelemi\u00e7 ve Koza\u011fac\u0131 k\u00f6ylerinin oldu\u011fu yerdir. Buras\u0131. Hammer\u2019in \u2018\u2019Uluda\u011f\u0131n g\u00fcneyinde Adranos\u2019un (Orhaneli\u2019nin) do\u011fusunda m\u00fcstahkem mevkii\u2019\u2019 diye tarif etti\u011fi yerdir. Hammer en do\u011fru tespiti yapm\u0131\u015ft\u0131r bence. \u00c7\u00fcnk\u00fc Hammer Bizans kaynaklar\u0131na daha hakim, al\u0131nga\u00e7lar\u0131 daha a\u00e7\u0131k bir tarih\u00e7idir. \u00c7ok tarih\u00e7i var ama herkes Hammer, Halil \u0130nalc\u0131k veya \u0130lber Ortayl\u0131 de\u011fildir. Buran\u0131n yer olarak Harmanc\u0131k ile hi\u00e7 ilgisi yoktur. Her iki yer (eski ve yeni Harmankaya ) yery\u00fcz\u00fc \u015fekiller bak\u0131m\u0131ndan t\u0131pk\u0131s\u0131n\u0131n ayn\u0131s\u0131d\u0131r. Hayretten dona kal\u0131rs\u0131n\u0131z buray\u0131 g\u00f6r\u00fcnce. Her iki yerin yery\u00fcz\u00fc \u015fekilleri y\u00f6n\u00fcnden benzerli\u011fi, buras\u0131n\u0131n tesad\u00fcfen se\u00e7ilmedi\u011fini g\u00f6sterir. (Merakl\u0131lar\u0131na her iki yeri g\u00f6rmesini tavsiye ederim). Yeni vatan\u0131na yerle\u015fmi\u015f iken, tekrar kendi yeti\u015ftirdi\u011fi \u00f6\u011frencisi Orhangazi gizli g\u00f6revle K\u00f6se Mihali Germiyan ucuna g\u00f6reve g\u00f6nderdi bence. Bu hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na uygun ve her iki \u015fahs\u0131n eski ili\u015fkileri ile m\u00fctenasiptir. G\u00f6revi k\u0131v\u0131rabilecek yetenekte bir ki\u015fi ya\u015fl\u0131 da olsa Beyin verece\u011fi g\u00f6reve itiraz edemez. O g\u00fcnlerde Osmanl\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131 Germiyanl\u0131 ile beladad\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck g\u00fc\u00e7, b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 ile ancak hile ile, tertip ile, gayri nizami harp tekni\u011fi ile gerilla harp teknikleri ile ba\u015fedebilir. Burada gerilla olarak kullan\u0131lanlar, K\u00f6se Mihal gibi bir komutan ve \u0130\u015f\u0131k devi\u015fi olan bural\u0131 Alperenler ve Geyikli Baba gibi bir ba\u015fka Alperen ve emrindeki dervi\u015flerdir. Yerel i\u015fbirlik\u00e7i olmadan yabanc\u0131 yerde ba\u015far\u0131 kazanma ihtimali az olur. O s\u00fcrede gerek \u0130neg\u00f6l yolunda gerekse Keles Yolundaki K\u0131rani\u015f\u0131klar ve Seferi\u0131\u015f\u0131klar\u2019da gerek \u0130neg\u00f6l yolunda G\u00f6zede k\u00f6y\u00fcnde I\u015f\u0131k (Kalenderi ) dervi\u015fleri taraf\u0131ndan Germiyanl\u0131 g\u00f6zetlenmi\u015ftir. Bu konuda o kadar \u00e7ok bilgi var ki. Orhan Bey ise d\u00fczenli birlikleriyle \u0130znik\u2019 fethetmenin pe\u015findedir. Fakat Bursa tehlikededir. O g\u00fcnk\u00fc \u015fartlarda Osmanl\u0131 ve Germiyanl\u0131 bug\u00fcnk\u00fc Amerika ile ili\u015fkiler gibidir. B\u00fcy\u00fck g\u00f6c\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131nda dik duracak, gere\u011fini yapacak ama son ana kadar tedbiri elden b\u0131rakmayacaks\u0131n. \u00d6len \u00f6ld\u00fc gitti. O kaos ortam\u0131nda K\u00f6se Mihal unutuldu gitti. K\u00f6se Mihal\u2019in Harmank\u00f6y ve \u00e7evresinde hi\u00e7 mal\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor ama belirtilerini a\u00e7\u0131klad\u0131m. Mahmut Rag\u0131p’ta Harmank\u00f6yde yatan\u0131n K\u00f6se Mihal olmad\u0131\u011f\u0131ndan emin olduktan sonra \u00f6nceleri kulland\u0131\u011f\u0131 K\u00d6SEM\u0130HAL soyad\u0131ndan vazge\u00e7ip atas\u0131 kabul etti\u011fi Gazi Mihal Beyin ad\u0131n\u0131 almay\u0131 uygun bulup GAZ\u0130M\u0130HAL soyad\u0131 ile hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00c7ok yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 K\u00f6se Mihal d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn\u00fcn ucunu kaybetmi\u015ftir.<\/p>\n
<\/p>\n
Mahmut Rag\u0131p Gazimihal kimdir? Mahmut Rag\u0131p 14 ya\u015f\u0131nda Istanbul’da ayaklar\u0131 kemik vereminden sakat evinde yatarken, Mihalo\u011fullar\u0131ndan oldu\u011funu bilen doktor babas\u0131n\u0131n (Dr. Yusuf Rag\u0131p Beyin) y\u00f6nlendirmesiyle hasta \u00e7ocu\u011funu me\u015fgul etmek i\u00e7in (me\u015fguliyet tedavisi amac\u0131yla) soylar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nlendirmi\u015ftir. Baban\u0131n \u00e7ok zeki bir ki\u015fi oldu\u011fundan \u015f\u00fcphe yoktur. (Yine bir ba\u015fka doktor tarih sahnesindedir). Hasta \u00e7oco\u011funu hayata ba\u011flamak i\u00e7in bildi\u011fi soyunu bularak \u00e7ocu\u011funun atalar\u0131 gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc karakter yapmak istemi\u015f, arkada\u015f \u00e7evresinden olan ki\u015filerin yard\u0131m\u0131yla muhtemel yerler ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rken Harmanc\u0131k Nahiye M\u00fcd\u00fcr\u00fc olan Esat beye ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve hasta \u00e7ocuk i\u00e7in \u00f6zel mektup yaz\u0131lm\u0131\u015f. (Bu mektuplar, belge de\u011fil, hasta bir \u00e7ocu\u011fu oyalamak amac\u0131yla yaz\u0131lm\u0131\u015f \u00f6zel mektuplard\u0131r) O tarihte (1915 y\u0131l\u0131nda) Merkezyenik\u00f6y ve Derbent, Harmanc\u0131k\u2019a de\u011fil, Tav\u015fanl\u0131\u2019ya ba\u011fl\u0131 oldu\u011fundan do\u011frudan Merkezyenik\u00f6y\u2019e yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Devir, Ormanl\u0131 devridir ve 1.D\u00fcnya Harbi zaman\u0131d\u0131r) Eskiden kendi nahiyesine ba\u011fl\u0131 olan t\u00fcrbe ile bilgiyi Esat Bey \u00f6zel mektupla istemi\u015f belli ki. Belki oraya gitti. Ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 Orhaneli Mihaller k\u00f6y\u00fc de ara\u015ft\u0131r\u0131lan k\u00f6ylerdendir. Yaz\u0131\u015fmada bu nedenle Tav\u015fanl\u0131 kazas\u0131n\u0131n ad\u0131 ge\u00e7mez. Mahmut Rag\u0131p, K\u00f6se Mihal\u2019in ve Mihalo\u011fullar\u0131n\u0131n pe\u015finden \u00e7ok ko\u015fmu\u015f, bir \u00e7ok mesafe katetmi\u015f Yenik\u00f6yl\u00fc bir ki\u015finin israrla konuyu babas\u0131n\u0131n hat\u0131r\u0131na kovalayan Harmanc\u0131k Nahiye M\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u0131srar\u0131ndan b\u0131k\u0131p, dedenin ad\u0131 Hasan demi\u015ftir. Bir deli bir kuyuya ta\u015f atm\u0131\u015ft\u0131r(!) Mahmut Rag\u0131p, Hasan Dede ad\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenince Orhaneli ve Harmanc\u0131ktan vazge\u00e7mi\u015f ama k\u0131rk ak\u0131ll\u0131 kuyudaki (Hasan Dede) ta\u015f\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karamam\u0131\u015ft\u0131r(!) Mahmut Rag\u0131p isimli \u00e7ocu\u011fun lise ya\u015flar\u0131 da hastal\u0131kla evde ge\u00e7mi\u015f , sonra d\u0131\u015far\u0131dan liseyi bitirmi\u015f, 1921-1927 y\u0131llar\u0131nda yurt d\u0131\u015f\u0131na doktor baban\u0131n imkanlar\u0131yla hem tedavi olsun hem vaktini dolu ge\u00e7irsin diye yurt d\u0131\u015f\u0131nda m\u00fczik e\u011fitimi ald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye’ye d\u00f6nd\u00fckten sonra 1935 y\u0131l\u0131nda (35 ya\u015f\u0131nda iken) soyad\u0131 kanunu \u00e7\u0131k\u0131nca K\u00f6semihal soyad\u0131n\u0131 al\u0131p 1943 y\u0131l\u0131na kadar kulland\u0131ktan sonra \u0130nhisar-Harmank\u00f6yde yatan ki\u015finin K\u00f6se Mihal de\u011fil de Gazi Mihal Bey soyundan ve 16. Y\u00fczy\u0131ldan sonra ya\u015fayan bir Mihailo\u011flu oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na var\u0131p soyad\u0131n\u0131 \u2018\u2019Gazimihal\u2019\u2019 olarak de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Anlayana sadece bu ger\u00e7ek dahi yeter. Harmank\u00f6y\u2019de yatan ki\u015finin K\u00f6se Mihal olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlar. Mahmut Rag\u0131p Gazimihal \u00e7ocukken K\u00f6semihal konusunda kand\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra y\u0131lmam\u0131\u015f, 43 ya\u015f\u0131na gelen Mahmut Rag\u0131p\u2019\u0131n Harmank\u00f6ydeki mezarta\u015flar\u0131 ilgili \u015fu tespitleri yap\u0131p bunlar\u0131 Uluda\u011f dergisinde yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. ”14. Y\u00fczy\u0131la ait mezarta\u015f\u0131 olsayd\u0131 , Sel\u00e7uki tarzda mezarta\u015f\u0131 olmas\u0131 gerekirdi. Harmank\u00f6y\u2019de bulunan mezarta\u015flar\u0131 iki erke\u011fe ait ve 16. Y\u00fczy\u0131la ait olan kavuklu mezar ta\u015flar\u0131d\u0131r.” Buradaki ki\u015fi K\u00f6se Mihal kesinlikle de\u011fildir. Mezarta\u015flar\u0131 tarihin damgalar\u0131d\u0131r. Bu ki\u015fi Gazi Mihal beyin soyundan biridir. Bundan \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 : \u0130nhisar- Harmank\u00f6yde yatan ki\u015fi kesinlikle K\u00f6semihal de\u011fildir. Bu ger\u00e7e\u011fi e\u011fip b\u00fck\u00fcp kimse, Harmank\u00f6y\u2019de yatan mezardaki ki\u015finin K\u00f6se Mihal doldu\u011funu iddia ederek tarihi ger\u00e7ekleri sapt\u0131ramaz. Kimsenin buna hakk\u0131 yoktur. Bu g\u00fcne kadar K\u00f6se Mihal\u2019le ilgili \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc mezar yeri oldu\u011funu bu g\u00fcne kadar hi\u00e7 kimse iddia edilmemi\u015ftir. Tek bir mazar yeri vard\u0131r, Tav\u015fanl\u0131 Merkezyenik\u00f6y ve Derbent aras\u0131ndaki mezar. Aradan y\u00fczlerce y\u0131l ge\u00e7mi\u015ftir. Bin bir \u015fekle girmi\u015ftir ancak Harmank\u00f6y\u2019de oldu\u011fu gibi o zamanki Heterodoks M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131nda, m\u00fcr\u015fit yol g\u00f6stermezse m\u00fcritlerin yolu bulamayaca\u011f\u0131 inanc\u0131 vard\u0131r. Hala bu memlekette birey olamam\u0131\u015f ve ancak m\u00fcr\u015fit pe\u015finde gezince, m\u00fcr\u015fidin \u015fefaatiyle (torpiliyle) \u00f6b\u00fcr d\u00fcnyada kendine uygun bir yer bulunaca\u011f\u0131 inanc\u0131 vard\u0131r. Eski\u015fehir K\u00fclt\u00fcr ve Tabiat varl\u0131klar\u0131 Koruma Kurulu Karar\u0131na g\u00f6re K\u00f6se Mihal t\u00fcrbesi, Tav\u015fanl\u0131 \u2013Derbent k\u00f6y\u00fcndedir. Birileri istese de istemese de, olmamas\u0131 i\u00e7in \u00e7\u0131rp\u0131nsa da, da Kurul taraf\u0131ndan k\u00fclt\u00fcr varl\u0131\u011f\u0131 olarak tescil edilmi\u015ftir. Akademik \u00fcnvanl\u0131 ki\u015filerden olu\u015fan bu kurul Derbent K\u00f6y\u00fc Muhtarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hakl\u0131 bulmu\u015ftur. \u00d6nceden verdi\u011fi yanl\u0131\u015f karar\u0131 d\u00fczelterek, bu t\u00fcrbenin Tapu ve Kadastro kay\u0131tlar\u0131 do\u011frultusunda Derbent K\u00f6y\u00fcnde olarak tescillemi\u015ftir. Bu konuda b\u00fcy\u00fck \u00e7abalar sarfederek K\u00f6se Mihal\u2019in mezar\u0131n\u0131n \u0130nhisar-Harmank\u00f6yde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispatta \u00e7ok b\u00fcy\u00fck hizmeti ge\u00e7en ve 13.12.1961 y\u0131l\u0131nda (61 ya\u015f\u0131nda iken) Istanbulda \u00f6len, k\u00fclt\u00fcr hayat\u0131m\u0131za b\u00fcy\u00fck hizmet sunan M\u00fczikolog, Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Mahmut Rag\u0131p GAZ\u0130M\u0130HAL\u2019i ve onu \u00fclkemize kazand\u0131ran babas\u0131 Dr. Yusuf Rag\u0131p Beyi sayg\u0131 ve rahmetle an\u0131yorum. Onlar olmasayd\u0131 bunu ispatlayamazd\u0131k.<\/p>\n
<\/p>\n
Y\u00f6rede ya\u015fayanlar; Kahvede iskambil ka\u011f\u0131d\u0131 oynayan Yeni k\u00f6yl\u00fc biri , k\u00f6y\u00fcn giri\u015finde ezilen tavu\u011fun sahibini arayan otomobil s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcne \u2018\u2019 Sen bu tavu\u011fu ba\u015fka yerde ezmi\u015fsindir. Bizim k\u00f6yde yass\u0131 tavuk olmaz\u2019\u2019deyip ba\u015f\u0131ndan att\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyi bilir. Yeni k\u00f6y, y\u00f6renin en zeki ve kurnaz insanlar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir k\u00f6yd\u00fcr. Onlar\u0131n i\u015fine ak\u0131l s\u0131r ermez. Acizane bu y\u00f6reyi ve tarihini en iyi bilenlerdenim. Bu y\u00f6rede i\u00e7inde tek bir Hasan ismi olan mavkii ad\u0131 vard\u0131r, Hasan Day\u0131 mevkii. Hasan Day\u0131, Derbent’ten Tun\u00e7bilek’e giderken Gedi\u011fi a\u015fa\u011f\u0131 salland\u0131\u011f\u0131ndan itibaren ba\u015flay\u0131p (1960 -1970 y\u0131llar\u0131 c\u0131var\u0131nda i\u015f\u00e7i servis ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fi eski g\u00fczergahtan) d\u00fcze inildi\u011fi yerde biten mesafenin, yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 \u00fc\u00e7te birlik b\u00fcl\u00fcm\u00fcn oldu\u011fu yere yak\u0131n yerdir.<\/p>\n
<\/p>\n
T\u0131mar sistemi s\u0131ras\u0131nda burada bir \u00e7iftlik bulunur (Kan\u0131mca Yar\u0131\u00e7am \u00e7iftli\u011fi) Hasan Day\u0131 , Gerileme d\u00f6neminde a\u00e7\u0131k art\u0131rma yoluyla pe\u015fin vergi toplama (iltizam) sistemine ge\u00e7ince Y\u00f6rg\u00fc\u00e7 taraflar\u0131na kadar \u00e7epe \u00e7evre b\u00f6lgenin (17 pare k\u00f6y\u00fcn) m\u00fcltezimine ait \u00e7iftli\u011finin Day\u0131ba\u015f\u0131d\u0131r. \u00c7iftli\u011fin kahyas\u0131d\u0131r, ad\u0131 oradan kalmad\u0131r. Buras\u0131 sonralar\u0131 bizim k\u00f6yden m\u00fcltezimlik, a\u011fal\u0131k yapan(Derbentten) Cinni\u2019lerin tarlalar\u0131, diye an\u0131l\u0131rd\u0131. \u00c7ocuklu\u011fumuz, a\u011falar\u0131n bu k\u00f6ylerde halka yapt\u0131\u011f\u0131 zul\u00fcmleri dinleyerek ge\u00e7ti. (Toyg\u0131r\u0131 \u00e7iftli\u011finin sahibi S\u00fcleyman Y\u0131lmaz’a sorun. Atalar\u0131na yap\u0131lan zulm\u00fc anlats\u0131n) Cinnilerin tarlalar\u0131 denilen yer, erozyona u\u011fram\u0131\u015f ve \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f eski ba\u011f k\u00fct\u00fckleri kalm\u0131\u015f, s\u00fcr\u00fclmeyen ve ekilmeyen halde bir yerdi. Ben burada \u00e7ocuklu\u011fumda \u00e7ok \u00e7obanl\u0131k yapt\u0131m. \u015eimdi bu yer GL\u0130 sahas\u0131n\u0131n i\u00e7inde kalm\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131sacas\u0131 Hasan Dede yok burada, Hasan Day\u0131 var. \u0130ltizam sistemi kalkt\u0131 gitti ama halk\u0131n m\u00fcltezimlerden \u00e7ektikleri ve Hasan Day\u0131 ad\u0131 kald\u0131. K\u00f6yl\u00fc kurnazl\u0131\u011f\u0131 ile uydurulmu\u015f bir \u015feye nas\u0131l inan\u0131l\u0131r? Anlamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Orada (K\u00f6sedede t\u00fcrbesinin oldu\u011fu yerde) iki yat\u0131r vard\u0131 \u00e7ocuklu\u011fumda, ayn\u0131 Harmank\u00f6yde oldu\u011fu gibi. Bu yat\u0131rlar Heteredoks \u0130slam inanc\u0131na sahip – m\u00fcrit ve m\u00fcr\u015fit ili\u015fkisi olan- iki ki\u015finin yat\u0131r\u0131. Bu g\u00fcn hala m\u00fcrit, m\u00fcr\u015fit ili\u015fkisi malesef hala devam ediyor. Bu yaz\u0131n\u0131n konusu olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yazmad\u0131\u011f\u0131m, ileride K\u00f6se Mihal ile ilgili bir tart\u0131\u015fmaya saklad\u0131\u011f\u0131m baz\u0131 \u015feyler var. Burada K\u00f6se Mihal ad\u0131 bilinmez zannediyor birileri. Orta okul \u00f6\u011frencisi iken, G.L.\u0130 servis arac\u0131nda bir \u015fey anlat\u0131l\u0131rken ilk k\u00f6semehel ad\u0131n\u0131 duydum. Kimler bunu biliyor? \u00c7ok uzun y\u0131llar sonra bu konu ilgilisine ve orada bulunan bir ba\u015fka ya\u015fl\u0131 ki\u015fiye nas\u0131l teyid ettirildi? Yeri ve zaman\u0131 gelince uygun zeminde a\u00e7\u0131klar\u0131m.<\/p>\n
<\/p>\n
Germiyanl\u0131 seli akt\u0131 ge\u00e7ti. Roller de\u011fi\u015fti. Azametli Germiyanl\u0131 Osmanl\u0131ya zulmederken, metbu(tabi olan) haline d\u00fc\u015ft\u00fc. \u00c7avdar Tatar\u0131 nedeniyle alttan alan Osman Beyin yerine, 1. Murat, sonralar\u0131 2. Murat ve Fatih geldi. Derbentteki I\u015f\u0131k (A\u015f\u0131k, Kalenderi) zaviyesi ilk d\u00f6nemlerde hizmet g\u00f6rd\u00fc, sonra Derbent te\u015fkilatlar\u0131 kuruldu. Zamanla onun da \u00f6nemi azald\u0131 Bir m\u00fcddet daha Bursa\u2019daki kadife dokuman\u0131n hammaddesi olan pamuk ve ipli\u011fin Ege diyarlar\u0131ndan, Ayd\u0131n\u2019dan geli\u015finde ge\u00e7i\u015f yolu olarak kullan\u0131ld\u0131 .<\/p>\n
<\/p>\n
Balkanlarda yeni fetihler sonras\u0131 Adriyatik Denizi kenar\u0131nda bir \u00e7ok liman fethedildi. Venedik ile bozulan ara d\u00fczeldi. Dubrovnik gibi y\u0131ll\u0131k sekiz milyon alt\u0131n hara\u00e7 veren yerlere ve yollara egemen olunca Halil \u0130nalc\u0131k’a g\u00f6re ; Istanbulun fethinden y\u00fcz y\u0131l sonra (Tav\u015fanl\u0131 \u2013Derbent, Bursa ticaret yolu ile birlikte buradaki derbent te\u015fkilat\u0131) \u00f6nemini yitirdi. Yan\u0131k Orman\u0131n\u0131nda ,Kuyualt\u0131 mevkiindeki eski derbentin oldu\u011fu yerdeki han virane oldu. Ge\u00e7en zaman i\u00e7inde \u00fclkenin dirlik d\u00fczenli\u011fi bozuldu. \u00c7evrede e\u015fkiyalar yuvaland\u0131. Derbent yeni yerine ta\u015f\u0131narak yeni derbent kulesi yap\u0131ld\u0131. Yeni yer, eski yerin ete\u011findedir. Etrafta ba\u015f\u0131bo\u015f gezen konar g\u00f6\u00e7erler peyderpey buraya iskan edildi . \u00c7evrede bo\u015f olan di\u011fer yerlere de iskan yap\u0131larak yeni k\u00f6yler kuruldu. Art\u0131ranlar, Nusratlar, Dutlar vs. En ge\u00e7 iskanlar Abd\u00fclhamit d\u00f6neminde yap\u0131lan Karakaya ve Hamitabad k\u00f6y\u00fcne olmu\u015ftur.<\/p>\n
31.05.1929 y\u0131l\u0131na ait, Derbent k\u00f6y hudutnamesinde olan mevki adlar\u0131 ve ayr\u0131ca \u00f6nem arzeden mevkiler \u015funlard\u0131r: (\u00c7ok y\u0131pranm\u0131\u015f ve eski usulle teksir etme yoluyla negatifi elde edilerek asl\u0131ndan \u00e7o\u011falt\u0131lm\u0131\u015f bir n\u00fcshad\u0131r. Yer adlar\u0131ndaki maddi yaz\u0131m hatalar\u0131 dan\u0131\u015f\u0131larak d\u00fczeltilmi\u015ftir)<\/p>\n
Zeyfoluk tepesi, Beyazoluk tepesi, Karadin, Yabaneli, Killik gedi\u011fi.(Ben buran\u0131n, Alethina isimli Bizans yerle\u015fim yeri oldu\u011funa inan\u0131yorum. 2004 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131m. \u0130let ad\u0131n\u0131n, Alethina\u2019dan galat oldu\u011funa inan\u0131yorum. Bir \u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131 bunu uygun buldu. Beye\u2019deki beyin, k\u00fc\u00e7\u00fc\u011fe ilet, b\u00fcy\u00fc\u011fe ilet sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131na inanm\u0131yorum. Bu k\u00f6y krokisinde Hasan Day\u0131 da, Alethina olarak taral\u0131 alan\u0131n i\u00e7indedir.<\/p>\n
<\/p>\n
Kaya ard\u0131, Kara oluk, G\u00f6\u00e7 yolu, Y\u00f6r\u00fck indi\u011fi (Derbent beklemesi), Karay\u00fcksek, Deve yoku\u015fu, Dar\u0131 deresi. (Karay\u00fcksek; Derbent, Nusratlar, Elma a\u011fac\u0131 k\u00f6ylerinin kesi\u015fme noktas\u0131ndad\u0131r. \u015eimdi orman i\u00e7inde y\u00fcksek bir tepedir. Domani\u00e7 Da\u011flar\u0131ndan gelip Da\u011fard\u0131 ve G\u00f6k\u00e7eda\u011fa giden y\u00f6r\u00fck g\u00f6\u00e7 yolu buradan ge\u00e7er. Bursa, Keles, Mente\u015fe\u2019den gel yol buradan Deve yoku\u015fundan, Yanyoldan, Kuyualt\u0131na ve K\u00f6se Dedeye oradan Emet taraf\u0131na gider. Harmanc\u0131k\u2019tan gelip Tav\u015fanl\u0131\u2019ya, Tav\u015fanl\u0131\u2019dan Harmanc\u0131k’a giderken buradan ge\u00e7ilir. Yunan i\u015fgal kuvvetleri Harmanc\u0131k\u2019tan veya Orhaneli-A\u011fa\u00e7hisar taraf\u0131ndan gelip, Karay\u00fcksek\u2019ten ge\u00e7erek A\u011f\u0131lca\u2019dan Derbent\u2019e veya K\u00f6se Dede\u2019den Yenik\u00f6ye\u2019 ve Tav\u015fanl\u0131\u2019ya ge\u00e7mi\u015ftir)<\/p>\n
<\/p>\n
K\u00f6se Dede T\u00fcrbesi , Cingen yolu, Leylek bunar\u0131, E\u015fme alan\u0131, Dervi\u015f bunar\u0131, \u0130\u015f\u0131k \u00e7am\u0131. (Buras\u0131 Merkezyenik\u00f6y ile Derbent aras\u0131nda e\u015fkiyadan ka\u00e7\u0131nca inilen ve ya\u015fan\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc a\u00e7\u0131k bir arazidir)<\/p>\n
Uzundere, \u0130lkilidere, Yan\u0131k ,Kuyualt\u0131, Bo\u011faz. (Buras\u0131 eski Derbent han\u0131na yak\u0131n yerdir. \u015eimdi orman i\u00e7indedir).<\/p>\n
<\/p>\n
Ba\u015falan s\u0131rtlar\u0131, Eskik\u00f6y, \u00c7\u00f6tmekli, T\u00fcmt\u00fcm dede, Kocaorman, Y\u0131\u011f\u0131l\u0131 ta\u015f orman\u0131, Sar\u0131ta\u015f burnu. (Buras\u0131 Alexios Kommenos\u2019un; Orinas\u2019tan \/\/Saruhanlar kalesinden Alethin\u2019ya, oradan Akrakos\u2019a (E\u011frig\u00f6z\u2019e) ge\u00e7ti\u011fi, \u00c7elebi Mehmet\u2019in \u0130neg\u00f6l -Kur\u015funlu’dan ve K\u0131n\u0131ktan gelip, Muzal Derbendinden Bal\u0131kesire giderken ge\u00e7ti\u011fi yoldur.<\/p>\n
<\/p>\n
Derbent K\u00f6y\u00fcn\u00fcn oldu\u011fu yer Osmanl\u0131 d\u00f6nemi haritalar\u0131nda; Emet kazas\u0131, G\u00f6k\u00e7eda\u011f ve Da\u011fard\u0131 kazas\u0131(nahiyesi), Orhaneli-Harmanc\u0131k nahiyesi, Domani\u00e7 kazas\u0131(nahiyesi), Tav\u015fanl\u0131 nahiyesinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n kesi\u015fti\u011fi bir noktadad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Osmanl\u0131 d\u00f6neminde; Yabaneli, Karadin, E\u015fme alan\u0131 Tav\u015fanl\u0131 nahiyesinin, I\u015f\u0131k\u00e7am\u0131, Dervi\u015f p\u0131nar\u0131, K\u00f6se Dede T\u00fcrbesi Harmanc\u0131k nahiyesinin, Eskik\u00f6y, T\u00fcmt\u00fcmdede Domani\u00e7 kazas\u0131n\u0131n hudutlar\u0131 i\u00e7indedir.<\/p>\n
<\/p>\n
Osmanl\u0131da ilk tahrirler (say\u0131mlar ) fetholundu\u011fu veya \u00fclkeye kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin Keles-Koza\u011fac\u0131 k\u00f6yleri Orhangazi d\u00f6neminde \u015eeyh Edebali vakf\u0131, K\u00f6pr\u00fccek k\u00f6y\u00fc Murad\u0131 H\u00fcdavendigar\u0131n(1.Murat\u2019\u0131n) hass\u0131d\u0131r, daha sonra Aslanc\u0131k bey vakf\u0131 olmu\u015ftur. Aksiyomatik olgu metoduna g\u00f6re; Ege diyar\u0131na giden ticaret yolu(Uluyol) \u00fczerindeki Derbent\u2019in Orhangazi d\u00f6neminde bile -en az\u0131ndan- gelip ge\u00e7en yolcular\u0131n emniyet, ia\u015fe ve ibade hizmeti veren zaviye veya tekke oldu\u011fu apa\u00e7\u0131k ortadad\u0131r. Sonradan tekke olarak an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Tekke ,b\u00fcy\u00fck zaviye demektir. Aksiyomun ispata ihtiyac\u0131 yoktur. \u0130lk say\u0131mdan sonra devlet ihtiya\u00e7 duydu\u011funda ve padi\u015fah de\u011fi\u015fti\u011finde tekrar \u00fclkede say\u0131m yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Osmanl\u0131 terminolojisinde yeni tahrir neticesinde haz\u0131rlanan deftere, defter-i cedit (yeni defter) denir. Bir \u00f6ncekine defter-i atik, daha \u00f6nceki defter-i k\u00f6hne, ilk kayd\u0131n oldu\u011fu zaman ise ”kadim den beri\u2019\u2019 olarak olarak an\u0131l\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Anadolu Beylerbeyli\u011finin (Merkezi K\u00fctahya olan, H\u00fcdavendigar Livas\u0131 diye an\u0131lan Bursan\u0131n da ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu Beylerbeyli\u011finin) ilk tahrirleri Fatih devrinde (1455-1458 y\u0131llar\u0131nda) yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kanuni ve 2. Selim d\u00f6neminde (1518 y\u0131l\u0131nda) ise t\u00fcm \u00fclkede tahrirler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. (Bunlardan ba\u015fka bir\u00e7ok tahrir yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ama konumuzun d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r)<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Deneme 6: E\u015eEN DERBEND\u0130 VE I\u015eIK DERBEND\u0130NE DA\u0130R<\/strong><\/h4>\nTav\u015fanl\u0131 Dergisinin 8. say\u0131s\u0131nda E\u015fen Derbendi ile ilgili yaz\u0131da \u00f6zetle; \u2018\u2019Ba\u015fbakanl\u0131k Osmanl\u0131 Ar\u015fivinde C. Nafia\/2665 numarada kayd\u0131 bulunan 30 A\u011fustos 1735 tarihli yaz\u0131da, \u2018\u2019O zaman Harmanc\u0131k\u2019a ba\u011fl\u0131, \u015fimdi Tav\u015fanl\u0131\u2019n\u0131n E\u015fen k\u00f6y\u00fcnde derbent oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r\u2019\u2019 denilmektedir.<\/p>\n
Derbent\u2019li olup derbent te\u015fkilatlar\u0131 konusunda emek vermi\u015f biri olarak; Mevcut derbente dokuz km. mesafede, derbent te\u015fkilat\u0131 yapmada \u00e7ok ciddi bir devlet te\u015fkilat\u0131 olan ve prosed\u00fcr uygulayan Osmanl\u0131 Devletine haks\u0131zl\u0131k olur, kanaatindeyim. Bu belgenin asl\u0131 A4 ka\u011f\u0131d\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir belgedir. Belgede; Harmanc\u0131k Nahiyesi halk\u0131n\u0131n ve naibinin \u015fikayet dilek\u00e7esi, s\u0131ras\u0131yla ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu H\u00fcdavendigar Sanca\u011f\u0131, Anadolu Beylerbeyli\u011fi vas\u0131tas\u0131yla Sedarette ilgili makamlara gider. Orada ilgili defterlerin kontrolundan sonra Sadrazam ad\u0131na yetkili defterdarl\u0131\u011fn onay\u0131 ile mahalinde tetkikler istenir. Yaz tekrar ayn\u0131 yollar\u0131 sedaret makam\u0131na gider. Mahallinde yap\u0131lan incelemeden sonra uygunsa onay\u0131 verilirse ayn\u0131 yolla ve t\u00fcm \u00e7evre nahiye naipleri bilgilendirilerek merkezi idare taraf\u0131ndan derbent\u00e7i tayini yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Her\u015fey bir yana, onay i\u00e7in yerin tespitinde en yak\u0131n derbentin 35-40 km uzakta olmas\u0131, olmazsa olmaz\u0131d\u0131r. Varl\u0131\u011f\u0131 besbelli olan Derbent k\u00f6y\u00fc varken, eski yol g\u00fczergah\u0131na 7-8 km mesafede kesi\u015fme yeri olmayan d\u00fcz arazide bir ba\u015fka derbent olamaz. (Uygulamalara ayk\u0131r\u0131)<\/p>\n
<\/p>\n
Benim ve Av. Bennar Aydo\u011fdu’nun 2018 y\u0131l\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n sonucu \u015f\u00f6yledir.<\/p>\n
<\/p>\n
1.<\/strong> Bahis konusu C.Nafia \/2665 say\u0131l\u0131 yaz\u0131da ge\u00e7en karye (k\u00f6y), E\u015fen karyesi (k\u00f6y\u00fc) de\u011fildir. Zira T:C: Ba\u015fbakanl\u0131k Devlet Ar\u015fivleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kataloglar\u0131nda bu belge i\u00e7in \u201cH\u00fcdavendigar sanca\u011f\u0131n\u0131n, Harmanc\u0131k Kazas\u0131n\u0131n, E\u015fk karyesi reayas\u0131n\u0131n derbendci tayinleri” hakk\u0131nda yaz\u0131l\u0131d\u0131r. \u0130lgili Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fck uzman personeli bu belgeyi \u2018\u2019E\u015fen Karyesi \u2018\u2019 olarak de\u011ferlendirmemi\u015ftir. Osmanl\u0131cada E\u015fk ve I\u015f\u0131k\u0131n ayn\u0131 okundu\u011fu malumunuzdur. Bu konuda yetkin bir ki\u015fi olan , Osmanl\u0131ca Yeminli Terc\u00fcman H\u00fcseyin Delil ekteki belgede bu karyeyi (k\u00f6y\u00fc) kesinlikle ”Karye-i I\u015f\u0131k\u2019\u2019 olarak okumu\u015f ve imzas\u0131 ile tastiklemi\u015ftir. Uzmanl\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmayacak ki\u015fi oldu\u011funa inan\u0131yorum. Konu ile ilgili \u00f6rnekler ekte sunulmu\u015ftur. Osmanl\u0131ca e\u011fitimi alan okullardan mezun olan vasat bir \u00f6\u011frencinin ay\u0131rdedece\u011fi gibi. Bu yaz\u0131da ge\u00e7en k\u00f6y E\u015fen olamaz. Herkes hata yapabilir bunda gocunacak bir \u015fey yoktur. Ama konusunda uzmanlar\u0131n yapma ihtimali daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Neticede peygamber de\u011filiz, hatas\u0131z kul olmaz. \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015fan hata yapabilir, \u00e7al\u0131\u015fmayan\u0131n hatas\u0131 olmaz zaten. Ben hatam\u0131z\u0131 kabul etmenin erdem oldu\u011funa inananlardan\u0131m. Bu yaz\u0131 1735 y\u0131l\u0131nda Harmanc\u0131k Kazas\u0131na ba\u011fl\u0131, E\u015fen karyesi (k\u00f6y\u00fc) de\u011fil, I\u015f\u0131k karyesi (k\u00f6y\u00fc) ile ilgili bir yaz\u0131d\u0131r. Bu k\u00f6y daha sonra tekrar Tav\u015fanl\u0131ya ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 1907 tarihli H\u00fcdavendigar Vilayeti Salmamesinde veya 1933 tariinde Dahiliye Vekaletinin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 K\u00f6ylerimiz de bulamazs\u0131n\u0131z. Elmaa\u011fac\u0131 ve E\u015fen karyelerini 166 Nolu Muhasebe-i Vilayeti Anadolu defterinde bulursunuz ama E\u015fme karyesini ancak 438 No’da g\u00f6rebilirsiniz. Bu basit bir muhakeme etme yoluyla anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n <\/p>\n
2.<\/strong> AE.SAMD.III 128 12601 H-15.11.1133 (Miladi 31 A\u011fustos1721 ) tarihli ar\u015fiv belgesi a\u00e7\u0131klama b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde; ”H\u00fcdavendigar sanca\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 Harmanc\u0131k ve Domani\u00e7 kazalar\u0131 ile K\u00fctahya sanca\u011f\u0131 Da\u011fard\u0131 kazas\u0131 ve Tav\u015fanl\u0131 nahiyesi aras\u0131nda bulunan Karay\u00fcks\u00fck adl\u0131 da\u011f\u0131n e\u015fkiya yata\u011f\u0131 olmas\u0131 ve etrafa korku salmalar\u0131 sebebiyle Dergah-\u0131 Ali m\u00fcteferrikalar\u0131ndan Mehmed’in zeameti karyelerinden olan E\u015fme Karyesinden ka\u00e7an reayan\u0131n tekrar yerlerinde iskan\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 ile s\u00f6z konusu karyenin, derbent olarak kaydedildi\u011fine dair h\u00fck\u00fcm” i\u00e7erdi\u011fi bildirilmektedir.<\/p>\nE\u015fme karyesi 1530 tarihli Muhasebe-i Vilayeti Anadolu Defterinde sayfa 27. de T\u0131marha-i Z\u00fcema ve Sipahiyan (K\u00fctahiyye) b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde; Karye-i E\u015fme tabi-i mezbur (ad\u0131 ge\u00e7en E\u015fme K\u00f6y\u00fc) Hane 6, M\u00fccerred 1, Has\u0131l 1522 olarak kay\u0131tl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Yukar\u0131daki yaz\u0131da \u00f6nceden Sedaret makam\u0131nda, hazine-i amirede , mevkufat defterlerinde avar\u0131z hanelerine b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki defterde Karay\u00fcksek da\u011f\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131ndaki E\u015fme k\u00f6y\u00fcn\u00fcn Degah-\u0131 Ali m\u00fcteferrikalar\u0131ndan Osman o\u011flu Mehmetin zeametlerinden iken, \u015fimdi e\u015fk\u0131ya yata\u011f\u0131 olmas\u0131 nedeniyle insanlar\u0131n k\u00f6ylerini terkettikleri , \u015fimdi zeamet kayd\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 (kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131) g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. K\u00f6yl\u00fclerin defterli reaya oldu\u011fu ve k\u00f6yden etrafa da\u011f\u0131ld\u0131klar\u0131, eski yerlerine d\u00f6nd\u00fcr\u00fcl\u00fcp avar\u0131z, n\u00fcz\u00fcl ve tekalif vergisi gibi herkesten al\u0131nmas\u0131 padi\u015fah ferman\u0131 ile zorunlu vergileri \u00f6demek \u015fart\u0131yla, ba\u015fka vergi al\u0131nmadan derbent\u00e7i kaydedilmeleri fermanla istenen \u015fartlar yerine getirildi\u011fi taktide defterdar taraf\u0131ndan izin verildi\u011fi bildirilmektedir.<\/p>\n
Yukar\u0131daki paragrafta ve DERBENTE DA\u0130R isimli yaz\u0131da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi 1530 y\u0131l\u0131nda Tav\u015fanl\u0131 nahiyesine ba\u011fl\u0131 E\u015fme k\u00f6y\u00fc, bug\u00fcnk\u00fc Derbent k\u00f6y\u00fc hudutlar\u0131 i\u00e7inde bulunan Karay\u00fcksek tepesine yak\u0131n bir yerde bulunan ve halk\u0131 e\u015fk\u0131ya istilas\u0131ndan, peri\u015fan olup da\u011f\u0131lm\u0131\u015f bir k\u00f6yd\u00fcr. Bug\u00fcnk\u00fc Derbent k\u00f6y\u00fcnde bulunan \u2018\u2019E\u015fme alan\u0131 mevkii\u2019, bu k\u00f6y\u00fcn tarlalar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu yer sonucuna var\u0131r\u0131z. Zaten buraya yak\u0131n K\u00f6me \u00e7am denilen, eskiden ulu \u00e7amlar\u0131n oldu\u011fu yer bu k\u00f6y\u00fcn eski mezarl\u0131\u011f\u0131 kabul ediliyor. \u00c7amlar\u0131n Efe lakapl\u0131 biri taraf\u0131ndan kesildi\u011fi ve kesilen \u00e7amlar\u0131n y\u0131k\u0131lma s\u0131ras\u0131nda birbirlerne sar\u0131larak inlemeleri ile ilgili k\u00f6yde bir\u00e7ok \u015fey anlat\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n
1530 y\u0131l\u0131nda Tav\u015fanl\u0131 nahiyesine bu ba\u011fl\u0131 E\u015fme k\u00f6y\u00fc halk\u0131n\u0131n, 1721 y\u0131l\u0131nda bulundu\u011fu konum nedeniyle buradaki e\u015fkiyal\u0131k hareketinden \u00f6t\u00fcr\u00fc Anadolu Beylerbeyinin, K\u00fctahya kad\u0131s\u0131 ile birlikte Harmanc\u0131k, Da\u011fard\u0131 ve Domani\u00e7 nahiyelerinin ortak dile\u011fi ile derbent\u00e7i yap\u0131lmas\u0131 istenmekle birlikte o s\u0131rada Tav\u015fanl\u0131 veya Harmanc\u0131k nahiyelerinden hangisine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131k de\u011fildir. (Yaz\u0131n\u0131n konusu gere\u011fi buna l\u00fczum duyulmad\u0131\u011f\u0131 kanaatindeyim)<\/p>\n
<\/p>\n
3.<\/strong> Yukar\u0131daki 1721 tarihli yaz\u0131dan on d\u00f6rt y\u0131l sonraki 1735 tarihli yaz\u0131da, bug\u00fcn Derbent k\u00f6y\u00fcndeki E\u015fme Alan\u0131 bunar\u0131 (p\u0131nar\u0131) ile halen Merkezyenik\u00f6y hudutlar\u0131nda i\u00e7inde kalan Dervi\u015f bunar\u0131(p\u0131nar\u0131) ve I\u015f\u0131k \u00e7am\u0131 mevkii aras\u0131 birka\u00e7 y\u00fcz metredir. Yeni nesil Merkezyenik\u00f6yl\u00fcler I\u015f\u0131k \u00e7am\u0131n\u0131 ba\u015fka yerde oldu\u011funu zannetse de do\u011fru yer, Dervi\u015f bunar\u0131n\u0131n ( p\u0131nar\u0131n\u0131n) \u00fcst k\u0131sm\u0131ndad\u0131r. Art\u0131k I\u015f\u0131k k\u00f6y\u00fcn\u00fcn 1735 y\u0131l\u0131nda Harmanc\u0131k’ ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a bellidir.I\u015f\u0131k dede uydurmad\u0131r.Onlar\u0131n dedesi I\u015f\u0131k dede ve yol karde\u015fi T\u00fcmt\u00fcm Dededir. Merkezyenik\u00f6y\u2019de mezarl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde bir yer I\u015f\u0131k dede, oradaki \u00e7amlara da \u0131\u015f\u0131k \u00e7am\u0131 uydurmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bir yazar -k\u00f6yden birilerinin y\u00f6nlendirmesiyle kas\u0131ts\u0131z olarak kulland\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorum- bunu kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Tekrar konumuza d\u00f6nersek, belge olarak sunulan 1721 ve 1735 tarihli iki yaz\u0131 birlikte tetkik edildi\u011finde her iki yaz\u0131n\u0131n ayn\u0131 yeri kast etti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Sadece ge\u00e7en ond\u00f6rt y\u0131lda Karay\u00fcksekteki e\u015fkiyal\u0131k \u00f6nlenmi\u015f olmal\u0131 ki buraya yar\u0131m saat mesafede bir ba\u015fka yerdeki e\u015fk\u0131yal\u0131\u011f\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in buradaki derbent\u00e7iler g\u00f6revlendirildi\u011finden \u00f6t\u00fcr\u00fc I\u015f\u0131k k\u00f6y\u00fcn\u00fcn korumas\u0131z kald\u0131\u011f\u0131, korumas\u0131z kalan I\u015f\u0131k k\u00f6y\u00fcne tekrar 1734 y\u0131l\u0131nda derbent\u00e7i tayin edildi\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Karay\u00fcksekteki e\u015fkiyal\u0131\u011f\u0131n k\u0131sa s\u00fcrede bitirilmesi hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na uygundur. (Bu e\u015fkiyalar, Arnavut \u0130skender Bey gibi gibi devleti onlarca y\u0131l me\u015fgul edecek \u00e7apta ki\u015fler de\u011fildir.) Kanaatimce bu y\u0131llarda Anadolu Vilayetine ba\u011fl\u0131 K\u00fctahya ve H\u00fcdavendigar sanca\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131nda ve \u00fclkede bir \u00e7ok yerde idari s\u0131n\u0131rlarda yeni d\u00fczenlemeler yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00fczenlemelerin nedeni Balkanlarda kaybedilen geni\u015f tar\u0131m topraklar\u0131 nedeniyle halk\u0131n beslenebilmesinin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, \u00fclke i\u00e7inde ba\u015f\u0131bo\u015f gezen konar g\u00f6\u00e7erlerin yeni a\u00e7\u0131lan tar\u0131m arazilerine zorunlu iskan edilmesi ve eski derbentlerin \u00e7evresinin bir iskan metodu olarak buralar\u0131n \u015fen ve abadan edilmesine devlet politikas\u0131 olarak karar verilmesidir. Bu d\u00f6nem, 3. Ahmet’in tahtan indirilip, 1. Mahmut’un tahta \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 miladi 1730-1734 y\u0131llar\u0131 civar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. K\u00fctahya sanca\u011f\u0131 do\u011fal olarak kendi sanca\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 derbent\u00e7ileri Tav\u015fanl\u0131 yak\u0131n\u0131na, do\u011fan ihtiya\u00e7 \u00fczerine g\u00f6revlendirmi\u015ftir. G\u00f6revlendirme yeri Tav\u015fanl\u0131-K\u00fctahya aras\u0131ndaki G\u00f6kam gedi\u011fi (K\u00f6kem derbendi) yak\u0131n\u0131d\u0131r. Zaten yaz\u0131da a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni s\u0131n\u0131r de\u011fi\u015fikli\u011fi nedeniyle Harmanc\u0131k\u2019a ba\u011flanan Karay\u00fcksek civar\u0131nda derbent\u00e7ilerin olmamas\u0131 nedeniyle miladi 1734 y\u0131l\u0131nda burada derbent kurulup tekrar derbent\u00e7i g\u00f6revlendirilse de, g\u00f6revlendirilen derbent\u00e7ilerin e\u015fkiyan\u0131n \u00e7oklu\u011fu nedeniyle e\u015fkiyal\u0131\u011f\u0131 \u00f6nleyemedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Yaz\u0131da bu durum a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7evredeki halk\u0131n talebiyle bu kere ( ad\u0131n\u0131 eski \u0131\u015f\u0131k dervi\u015flerinden alan) ad\u0131 art\u0131k I\u015f\u0131k K\u00f6y\u00fc olan bu k\u00f6ye miladi 1735 y\u0131l\u0131nda yeni derbent\u00e7iler atanm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k Osmanl\u0131 d\u00f6neminde k\u00f6y yerlerinin ve isimlerinin defalarca de\u011fi\u015febilmesi bilinen ve ola\u011fan \u015feylerdir. Ben buray\u0131 2003 y\u0131l\u0131nda k\u00f6yl\u00fcm Bal\u0131 Durak ile Kuyu alt\u0131ndaki eski derbent han\u0131 yeri ile birlikte saha \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda g\u00f6rd\u00fcm. I\u015f\u0131k dervi\u015fleri (A\u015f\u0131klar), Kalenderi dervi\u015fler demektir. I\u015f\u0131k dervi\u015flerini devam\u0131 A\u015f\u0131klar halen Merkezyenik\u00f6ydedir. Bu k\u00f6yde ge\u00e7mi\u015fte ve yak\u0131n zamanda bu \u00f6zellikte ve A\u015f\u0131k veye deli lakab\u0131 olan ki\u015filer vard\u0131r. Bu aksiyomdur, ispata gerek olmayan olgudur. Merkezyenik\u00f6y\u2019de ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fayan deli lakapl\u0131, Allah dostu ki\u015filer, eski I\u015f\u0131k dervi\u015flerinin soyundand\u0131r. Toplumda sayg\u0131 g\u00f6r\u00fcrler, bence de sayg\u0131 de\u011ferdirler. K\u00f6se Dede soyunun devam\u0131 ise Derbent k\u00f6y\u00fcndedir. Sayg\u0131 g\u00f6ren \u00f6zel bir soy olmalar\u0131 nedeniyle, ba\u015fkalar\u0131 gibi herkesle evlenme zorlu\u011fu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirdi\u011fim bu aile, dominant ge\u00e7i\u015fli bir endokrin hastal\u0131ktan muzdarip olmalar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc(diyabet hastal\u0131\u011f\u0131) erkeklerini \u00e7ok erken kaybetmi\u015flerdir. Bu durumu \u0130ki \u00fc\u00e7 ki\u015fi d\u0131\u015f\u0131nda kimse k\u00f6yde bilmez. Mediko-legal \u00f6zellikte s\u0131r olmas\u0131 nedeniyle kimliklerini a\u00e7\u0131klamam. Hekimler hasta s\u0131rr\u0131n\u0131 kimli\u011fini if\u015fa edemezler. Kendilerine kahyal\u0131k(hizmet eden) aile i\u00e7inde adeta unutulup gitmi\u015flerdir. O g\u00fcnlerin an\u0131s\u0131na sadece Dede bunar\u0131 (p\u0131nar\u0131 ) ad\u0131 ya\u015famaktad\u0131r, Derbent k\u00f6y\u00fcnde. E\u015fme karyesi ve I\u015f\u0131k karyesi ayn\u0131 kaderi payla\u015fan, birbirine 300-400 mesafede bulunan yerdedir. 1730 y\u0131l\u0131ndan sonraki iskanlar s\u0131ras\u0131nda \u00e7evrede bir \u00e7ok k\u00f6y yerleri ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 yeni \u015fartlara g\u00f6re de\u011fi\u015fmi\u015ftir. Bir \u00e7ok yeni k\u00f6y kurulmu\u015ftur. Bu de\u011fi\u015fimlerden bir tanesi Eskik\u00f6y\u00fcn ilerisinde, T\u00fcmt\u00fcm dedenin bulundu\u011fu eski k\u00f6yd\u00fcr. Kan\u0131mca Bozbelen-i Di\u011fer karyesidir, Buradan kalkm\u0131\u015f halk\u0131n bir k\u0131sm\u0131 \u00f6nce Sorkun bo\u011faz\u0131na bilahare \u015fimdiki yerine gelip I\u015f\u0131k k\u00f6y\u00fcn\u00fcn baz\u0131 haneleri ile ve \u00d6ren(Viran) k\u00f6y\u00fcn\u00fcn bir k\u0131sm\u0131 ile birle\u015ferek yeni bir k\u00f6y kurdurulmu\u015ftur. Merkezyenik\u00f6y b\u00f6ylece kurulmu\u015ftur. Bulgular bunu g\u00f6stermektedir. K\u00f6y halk\u0131 k\u0131smen bunun fark\u0131ndad\u0131r. K\u00f6yden baz\u0131 ki\u015filerin kurdu\u011fu web sitesinde bunu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc hat\u0131rl\u0131yorum Tutlar (Dutlar), Art\u0131ranlar, Nusratlar bu tarihlerde kurulan k\u00f6ylerdir. Bozbelen-i Di\u011fer bu tarihten sonra kaybolup gitmi\u015ftir.<\/p>\nBirbirleri aras\u0131nda sorun var zannedilen Derbent ve Merkezyenik\u00f6y halk\u0131n\u0131\u0131n bir \u00e7o\u011fu birbirlerini i\u00e7ten sever. \u015eenlikler s\u0131ras\u0131nda bizzat bunu ya\u015fad\u0131m. Y\u00fczlerce y\u0131l iki k\u00f6y ge\u00e7mi\u015ften gelen birlikte ya\u015fama, birlikte yolcu doyurma gelene\u011finin genetik miras\u0131n\u0131 birlikte ta\u015f\u0131rlar. E\u015fme veya I\u015f\u0131k k\u00f6y\u00fcn\u00fcn halk\u0131n\u0131n eski yerine iskan\u0131 istendi\u011fi halde bu yere ta\u015f\u0131namay\u0131p, \u015fimdiki k\u00f6y yerine iskan edilmi\u015flerdir. Burada yeni iskan olunan yerde derbent kulesi kurulmu\u015f ve bir iskan metodu olarak Derbent k\u00f6y\u00fc \u00e7evredeki ba\u015f\u0131bo\u015f dola\u015fan konar g\u00f6\u00e7erlerlerin iskan\u0131yla tar\u0131ma a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, orijinal tabiri ile buras\u0131 \u015fen ve abadan olmu\u015ftur. Yeni yere ni\u00e7in ta\u015f\u0131nmak zorunda kal\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r, belgesi yoktur. Ancak halk s\u00f6ylencelerine g\u00f6re eski k\u00f6y\u00fcn oldu\u011fu yer \u00e7evresi ile yanm\u0131\u015ft\u0131r, veya yak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Buraya, Yan\u0131k denir. Derbentliler buradan bir \u00e7\u0131rp\u0131 ( kuru dal k\u0131r\u0131\u011f\u0131 ) dahi almaz. U\u011fursuzluk sayar ama Merkezyenik\u00f6yl\u00fclerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n buna uymad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenir. 80-90 y\u0131l \u00f6nce oradan tomruk kesip Karata\u015f mevkiinde eski tarz iskele kurar, tahta diler, odun yaparlarm\u0131\u015f. Kuyualt\u0131ndaki han\u0131n oldu\u011fu eski k\u00f6y yerini e\u015fkiyalar m\u0131 yakt\u0131 bilinmiyor. Fakat Derbent k\u00f6yl\u00fclerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n Yan\u0131k ile ba\u015f\u0131 ho\u015f de\u011fildir. Oradan \u00fcrker ve uzak durur. Bunlar A\u015fa\u011f\u0131 Mahallanin insanlar\u0131d\u0131r, genellikle Yukar\u0131 Mahallenin ve \u00d6te Mahalle denilen k\u00f6y\u00fcn kuzeyinde yerle\u015fen kesimin k\u00f6ye sonradan ta\u015f\u0131nanlar\u0131n\u0131n buna pek ald\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 bilinir. \u00d6te Mahalleye, A\u015fa\u011f\u0131 Mahallenin dolmas\u0131 nedeniyle yerle\u015fenlerin yine Yan\u0131k ile ba\u015f\u0131 ho\u015f de\u011fildir.<\/p>\n
Karay\u00fcksek tepesi \u00e7evresi ve Y\u00f6r\u00fck indi\u011fi denilen yere yak\u0131n yerde (Tas kald\u0131r\u0131mlarda) \u00e7ocuklu\u011fumda; Y\u00f6r\u00fcklerin alt\u0131n tas i\u00e7inde bunar\u0131n(p\u0131nar\u0131n) dibine alt\u0131n sar\u0131 lira saklad\u0131\u011f\u0131, tekrar oraya geldi\u011finde \u2018\u2019tas\u0131 kald\u0131ram\u0131n\u2019\u2019 dediklerinde, i\u00e7indeki alt\u0131nlarla birlikte tas\u0131n \u00e7al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131rd\u0131. Bunu 2003 y\u0131l\u0131nda Bal\u0131 Durak sahada anlatm\u0131\u015ft\u0131r(Bana g\u00f6re uydurma bir s\u00f6ylence). Buraya \u00e7ok yak\u0131n yerde \u2018\u2019Deve yoku\u015fu\u2019\u2019 denilen bir yer vard\u0131r. Bizde hi\u00e7 deve yoktur, buradaki y\u00f6r\u00fck g\u00f6\u00e7 yolundan ge\u00e7en konarg\u00f6\u00e7erler ekseriyetle at kullanan Karake\u00e7ililerdendir. (Karake\u00e7ililer deve kullanmazlar). Deve yoku\u015fu isminin tarihi ticaret yolunun kal\u0131nt\u0131s\u0131, tas kald\u0131r\u0131m isminin ise eski Roma yollar\u0131ndan kalan ta\u015f kald\u0131r\u0131m yol kal\u0131nt\u0131lar\u0131dan kald\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorum. Yak\u0131n \u00e7evrede Roma yolu kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n Emet ve Elma \u00e7ukurunda oldu\u011fu biliniyor. Burada yap\u0131lacak y\u00fczey ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ile eski yol bulgular\u0131na rastlanama ihtimali b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n
<\/p>\n
4.<\/strong> 1735 tarihli I\u015f\u0131k Karyesi ile ilgili yaz\u0131n\u0131n asl\u0131nda ve Osmanl\u0131cas\u0131ndan Latin harflerine \u00e7evirisinde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi ” …I\u015f\u0131k nam karye kadimden derbent bulunup…\u2019\u2019 ibaresi mevcuttur. Bu ibare, Kuyualt\u0131 mevkiindeki derbent han\u0131n\u0131n kurulu\u015funun Osmanl\u0131daki ilk derbent kay\u0131tlar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc 2. Murat d\u00f6nemine vard\u0131\u011f\u0131na \u015f\u00fcphe yoktur. Yak\u0131n \u00e7evrede Koza\u011fac\u0131n\u0131n Orhan Bey D\u00f6neminde \u015eeyh Edebali vakf\u0131na ait olmas\u0131, K\u00f6pr\u00fccek k\u00f6y\u00fcn\u00fcn 1.Murat hass\u0131 oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulursa; Derbent\u2019teki ticaret yolunda gelip ge\u00e7en yolcular\u0131n ia\u015fe, ibade ve emniyetinin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 bir zaviye olarak bu yerin Orhan Bey d\u00f6neminde, Osmanl\u0131 idaresine ba\u011fl\u0131 olarak kuruldu\u011funa \u015f\u00fcphe yoktur. Orhaneli\u2019nin (Adranos\u2019un) 1325 y\u0131l\u0131 sonunda fethedilmesi ile Orhaneli\u2019ne ba\u011fl\u0131 buras\u0131n\u0131n fethedildi\u011fi 1325 y\u0131l\u0131 ile, \u0130znik\u2019in ku\u015fat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1330 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Derbent k\u00f6y s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde K\u00f6sedede T\u00fcrbesinin oldu\u011fu yerde, Bursa- \u0130zmir ticeret yolu \u00fczerinde kuruldu\u011funu kabul etmemiz gerekir. Sonu\u00e7 olarak Orhaneli\u2019ne ba\u011fl\u0131 olarak kurulan bu yer \u00f6nce zaviye olarak kuruldu\u011funu kabul etmek gerekir. Bizler Kurulu\u015f t\u00f6renlerimizde 1325 y\u0131l\u0131n\u0131 kurulu\u015fumuz olarak kabul ederek kutluyoruz. Buras\u0131 Germiyanl\u0131 seli ge\u00e7tikten sonra Orhan Bey d\u00f6neminde gelip ge\u00e7en yolculara hizmet verirken 2. Murat d\u00f6neminde derbent te\u015fkilat\u0131 kurulunca, derbent te\u015fkilat\u0131 olarak hizmet vermeye devam ettmi\u015ftir. Balkanlardaki yeni fethedilen yerlerden, yeni ba\u015fkent \u0130stanbul’a k\u0131sa yoldan ula\u015f\u0131l\u0131nca, buras\u0131n\u0131n \u00f6nemi kaybolmu\u015ftur. Kanuni d\u00f6neminde Tav\u015fanl\u0131 nahiyesine ba\u011fl\u0131 E\u015fme k\u00f6y\u00fc ismiyle zeamet iken, t\u0131mar sisteminin \u00f6nemini yitirmesinden sonra ve Gerileme d\u00f6nemindeki Celali isyanlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00fclke i\u00e7inde dirlik d\u00fczenli\u011fin bozuldu\u011fu 1721 y\u0131llar\u0131nda halk\u0131n buradaki Karay\u00fcksek tepesinde yuvalanan e\u015fkiyalar nedeniyle etrafa da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belgelerle ispatlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zamana kadar E\u015fme k\u00f6y\u00fc iken 1730 y\u0131l\u0131ndan sonra, I\u015f\u0131k k\u00f6y\u00fc ad\u0131yla Harmanc\u0131k nahiyesine ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r 1734 y\u0131l\u0131na kadar dirlik d\u00fczenli\u011fi bozuk olan k\u00f6y tekrar \u015fimdiki yerinde devletin yeni politikas\u0131 gere\u011fi yeni bir iskan metodu olarak Derbent te\u015fkilat\u0131 kurulmu\u015f ve \u00fclke genelinde oldu\u011fu gibi etraf\u0131ndaki ba\u015f\u0131 bo\u015f konar g\u00f6\u00e7enlerin de buraya iskan edilmesi ile k\u00f6y son yerinde kurulmu\u015ftur. Tanzimat\u0131n ilan\u0131 olan 1839 y\u0131l\u0131na kadar derbent te\u015fkilat\u0131 \u00fclke genelinde devam etse de yapt\u0131klar\u0131 g\u00f6rev i\u00e7 g\u00fcvenlik te\u015fkilat\u0131 olan Zaptiye Te\u015fkilat\u0131na devredilmi\u015ftir. Derbent k\u00f6y\u00fcn\u00fcn 1834 y\u0131lndaki n\u00fcfus say\u0131mlar\u0131nda tekrar Tav\u015fanl\u0131ya, Derbent karyesi (k\u00f6y\u00fc ) ad\u0131yla ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu bilinmektedir.<\/p>\n <\/p>\n
Kaynaklar:<\/p>\n
Ek 1 : Derbent k\u00f6y hudurnamesi esas al\u0131narak k\u00f6ydeki \u00f6nemli yerlerin i\u015faretlendi\u011fi kroki.( Bu yaz\u0131larda ge\u00e7en yerlerin ad\u0131ndaki maddi yaz\u0131m hatalar\u0131 do\u011frusuyla tashih edilmi\u015ftir)<\/p>\n
Ek 2 : Muhasebe-i Vilayeti Anadolu Defteri ( Y\u0131l :1530 No : 438) Sayfa :27 asl\u0131n\u0131n fotokopisi<\/p>\n
(27. sayfan\u0131n 6. s\u0131ras\u0131n\u0131n sa\u011fdan 1. olan yaz\u0131 E\u015fme Karyesinin kayd\u0131d\u0131r)<\/p>\n
Ek 3 : Ek 2 ‘nin Sayfa:27 ‘nin Latin harfleriyle \u00e7evrilmi\u015f halinin fotokopisi.<\/p>\n
Ek 4 : AE.SAMD.III – 128 -12601 H.- 15.11.1133(Miladi 1721 ) tarihli evrak\u0131n katolog fotokopisi<\/p>\n
Ek 5 : Ek 4’teki Hicri 1133 (Miladi 1721 ) tarihli 12601 No.lu E\u015fme karyesine ait belge fotokopisi<\/p>\n
Ek 6 : Ek 4 ve Ek 5 te ge\u00e7en 12601 No.l\u0131 belgenin Latin harfleri ile \u00e7eviri fotokopisi<\/p>\n
Ek 7: Ba\u015fbakanl\u0131k Devlet Ar\u015fivleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ait C..NF -54-2665 Nolu Harmanc\u0131k kazas\u0131n\u0131n E\u015fk (I\u015f\u0131k) karyesine derbent\u00e7i tayinleri yazs\u0131n\u0131n katolog fotokopisi (H.-1148 M.-1735 tarihli)<\/p>\n
Ek 8: Harmanc\u0131k kazas\u0131 I\u015f\u0131k karyesine ait (H.-1148 M.- 1735) tarihli yaz\u0131n\u0131n asl\u0131n\u0131n fotokopisi<\/p>\n
Ek 9-a ve Ek 9-b: Harmanc\u0131k kazas\u0131 I\u015f\u0131k karyesi ile ilgili C..NF-54-2665 say\u0131l\u0131 belgenin Harmanc\u0131ktan, H\u00fcdavendigar (Bursa ), Anadolu Beylerbeyli\u011fi (K\u00fctahya), Payitahtta (\u0130stanbul) Deftedar (Sadrazam ve Sultan ad\u0131na) gidi\u015f ve d\u00f6n\u00fc\u015fteki i\u015flemleri g\u00f6steren ,kadimden bu karyenin derbent bulundu\u011funun bildiren Osmanl\u0131ca Yeminli Terc\u00fcman H\u00fcseyin Delil Tasdikli belge fotokopisi (2 sayfa) Not: Hicri 1147 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan i\u015flem Hicri: 1148 y\u0131l\u0131nda ( Miladi . 31. Temmuz 1735) tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ek 10: Osmanl\u0131ca I\u015f\u0131k yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131 \u00f6rnekleri<\/p>\n
<\/p>\n
Ekler a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/www.recepaydogdu.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/deneme_ek1.jpg\")
![\"\"](\"http:\/\/www.recepaydogdu.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/deneme_ek2.jpg\")
![\"\"](\"http:\/\/www.recepaydogdu.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/deneme_ek3.jpg\")
![\"\"](\"http:\/\/www.recepaydogdu.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/deneme_ek4.jpg\")
![\"\"](\"http:\/\/www.recepaydogdu.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/deneme_ek5.jpg\")
![\"\"](\"http:\/\/www.recepaydogdu.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/deneme_ek6.jpg\")
![\"\"](\"http:\/\/www.recepaydogdu.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/deneme_ek7.jpg\")
![\"\"](\"http:\/\/www.recepaydogdu.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/deneme_ek8.jpg\")
![\"\"](\"http:\/\/www.recepaydogdu.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/deneme_ek9a.jpg\")
![\"\"](\"http:\/\/www.recepaydogdu.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/deneme_ek9b.jpg\")
![\"\"](\"http:\/\/www.recepaydogdu.com\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/deneme_ek10.jpg\")
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
DENEMELER\u0130M Deneme 1: G\u0130R\u0130\u015e Bu b\u00f6l\u00fcmde yazd\u0131klar\u0131m\u0131, bilmeyenler i\u00e7in yaz\u0131yorum. Ukalal\u0131k san\u0131lmas\u0131n, bilen zaten biliyor. Bilmeyen de her \u015feyi bilmek zorunda de\u011fil. Merak\u0131n\u0131 \u00e7ekerse okur, \u00e7ekmezse bir ba\u015fka ba\u015fl\u0131\u011fa veya sayfaya ge\u00e7er. Deneme yaz\u0131 t\u00fcr\u00fc, bir insan\u0131n herhangi bir konudaki duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve g\u00f6r\u00fc\u015flerini payla\u015fmak i\u00e7in kesin h\u00fck\u00fcmlere varma zorunlu\u011fu hissetmeden, samimi bir \u00fcslupla […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/654"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=654"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/654\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":713,"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/654\/revisions\/713"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=654"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Kulaklar\u0131 \u00e7\u0131nlas\u0131n ve Allah uzun \u00f6m\u00fcr versin ona. Tav\u015fanl\u0131\u2019n\u0131n yeti\u015ftirdi\u011fi ve 1966 y\u0131l\u0131ndan itibaren Tav\u015fanl\u0131da orta \u00f6\u011frenim g\u00f6rm\u00fc\u015f t\u00fcm \u00f6\u011frencilerin haf\u0131zas\u0131nda b\u00fcy\u00fck yer tutan ve hayatlar\u0131n\u0131 \u015fekillendiren bir edebiyat \u00f6\u011fretmeni var; Esma (B\u00f6rek) Can\u0131az. Yakla\u015f\u0131k elli y\u0131l Tav\u015fanl\u0131’n\u0131n e\u011fitim hayat\u0131na y\u00f6n vermi\u015f, \u00f6\u011frenciler yeti\u015ftirmi\u015ftir kendileri. Dede, nine ya\u015f\u0131nda dahi \u00f6\u011frencileri olan bu \u00f6\u011fretmenin ilk \u00f6\u011frencilerindendim. Tav\u015fanl\u0131\u2019da lise \u00f6\u011frencilik y\u0131llar\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m kompozisyonlar\u0131m\u0131 de\u011ferlendirirken, k\u0131rm\u0131z\u0131 kalemle \u00f6vg\u00fcler d\u00fczer ve beni tarihi hik\u00e2ye veya roman yazmaya te\u015fvik ederdi hep. Sevdi\u011fi bir di\u011fer \u00f6\u011frenci de \u015fimdi Orman Y\u00fcksek M\u00fchendisi olan Dedeler K\u00f6y\u00fcnden \u0130smail S\u00f6nmez\u0131\u015f\u0131k’t\u0131. O da hikayeler yaz\u0131yor bildi\u011fim kadar\u0131yla. Liseden mezun olduktan yakla\u015f\u0131k otuz be\u015f y\u0131l kadar sonra yazm\u0131\u015f oldu\u011fum ”\u0130stiklal Sava\u015f\u0131nda Derbent K\u00f6y\u00fc”<\/em> adl\u0131 yaz\u0131mdan sonra bu \u00f6\u011fretmenimle yollar\u0131m\u0131z tekrar kesi\u015fti. Y\u0131ld\u0131z Kolejinde beraber \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 memur Yasin Karaaslan arkada\u015f\u0131ma benden \u00f6vg\u00fc ile bahsederek beni anlatm\u0131\u015f. Tav\u015fanl\u0131-Derbent\u2019li \u0130stiklal Sava\u015f\u0131 \u015fehit torunlar\u0131ndan olan Yasin\u2019den bu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131 al\u0131p okumu\u015f Esma Hocam. Bir \u00f6\u011frenci mahcubiyetiyle hakk\u0131mda anlat\u0131lanlardan heyecanland\u0131m, utand\u0131m ama \u00e7ok gururland\u0131m. Utanmam\u0131n nedeni, ben b\u00f6yle bir \u00f6\u011fretmene nas\u0131l vefas\u0131zl\u0131k yap\u0131p bunca y\u0131l hi\u00e7 aramad\u0131m diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmden. Bir \u00f6\u011fretmen \u00e7ok eski bir \u00f6\u011frencisini, nas\u0131l y\u0131llar \u00f6nceki haliyle hat\u0131rlayabilir? Bunca y\u0131l, bunca \u00f6\u011frenci yeti\u015ftirmi\u015f bir \u00f6\u011fretmenin on binlerce \u00f6\u011frencisi ve bu \u00f6\u011frencileriyle on binlerce hat\u0131ras\u0131 olur herhalde. Benim ne \u00f6zelli\u011fim var ki bunca \u00f6\u011frenci aras\u0131ndan bunca y\u0131l sonra hat\u0131rlan\u0131yorum? Bu kadar y\u0131l\u0131n bunca say\u0131da \u00f6\u011frencisini Esma Hocam y\u00fcre\u011fine nas\u0131l s\u0131\u011fd\u0131rabildi diye hayretler i\u00e7erisinde kald\u0131m sonra. Gariplik bende de\u011fil, Esma Hocada diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131. Allah var o \u00f6yle bir \u00f6\u011fretmenmi\u015f. Allah onu hi\u00e7 bunaltmas\u0131n.<\/p>\n <\/p>\n O y\u0131llarda (2005 y\u0131l\u0131) di\u015f hekimli\u011fimin ve uzun idarecilik d\u00f6nemimin otuzuncu y\u0131l\u0131 idi. Sonunda ben -ekme\u011fini yedi\u011fim Bursa’ya- benden istendi\u011fi kadar hizmet ettim dedim kendi kendime. Kamuda da olsa \u00f6zelde de olsa hekimlik kamu hizmeti say\u0131l\u0131yor, ba\u015fka mesle\u011fe benzemez. \u015eimdi do\u011fdu\u011fum topraklara vefa borcu \u00f6deme zaman\u0131m diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin olu\u015fma sebebi; uzun y\u0131llar kapal\u0131 bir toplum olan Tav\u015fanl\u0131 insan\u0131 karn\u0131n\u0131 kendi b\u00f6lgesinde doyurabildi\u011finden olsa gerek, d\u0131\u015far\u0131ya g\u00f6\u00e7 etmiyordu. Y\u0131llarca oturdu\u011fum ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m Bursa \u015fehrine hem\u015ferilerimiz sadece gezi ve al\u0131\u015fveri\u015f amac\u0131yla ve hastal\u0131klar\u0131 nedeniyle gelirdi. \u0130\u015fimiz ve \u00e7evremiz gere\u011fi hastal\u0131k nedeniyle gelenlerin dertlerine derman ve arac\u0131 olur sonra geri g\u00f6nderirdik. Gelenler ekseriyetle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m SSK hastanesine gelirdi, ben de orada y\u00f6netici idim. Memlekette \u00f6yle insanlarla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f\u0131z ki, yard\u0131m\u0131m olmu\u015f, \u00e7o\u011funu hat\u0131rlam\u0131yorum bile. Memuriyetten ayr\u0131l\u0131nd\u0131ktan sonralar\u0131, bu kere ilave olarak i\u015f aramak i\u00e7in gelmeler ba\u015flad\u0131 Bursa’ya. O g\u00fcnlerde k\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn eski muhtar\u0131 Emin, \u00f6n\u00fcne katt\u0131\u011f\u0131 i\u015f arayan k\u00f6yl\u00fc gen\u00e7lerle geldi. \u00d6nceleri memleketten i\u015f talebiyle tek t\u00fck kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yordum. Genellikle i\u015f arayanlar Bursa\u2019daki yak\u0131n \u00e7evreden \u00e7ok oluyordu. O g\u00fcn hayat\u0131m\u0131n kendimi en \u00e7aresiz hissetti\u011fim g\u00fcnlerden biri oldu. \u00d6nceden s\u00f6z vermedi\u011fim halde talebe yeterli cevap veremeyince onlar hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frad\u0131, ben kendimi \u00e7ok k\u00f6t\u00fc hissettim. Boyun b\u00fck\u00fcp gelen insanlar\u0131n hepsine i\u015f bulmak imk\u00e2ns\u0131z. Dere ayn\u0131 dere ama su ayn\u0131 de\u011fil. Ben eski \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m yerlerden ayr\u0131lm\u0131\u015f\u0131m. Benim fabrikalar\u0131m da yok i\u015fe alay\u0131m. \u0130nsano\u011flu i\u015fi g\u00f6r\u00fcld\u00fck\u00e7e i\u015f g\u00f6r\u00fcrm\u00fc\u015f. Dostluk mostluk, arkada\u015fl\u0131k hik\u00e2ye imi\u015f ge\u00e7 anlad\u0131m. Benim imkanlar\u0131m k\u0131s\u0131tl\u0131 kald\u0131. O g\u00fcn bir hayat dersi daha ald\u0131m \u00e7ald\u0131\u011f\u0131m kap\u0131lardan. Bir daha ayn\u0131 nedenle kimseye ne kap\u0131m\u0131 aralad\u0131m ne de kimseyi arad\u0131m, mahcup olmamak veya geri \u00e7evrilmemek i\u00e7in. O y\u0131llarda her at\u0131lan topu tutmak zorunday\u0131m zannediyordum. F\u0131trat zor de\u011fi\u015fiyor. \u00d6yleyse b\u00f6yle i\u015f i\u00e7in gelen ki\u015filere imk\u00e2n yaratarak onlar\u0131 kendi yurtlar\u0131nda tutmak ve g\u00f6\u00e7\u00fc \u00f6nlemek laz\u0131md\u0131. Kendimi sorumlu hissettim. \u00d6nce y\u00f6reyi onlara cazip hale getirmek gerekiyordu. Web sitemin giri\u015finde, bu d\u00fc\u015f\u00fcncemin ana fikri olan giri\u015f yaz\u0131s\u0131 hala o g\u00fcnlerin an\u0131s\u0131 olarak durur. Neler yapabilirdim? D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm\u2026 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Bu nedenle ben y\u00f6re k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ve tarihine bir ara\u00e7 olarak d\u00f6rt elle sar\u0131ld\u0131m. Bir\u00e7ok radyo ve tv program\u0131na bu ama\u00e7la kat\u0131ld\u0131m.<\/p>\n <\/p>\n Y\u00f6re insan\u0131n\u0131n uzun y\u0131llar Tun\u00e7bilek ve \u00e7evresinde \u00e7ok kolay doydu\u011fu i\u00e7in te\u015febb\u00fcs ruhunu kaybetti\u011fini, az\u0131c\u0131k yetenekli \u015fah\u0131slar\u0131n dahi kolayca para kazanabildi\u011fi g\u00f6rd\u00fcm. Tun\u00e7bilek’in bir\u00e7ok iyili\u011fine ra\u011fmen, y\u00f6re insan\u0131n\u0131 u\u00e7ma yetene\u011fini yitirmi\u015f tavu\u011fa veya \u00f6rde\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc kanaatine vard\u0131m. Ortada bir k\u00f6y ve k\u00f6yl\u00fc ile eskisi gibi ekilip bi\u00e7ilmeyen geni\u015f bir arazi vard\u0131. Eski deyimle k\u0131r Devrant ve Devrantl\u0131lar. Uzun y\u0131llar \u00f6nce okudu\u011fum ve \u00e7ok etkilendi\u011fim bir kitap vard\u0131r. \u015eevket S\u00fcreyya Aydemir’in, \u201cToprak Uyan\u0131rsa\u201d isimli kitab\u0131. Bu kitap benim ba\u015fucu kitab\u0131md\u0131r, Sun Tzu\u2019nun Sava\u015f Sanat\u0131 kitab\u0131 gibi. Daha \u00e7ok ba\u015fucu kitab\u0131m var ya! Bir i\u015fi hedefledi\u011fimde ona ula\u015fmak veya bir s\u0131k\u0131nt\u0131m\u0131 gidermek i\u00e7in hep bu gibi kitaplar\u0131 okurum tekrar tekrar. Bunlar, benim bileyi ta\u015flar\u0131md\u0131r. Bunlarla bilenirim. Sorunlara hep bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu bulurum, bunlar\u0131 okurken. Hedefim k\u00f6yde sulu tar\u0131ma ge\u00e7mek, ge\u00e7 turfanda meyvecilik ve ev tipi hayvanc\u0131l\u0131k yaparak her evi k\u00fc\u00e7\u00fck bir i\u015fletme haline getirmek, \u015fehirdeki zorunlu harcamalar\u0131 yapmadan az parayla k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn k\u00f6y\u00fcnde ge\u00e7imlerini sa\u011flamak. Sonunda, kitapta (Toprak Uyan\u0131rsa) ge\u00e7en Keltepe K\u00f6y\u00fcn\u00fc, Keklikp\u0131nar\u0131 K\u00f6y\u00fc yapma projesi. Keltepe K\u00f6y\u00fc, romanda ge\u00e7en k\u00f6y\u00fcn \u00f6nceki halidir. B\u00fcy\u00fck emekler sonucu Keklikp\u0131nar\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n <\/p>\n K\u00f6yden gelen bir \u00e7ocukluk arkada\u015f\u0131m Mehmet Ali Ero\u011ful\u2019un Ziraat M\u00fchendisi o\u011fluna bunlar\u0131 a\u00e7t\u0131m. Ziraat M\u00fchendisi ama yapacak i\u015fi yok, i\u015f ar\u0131yor. O ba\u015fka \u015fehirlere gitti sonunda, serbest olarak mesle\u011fini yap\u0131yor \u015fimdi. Beni dinledi, ba\u015f\u0131n\u0131 kurtard\u0131. Ben ise ba\u015f\u0131 keltepe olan (k\u00f6y\u00fcn \u00fcst taraf\u0131 a\u011fa\u00e7s\u0131zd\u0131r) Derbent K\u00f6y\u00fc ile ba\u015f ba\u015fa kald\u0131m. Tav\u015fanl\u0131 Tema Vakf\u0131 Temsilcisi Fevzi Co\u015fgun a\u011fabeyimle bunun plan\u0131n\u0131 yapt\u0131k ama tamamlayamad\u0131k, malum sebepten. Beni \u00e7ok destekledi ba\u015fka konularda, bizzat gelerek.<\/p>\n \u00d6nce k\u00f6y\u00fcmdeki bu insanlar\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 gibi onlarla oyunlar oynayarak, onlarla diyalog kurup, birlikte i\u015f yapmaya ikna etmek gerekiyordu. Bunun yolu, onlar\u0131 -elli y\u0131l \u00f6ncede kalm\u0131\u015f- sadece ya\u015fl\u0131lar\u0131n bildikleri eski oyunlar ve t\u00fcrk\u00fclerle anaokulu, ilkokul \u00e7ocu\u011fu gibi oynatarak i\u015fe ba\u015flamak. Hipnozda da bu metodu \u00e7ok kullan\u0131r\u0131z, \u00e7ocuklar\u0131 tedaviye iknaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken. Metot \u015fu: Onun seviyesine in, onun gibi davran\u0131p dikkatini \u00fczerine \u00e7ek, g\u00f6nl\u00fcn\u00fc kazan, seni takip etmesini sa\u011fla, sonra istedi\u011fini yapt\u0131r. Bu metodun iyi \u00f6zelli\u011fi, k\u00f6t\u00fc ama\u00e7la kullan\u0131lamamas\u0131d\u0131r. Amac\u0131n k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu sezen takibi b\u0131rak\u0131r. Gen\u00e7 nesile de oyunlar\u0131 ve eski k\u00fclt\u00fcr\u00fc b\u00fcy\u00fckler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile \u00f6\u011fretmek, diyalog sa\u011flayarak zaten kolayca becerebilecekleri k\u00fc\u00e7\u00fck tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k i\u015fletmesi ile birlikte ilaveten, buray\u0131 turizme a\u00e7arak, bildikleri ile \u00fcrettikleri \u00fcr\u00fcnleri d\u0131\u015ftan gelen ziyaret\u00e7ilere pazarlamak. Neler oynad\u0131lar neler sonra \u015fenliklerde. Mert, ta\u015f dikme, kald\u0131rge\u00e7, g\u0131nc\u0131rdeyik, al alma al k\u0131l\u0131\u00e7, deve oyunlar\u0131, Arap oyunlar\u0131 (seyirlik halk oyunlar\u0131n\u0131n t\u00fcrl\u00fcs\u00fc), k\u0131l\u0131\u00e7-kalkanla kurulu\u015f ve kurtulu\u015f canland\u0131rmalar\u0131 vs vs. Gelen ziyaret\u00e7ilerin vakit ge\u00e7irmelerini sa\u011flamak k\u00f6yl\u00fcye sevdirerek para kazand\u0131rmakt\u0131 amac\u0131m ama bizimkiler gelenlere ”bedave, bedave ” diyerek her \u015feyi \u00fccretsiz verdi. K\u00f6y\u00fcm\u00fcz o y\u0131llarda Tav\u015fanl\u0131\u2019n\u0131n \u00f6rnek k\u00f6ylerinden biri se\u00e7ildi. O zamanlara kadar k\u00f6y k\u0131zlar\u0131, k\u0131na gecelerinde Tarkan’\u0131n \u015fark\u0131lar\u0131yla yerel oyunlar\u0131 oynuyorlard\u0131 komik, komik. Halbuki bizde ne t\u00fcrk\u00fcler ve oyunlar vard\u0131 eskiden. Hepsini g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131k birer birer. Kat\u0131l\u0131mc\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in ilahi korolar\u0131 da kurduk. K\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn kad\u0131nlar\u0131 g\u00f6rev kabul ettikleri bu i\u015fi seve seve yapt\u0131lar. K\u00f6yl\u00fc inand\u0131\u011f\u0131n\u0131n pe\u015finden teredd\u00fcts\u00fcz gidiyor. Sadece iyi niyetine inans\u0131nlar yeter. Onlar\u0131 \u201c\u00f6rtmeli m\u00fchendislerim, siz erkekleri ge\u00e7eceksiniz\u201d diye te\u015fvik ederdim.<\/p>\n <\/p>\n K\u00f6y\u00fcm\u00fcz, tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel y\u00f6nden zengin bir laboratuvar gibidir. Kurulu\u015f ve Kurtulu\u015f D\u00f6nemi ile ilgili her \u00f6\u011fe var. \u201cKurulu\u015f ve Kurtulu\u015f K\u00f6semihalgazi Tarih K\u00fclt\u00fcr Sanat ve Spor \u015eenlikleri\u201dni yapmaya bu nedenle karar verdim.<\/p>\n <\/p>\n Ben kendini yeti\u015ftirmi\u015f oldu\u011fuma inan\u0131r\u0131m; e\u015fim ve \u00e7ocuklar\u0131m da \u00f6yledir . Ailemle, yak\u0131n \u00e7evre ve arkada\u015flar\u0131mla, k\u00f6yl\u00fcmle bu i\u015fi k\u0131v\u0131r\u0131r\u0131m dedim. Kollar\u0131 s\u0131vay\u0131p derhal i\u015fe ba\u015flad\u0131k. Belirli zaman sonra \u00f6\u011fretmenim Esma (B\u00f6rek) Can\u0131az ile bunlar\u0131 payla\u015ft\u0131m ve kendisinden \u015fenlikte misafirim olmas\u0131n\u0131, Bursa\u2019dan gelecek akademik \u00e7evreden \u00fcniversite hocalar\u0131 ile birlikte bir konu\u015fma yapmas\u0131n\u0131 istirham ettim. Aylarca u\u011fra\u015ft\u0131m, \u00f6n\u00fcme \u00e7ok engeller \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Baz\u0131 \u00e7evrelerin y\u00fcz\u00fcme g\u00fcl\u00fcp, arkamdan \u201cBu adam ne yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor\u201d dediklerini duyuyordum. \u00d6k\u00fcz alt\u0131nda buza\u011f\u0131 arad\u0131lar. Buza\u011f\u0131 yok ama yerel kafaya anlatam\u0131yorsun ki! Defalarca beni ortada b\u0131rakt\u0131lar s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde. S\u00f6z verdikleri mehteri bana de\u011fil Pazarlar\u2019a, folklor ekibini Keles\u2019e g\u00f6nderdiler. 2005 y\u0131l\u0131nda \u015fenlik \u00f6ncesi bunald\u0131\u011f\u0131m bir gece Esma Hocam\u0131 Bursa\u2019dan telefonla arad\u0131m. Engellemeleri anlatt\u0131m, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 a\u011fla\u015ft\u0131k, dertle\u015ftik. ”Hocam! \u015eu an muayenehanemdeyim. Saat, ak\u015fam\u0131m dokuzu. Kar\u015f\u0131mda Uluda\u011f var. Bu Uluda\u011f\u2019\u0131n \u00fcst\u00fcne bir da\u011f daha koysalar kald\u0131rmaya g\u00fcc\u00fcm yeter. Bu i\u015fin alt\u0131nda kalmayaca\u011f\u0131m\u201d dedim. Beni teselli etti. \u00dc\u00e7 ayda on bir kilo verdim ko\u015fturmaktan. \u0130ki y\u0131l \u00fcst \u00fcste jandarman\u0131n tespitlerine ve bizim tertip komitesinin hesaplar\u0131na g\u00f6re alt\u0131 bin ve on bin ki\u015filik \u015fenlikler tertipledim. D\u00f6nemin Tav\u015fanl\u0131 Kaymakam\u0131 beni \u00e7ok destekledi, kurumlar aras\u0131 i\u015f koordinasyonunda bir dedi\u011fimi iki etmedi. Onay almak yetiyordu, ilgili kurulu\u015flar zaten k\u00f6ye yard\u0131ma haz\u0131rd\u0131. Eski Muhtar Emin ve d\u00f6nemin muhtar\u0131 Ahmet\u2019i ve k\u00f6y\u00fcn ihtiyar delikanl\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7ok ko\u015fturdum. K\u00f6y\u00fcn halk \u00f6nderi Tahir’a ve \u015eeker’a hep yan\u0131mdayd\u0131. M\u00fcft\u00fc destek olmad\u0131, bana ak\u0131l vermeye kalkt\u0131. \u015eenli\u011fe gelemeyece\u011fini bildirdim kendisine. Engellemelere, yan \u00e7izme diye de\u011ferlendirdiklerime kar\u015f\u0131 sert tepkilerim oldu. Benim kabaca \u00fc\u00e7-d\u00f6rt t\u00fcrl\u00fc ki\u015fili\u011fim vard\u0131r. Bunlar; evlat ve aile reisi halim, hekim halim ve y\u00f6netici halim. Y\u00f6netici halimden ben de pek ho\u015flanmam. Hamamda deli var sonu\u00e7ta, katlanacaklar yapt\u0131klar\u0131ma. Ya severek yapacaklar ya da kerhen. K\u00f6y imam\u0131 Beyti P\u0131nar hep yan\u0131mdayd\u0131. G.L\u0130. Orman Te\u015fkilat\u0131, K\u00f6y Hizmetleri, Karayollar\u0131 \u015eantiyesi hep yan\u0131mda oldular. Karayollar\u0131 \u015fantiyesinin greyderleri ile K\u00f6y Hizmetlerinin ara\u00e7lar\u0131yla orman yollar\u0131m\u0131z\u0131n bak\u0131m\u0131n\u0131 yapt\u0131k. Orman ve k\u00f6y yollar\u0131 y\u00fcz\u00fcne bak\u0131l\u0131r hale geldi. Her yer cilli gibi oldu. G.L.\u0130.\u2019nin sondaj makinalar\u0131 ile onlarca kuyu a\u00e7\u0131ld\u0131. \u00c7e\u015fme ve tulumbalar, r\u00fczg\u00e2r g\u00fclleri yap\u0131ld\u0131. Suyu \u00e7\u0131kar\u0131nca k\u00f6yl\u00fcm trakt\u00f6rlerle oray\u0131 bayram yerine \u00e7evirdi \u015fenlik \u00f6ncesi. \u015eenlik alan\u0131 be\u015f y\u0131ld\u0131zl\u0131 otel konforunda hizmet verdi. \u00d6nl\u00fck, bone, eldivenle servisler yap\u0131ld\u0131. Tuvaletlerde su, tuvalet k\u00e2\u011f\u0131d\u0131, seyyar lavabo sistemiyle f\u0131sf\u0131s s\u0131v\u0131 sabun, k\u00e2\u011f\u0131t havlu konforu vard\u0131. K\u0131rk kad\u0131n \u015fenlik alan\u0131nda envai \u00e7e\u015fit g\u00f6zleme yapt\u0131 ve sipari\u015f veren misafirlere ”bedave, bedave ” diye da\u011f\u0131tt\u0131 be\u015f bin g\u00f6zlemeyi. Buradan ge\u00e7en yolcular\u0131 doyurma ile y\u00fczlerce y\u0131l g\u00f6revlili\u011fi geneti\u011fine kaz\u0131nm\u0131\u015f insanlar\u0131n torunlar\u0131 ba\u015fka nas\u0131l yapar ki? \u015eenlik bahanesiyle ve \u015fenlik s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok \u015feyler yapt\u0131k. Web sayfamda resimleri durur hala. Ara s\u0131ra bakar\u0131m. \u201cAdeta da\u011f ba\u015f\u0131nda resim sergileri, T\u00fcrkiye\u2019de ilktir\u201d dedi K\u00fctahya K\u00fclt\u00fcr M\u00fcd\u00fcr\u00fc. \u00c7ok k\u0131ymetli akademik \u00e7evre ve \u00e7ok seviyeli misafirlerimiz oldu \u00fcniversite hocalar\u0131ndan; konu\u015fmalar yapt\u0131lar. Bursa Masterlar Derne\u011fi atletleri k\u0131r ko\u015fular\u0131 yapt\u0131 ambulanslar\u0131n t\u0131bbi g\u00f6zetiminde. Nefis folklor g\u00f6sterileri yap\u0131ld\u0131. K\u00fctahya\u2019n\u0131n \u00e7ok \u00f6zel yerel k\u0131yafetleriyle defileler vs. yapt\u0131 k\u00f6y k\u0131zlar\u0131m\u0131z ve ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar\u0131m\u0131z. Ulusal gazete ve televizyonlarda k\u00f6y\u00fcm\u00fcn eli k\u0131l\u0131\u00e7-kalkanl\u0131 g\u00f6\u011fs\u00fc bayrakl\u0131 \u015falvarl\u0131 kad\u0131nlar\u0131 boy g\u00f6sterdi. K\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bedeni topal aya\u011f\u0131yla ba\u015f seymenim Huriye ablam\u0131 nas\u0131l unuturum? Allah rahmet eylesin. Mizansene uygun olarak \u015fenlikten on be\u015f g\u00fcn sonra kahveye gelip \u00f6nemli bir \u015fahsa posta bile koydu \u015fa\u015fars\u0131n\u0131z; sa\u011fl\u0131k oca\u011f\u0131n\u0131n tekrar a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in. Hepsi haz\u0131r asker. Emret gerisini d\u00fc\u015f\u00fcnme. Engellerin hepsinin alternatifini fazlas\u0131yla koyduk. Hala, arkada\u015f ve dost \u00e7evremiz, a\u011f\u0131zlar\u0131na \u00e7ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir parmak bal\u0131 an\u0131yor. Ne mutlu! Ben de az megaloman de\u011filim hani(!). Bu arada -yerel kafa nedeniyle – istenmeyen \u015feylerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor insan. Vurup da k\u0131v\u0131r\u0131veririz diyenler \u00e7\u0131k\u0131yor, buray\u0131 payla\u015famayanlardan birileri. Dostumuz Moymullu bir \u00f6\u011fretmen han\u0131m Tav\u015fanl\u0131\u2019da minib\u00fcste duymu\u015f. \u201cNe olur! Vazge\u00e7 doktor bey\u201d dedi telefonla. Kim takar. Koca g\u00f6vdesiyle gencecik Mam\u0131 Ahmet Demir benden habersiz bana koruma olmu\u015f, etraf\u0131mda p\u0131r d\u00f6n\u00fcyor. Uzakla\u015ft\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131. K\u00f6yl\u00fc delikanl\u0131lar organize olmu\u015f g\u00fcya beni koruyorlar. Sanki harp var. Asl\u0131nda Jandarma, izinsiz ku\u015f u\u00e7urtmad\u0131. Kimsenin bir \u015fey yapmaya kalkabilece\u011fi yok. \u015e\u00fck\u00fcr her \u015fey \u00e7ok g\u00fczel oldu. Fikir \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 olabiliyor ama sab\u0131rla a\u015f\u0131l\u0131yor her \u015fey. Bir \u015feyleri al\u0131p ka\u00e7aca\u011f\u0131z zannettiler. Her \u015fey yerli yerinde, kimse oradan bir \u015fey al\u0131p gitmedi, kimse buza\u011f\u0131 pe\u015fine de gitmedi. Eskisi gibi yine her \u015fey. \u0130nsanlar bunu anlad\u0131 sonunda. Her iki k\u00f6y, y\u00fczlerce y\u0131l oldu\u011fu gibi (Derbent ve Merkezyenik\u00f6y birlikte karde\u015f karde\u015f \u015fenlik yapt\u0131k. \u201cErcebim(Recep’im) gel bi sar\u0131l\u0131verem kaa\u015f\u0131m (karde\u015fim)\u201d diyen b\u00fcy\u00fcklerimiz kom\u015fu Merkezyenik\u00f6yl\u00fc teyze ve ablalar\u0131m\u0131n \u00f6vg\u00fcleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Bizim insan\u0131m\u0131z sevdi\u011fini ba\u011fr\u0131na bas\u0131yor. Onlarla birlikte olan anam \u00e7ok k\u0131vand\u0131 benimle. E\u015fmealan\u0131 tarlalar\u0131nda birlikte a\u015f ekmek yedik alanlarda, onlarla. (Alana inmek, ekti\u011fini yolarak ve bi\u00e7erek harman yerine kald\u0131rma i\u015fidir). Ben biliyorum ki bu iki k\u00f6y tarihte birlikte ya\u015fad\u0131. Tarihleri bir. Birlikte bu topraklarda \u00e7ok ac\u0131 \u00e7ektiler, birlikte sevindiler ve \u00f6v\u00fcn\u00e7le ya\u015fad\u0131lar. \u015eimdi iki ayr\u0131 k\u00f6y gibi ama, ge\u00e7mi\u015fleri bir. Ben bunu \u00e7ocuklu\u011fumdan bu yana ya\u015fayarak m\u00fcka\u015fefe ederek biliyorum.<\/p>\n <\/p>\n Bunu takiben Uluda\u011f \u00dcniversitesinde ”Osmanl\u0131n\u0131n \u201cKurulu\u015f D\u00f6nemine Yolculuk (K\u00f6semihal ve Harmankaya)\u201d konulu bildiri sundum bir ka\u00e7 ay sonra.<\/p>\n On y\u0131l i\u00e7inde bir plan dahilinde\u201d \u0130stiklal Sava\u015f\u0131nda Derbent K\u00f6y\u00fc<\/em>\u201d isimli \u00e7al\u0131\u015fmam ile birlikte bir\u00e7ok yere, ki\u015fiye ve makama ula\u015farak onlar\u0131 Derbent \u015fehitleri i\u00e7in bir \u015feyler yapmaya ikna ettim. Davam\u0131, onlar kendi davalar\u0131 haline getirdiler. Eski Akparti \u0130l\u00e7e Ba\u015fkan\u0131 M\u00fcmtaz Serdaro\u011flu’na, Ramazan Aydemir’e \u00f6zellikle te\u015fekk\u00fcrlerimi sunar\u0131m. Onlar\u0131n hakk\u0131 \u00f6denmez. Derbent \u015eehitli\u011fi, Derbent \u015eehitleri M\u00fcze Evi (Uyuzlunun Evi) ve \u0130stiklal Sava\u015f\u0131 An\u0131t\u0131 yap\u0131m\u0131n\u0131n her a\u015famas\u0131nda a\u00e7\u0131k ve \u00f6rt\u00fcl\u00fc hem \u00f6nderlik ettik, t\u0131kand\u0131k\u00e7a binbir yolla yolu a\u00e7t\u0131k. Bir m\u00fcddet sonra art\u0131k bu dava il\u00e7emizin ve ilimizin davas\u0131 haline geldi. Tav\u015fanl\u0131 Havalisi ve Derbent \u015eehitler Derne\u011finin (TAVDER) kurulu\u015f a\u015famas\u0131nda da \u00f6nderlik ettim, t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc haz\u0131rlad\u0131m. Kurucular kurulunu olu\u015fturduk. Bu i\u015fler \u015fahsi gayretle olur ama kurumsal yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmezse yok olur gider. Eski zaman d\u00fc\u011f\u00fcnlerindeki seymen alay\u0131 y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc gibi, eski k\u00f6y d\u00fc\u011f\u00fcnlerindeki sarho\u015f d\u00fc\u011f\u00fcnc\u00fcler gibi, d\u00fc\u015fe kalka, ileri, yana, geri gidip tekrar ilerlendi. \u0130ki g\u00fcnde tamamlanabilecek i\u015fleri bitirmek, bazen aylar s\u00fcrd\u00fc. Her tarafta \u00e7arklar \u00e7ok yava\u015f d\u00f6n\u00fcyor. H\u0131rs\u0131ndan \u00e7atla, ikiye b\u00f6l\u00fcn faydas\u0131z. TAVDER Dernek Ba\u015fkan\u0131 Tahsin ve eski muhtar Ahmet s\u00fcreci bir anlatm\u0131\u015f olsa! Onlar\u0131 \u00e7ok ko\u015fturdum, \u00e7ok ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131m, \u00fczd\u00fcm i\u015fler yava\u015f gidiyor diye. Ben can\u0131 \u00e7\u0131k\u0131k biriyim, yerelde ise i\u015fler ba\u015fka y\u00fcr\u00fcyor. \u0130nsanlar\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00f6l\u00fc topra\u011f\u0131 serili. Haklar\u0131n\u0131 helal etsinler. Kimseye \u015fahsi bir tavr\u0131m yoktu, hepsi bu i\u015fle ilgiliydi huysuzluklar\u0131m\u0131n. Derne\u011fin web sitesini o\u011fluma haz\u0131rlatt\u0131m.<\/p>\n <\/p>\n \u00c7ok \u015f\u00fck\u00fcr, her \u015fey bitti. Art\u0131k Tav\u015fanl\u0131’n\u0131n 18 Mart \u015eehitler ve Gaziler Haftas\u0131 t\u00f6renlerini k\u00f6y\u00fcm\u00fczde resmi heyetle, halk birlikte kutluyor. Emet-Cevizdere \u015eehitlerine g\u00f6sterilen vefa Derbent \u015fehitlerine de g\u00f6sterildi sonunda. An\u0131t, \u015eehitlik ve M\u00fcze Ev a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131na \u00e7a\u011fr\u0131lmay\u0131 unuttular beni. Aradan \u00e7ok zaman ge\u00e7ti. Arkadan gelenler \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131, beni kaz\u0131yan olmad\u0131. Sel gider kum kal\u0131r misali ben yine orada t\u00f6ren alan\u0131nda olaca\u011f\u0131m. Ben i\u015f hayat\u0131nda hep kadir bilir olmaya \u00f6zen g\u00f6sterdim. Kurumlardan emekli olup gidenleri hep el \u00fcst\u00fcnde tutmaya gayret g\u00f6sterdim. Y\u00f6neticilik yapt\u0131\u011f\u0131m yerlerin, \u00f6nce ge\u00e7mi\u015fini \u00f6\u011frenip i\u015fe koyuldum hep. \u0130nsan \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmay\u0131 bekliyor. Ben olmasayd\u0131m bu i\u015f bir seksen y\u0131l daha bekler, kimsenin akl\u0131na bunlar\u0131 yapmak gelmezdi. Neyse.<\/p>\n <\/p>\n 2003 y\u0131l\u0131 Nisan ve May\u0131s ay\u0131nda \u00f6nce web sitemde ara\u015ft\u0131rma yaz\u0131lar\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ve Bursa K\u00fctahyal\u0131lar Derne\u011fi Yay\u0131nlar\u0131nda (K\u00fctahya Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131mdan iki yaz\u0131m yay\u0131nland\u0131. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalardan biri Tun\u00e7bilek Karakol Komutanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rev ve sorumluluk alan\u0131 i\u00e7indeki k\u00f6y ve beldeler hakk\u0131ndaki \u201cBursa\u2019ya Kom\u015fu K\u00fctahya \u0130li Tav\u015fanl\u0131 \u0130l\u00e7esine Ba\u011fl\u0131 Bir B\u00f6l\u00fcm K\u00f6y ve Beldelerin \u0130ncelenmesi” isimli \u00e7al\u0131\u015fmamd\u0131r. \u0130ltizam sistemindeki m\u00fcltezimin vergi toplamada yetki sahas\u0131ndaki k\u00f6yleri kapsayan bir \u00e7al\u0131\u015fma. Bu sistem kalk\u0131nca zannederim Zaptiye te\u015fkilat\u0131 da ayn\u0131 k\u00f6ylerin asayi\u015finden sorumlu olmu\u015f. \u015eimdi de Jandarma te\u015fkilat\u0131 bu g\u00f6revi devralm\u0131\u015f. 17 k\u00f6y ve iki belde ile ilgili 2003’teki ilk \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 o nedenle yapm\u0131\u015ft\u0131m. Karakol komutan\u0131 o zaman\u0131n muhtar\u0131 Emin\u2019den rica etmi\u015f, o da benden istemi\u015fti. Neden istediler bilmiyorum. Ben de \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ilgililer ve Tun\u00e7bilek Belediye Ba\u015fkan\u0131 Mutahhar hocamla payla\u015ft\u0131m. O zaman bu \u00e7al\u0131\u015fmam y\u00f6rede \u00e7ok etkili oldu. Bir\u00e7ok benzer \u00e7al\u0131\u015fmaya \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti. K\u0131sa zamana s\u0131\u011fd\u0131r\u0131lmak zorunlu\u011fu ile, \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131 kaynaklara ra\u011fmen eksik ve yanl\u0131\u015flar\u0131 ve acemiliklerim olsa da iyi niyetle yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. G.L.\u0130. taraf\u0131ndan yerinden kald\u0131r\u0131lan \u00d6merler ve Beye k\u00f6yleri nedeniyle tarihe not d\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6merler K\u00f6y\u00fcnde -eski k\u00f6y yerinde- \u00e7eltik ekiminin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015f olmam hayret uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131 o d\u00f6nemde. Benimle dalga ge\u00e7ildi\u011fini duyuyordum. Halbuki kayna\u011f\u0131n\u0131 vermi\u015ftim. (H\u00fcdavendigar Livas\u0131 Tahrir Defteri. Bir\u00e7ok ki\u015fi bu kayna\u011f\u0131 sonralar\u0131 kulland\u0131). \u00d6merler\u2019de pirin\u00e7 tarlas\u0131 ne ar\u0131yor dediler? G\u00fcra\u011fa\u00e7 ve Kayaaras\u0131 K\u00f6ylerinin tarihi hakk\u0131nda; Eskiden bir ba\u015fka yerde \u015eeyhler K\u00f6y\u00fc olarak, oradan ge\u00e7en tarihi yol \u00fczerinde ve Ala Sultan T\u00fcrbesi civar\u0131nda birlikte bulunur iken, sonra ayr\u0131 yerlerde kurulmas\u0131 konusu, mevsimin k\u0131\u015f ve yerel deste\u011fin bulunamamas\u0131 nedeniyle eksik kalm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcra\u011fa\u00e7 Belediyesi bana g\u00f6re duyars\u0131z davrand\u0131. Tabii ki yanl\u0131\u015flar\u0131m da oldu. Ben peygamber de\u011filim sonu\u00e7ta. \u0130\u015f yapan\u0131n hatas\u0131 olur, i\u015f yapmayan\u0131n hatas\u0131 olmaz. Kendi k\u00f6y\u00fcm olan Derbent\u2019in eski kurulu\u015f yeri ve ad\u0131 ile ilgili y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k s\u00fcrede ya\u015fananlar nedeniyle bana g\u00f6re var oldu\u011fu a\u015fikar olan bilinenlere, var olan kaynaklardan ula\u015famad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in eksik kald\u0131. Bir\u00e7ok eksiklik y\u0131llar i\u00e7inde giderildi. Neticede hik\u00e2ye yazm\u0131yoruz. Y\u00fcz y\u0131ll\u0131k s\u00fcre zarf\u0131nda bile \u00fclkemizde bin bir olay ya\u015fan\u0131p, de\u011fi\u015fim olurken, \u00f6nceki alt\u0131 y\u00fcz y\u0131l\u0131 eksiksiz ortaya \u00e7\u0131karabilmek hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na ayk\u0131r\u0131 idi ama eksiklerimi tamamlayaca\u011f\u0131mdan emindim. Azimli s\u0131\u00e7an (fare) tahtay\u0131 deler sonu\u00e7ta. Komandolar\u0131n deyi\u015fiyle imk\u00e2ns\u0131z yoktur, sadece zaman al\u0131r, denir. Sadece zamana, te\u015fvike ve amiyane tabirle gaza ihtiyac\u0131m vard\u0131.<\/p>\n <\/p>\n Derginizin 8. say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanan bir yaz\u0131da karde\u015fim Ahmet vas\u0131tas\u0131yla k\u00f6y\u00fcm\u00fcze \u00e7ok yak\u0131n bir k\u00f6y\u00fcn ”E\u015fen Derbendi” oldu\u011fu ile ilgili bilgiye ula\u015ft\u0131m. Tav\u015fanl\u0131daki ara\u015ft\u0131rmac\u0131 yazar bir arkada\u015f\u0131mdan bu yaz\u0131n\u0131n kopyas\u0131n\u0131 e-posta yoluyla ald\u0131m. Osmanl\u0131ca yaz\u0131 net okunmuyordu. Orijinalinden buldum ar\u015fivlerden. Bir yerde ad\u0131yla ger\u00e7ek bir derbent varken (Derbent K\u00f6y\u00fc), buna en yak\u0131n derbent, menzil veya zaviyenin -binek veya yaya sekiz saatlik y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f mesafesinde- (yakla\u015f\u0131k 40 km yar\u0131 \u00e7apl\u0131 \u00e7emberin \u00e7evresinde) ve derbent olmaya uygun \u00f6zellikte bir yerde derbent te\u015fkilat\u0131 olabilmesi m\u00fcmk\u00fcnken, dokuz km. mesafede, Karay\u00fcksek yoluyla daha k\u0131sa mesafede, ayr\u0131 bir derbendin olabilece\u011finin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi rasyonel g\u00f6r\u00fcnmedi bana. K\u0131saca; E\u015fen’de, derbent olamazd\u0131 bana g\u00f6re. Sadece iki k\u00f6y aras\u0131n\u0131n Karay\u00fcksekten ge\u00e7en tarihi yoldan 7-8 km uzakta olmas\u0131, en b\u00fcy\u00fck olmama nedenidir. Osmanl\u0131 ciddi bir devlettir. Derbent te\u015fkilat\u0131 kurulmas\u0131n\u0131n bir\u00e7ok kriteri ve prosed\u00fcr\u00fc vard\u0131r. Bir\u00e7ok kriter ve prosed\u00fcr yerinde et\u00fct edilerek, merkezi otorite taraf\u0131ndan derbent te\u015fkilat\u0131 kurulur. En k\u00fc\u00e7\u00fck ayr\u0131nt\u0131ya \u00f6nem verilir ve sadece oras\u0131n\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu yerler de\u011fil t\u00fcm \u00e7evre nahiye ve sancaklar\u0131n ilgili vilayetin, merkezi h\u00fck\u00fcmetteki ba\u015fdefterdar\u0131n bilgisi, onay\u0131 ve koordinasyonuyla bu i\u015f ger\u00e7ekle\u015fir. Sadrazam ve padi\u015fah emirleri ve talimatlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmak zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Osmanl\u0131 y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fi ile olan biteni bulur, bilir ve bu i\u015fin gerek\u00e7esinde kullan\u0131r. \u00dc\u00e7 y\u00fcz y\u0131l sonra evraka bak\u0131p ben \u00f6yle zannettim deme l\u00fcks\u00fcm\u00fcz yok. Her y\u00f6n\u00fcyle de\u011ferlendirip emin olmadan kur\u015fun atmak yok. Yanl\u0131\u015f ku\u015fu vurursun.<\/p>\n <\/p>\n Tav\u015fanl\u0131-Derbent\u2019e en yak\u0131n menzil veya konak yeri, yakla\u015f\u0131k 35-40 km.\u2019lik mesafedeki Keles-Mente\u015fe K\u00f6y\u00fcndeki \u201cKervan\u201d denilen yerdir. K\u00fctahya yolunda benzer yerler var, eski Do\u011fanaslan Karakolu civar\u0131 gibi. Bu karakollar tesad\u00fcf\u00fc kurulan yerler de\u011fil. Tav\u015fanl\u0131\u2019n\u0131n \u00dcy\u00fccek, \u00c7akr\u0131cak ve \u00c7ak\u0131ll\u0131 K\u00f6yleri de Derbent\u2019e yakla\u015f\u0131k 35-40 km. mesafededir. Bu k\u00f6yler Manisa-Salihli k\u00f6ylerine giden eski Y\u00f6r\u00fck g\u00f6\u00e7yolu \u00fczerindedir. H\u00fcdavendigar Valisi Ahmet Vefik Pa\u015fa d\u00f6neminde isk\u00e2n edilmi\u015flerdir. Oralar\u0131 da insana uzak Allah\u2019a yak\u0131n, \u0131ss\u0131z yerlerdendir asl\u0131nda.<\/p>\n <\/p>\n Derbent \u00fczerinden \u0130zmir taraf\u0131na giden ticaret yol g\u00fczergah\u0131 S\u00fclye \u2013 Emet \u00fczerindendir. (\u0130znik, Bazilika, Malagina Orinas, Aletina Akrakos yolu). Bu yol Anna Komnenan\u0131n g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnde \u201cAlexiad\u201d da ge\u00e7en yolu takip eder, 2004 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m ”D\u00fc\u015fte Uluda\u011f\u0131n Ard\u0131na Tarihi Yolculuk” isimli yaz\u0131mda bahsi ge\u00e7en yoldur. Emetlilere g\u00f6re S\u00fclye- Emet ve E\u011frig\u00f6z Da\u011f\u0131ndan Salihli\u2019ye ge\u00e7er ve bu yol bu g\u00fcn bile Y\u00f6r\u00fckler taraf\u0131ndan hala kullan\u0131l\u0131rm\u0131\u015f. Emet\u2019li ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n bu yaz E\u011frig\u00f6z Da\u011f\u0131na davetine \u015fimdiden te\u015fekk\u00fcrler. Onlarla yapt\u0131\u011f\u0131m \u00f6n g\u00f6r\u00fc\u015fmede bu yolla ilgili sezgilerimin do\u011fru oldu\u011fu kanaati olu\u015ftu bende. Ali Duyan hocama te\u015fekk\u00fcrler. Ege diyar\u0131na giden eski yollar \u00fczerinde Emet c\u0131var\u0131ndan bir sonraki derbent yeri, \u015eaphane-Karacaderbenttir. (Evliya \u00c7elebi yolu ara\u015ft\u0131rma gurubu, Evliya \u00c7elebinin Seyahatnamesindeki bu derbenti bulamam\u0131\u015flar. Yak\u0131n\u0131ndaki Karamanca\u2019y\u0131 Karacaderbent zannetmi\u015flerdir). Sonra s\u0131ras\u0131yla U\u015fak -Derbendi, Salihli -Derbendi, Turgutlu -Derbendi olarak \u0130zmire ula\u015f\u0131r bu yol. Denizli-Ayd\u0131n istikametinde ise, eski Kula E\u015fmede bir derbent oldu\u011funu \u00f6\u011frendim, Ala\u015fehir’de Uluderbent ve Buldan -Derbendi vard\u0131r. (Derbent deresini duman b\u00fcr\u00fcd\u00fc t\u00fcrk\u00fcs\u00fc, Buldan- Derbenti ile ilgili bir a\u011f\u0131tt\u0131r) Bursa- Derbent aras\u0131ndaki ticaret yolu g\u00fczergah\u0131n\u0131 2005 y\u0131l\u0131nda ”Osmanl\u0131n\u0131n Kurulu\u015f D\u00f6nemine Yolculuk -K\u00f6semihal ve Harmankaya ”da yazd\u0131m. (Bursa Belediyesi bir \u00e7ok yay\u0131n\u0131nda bu bilgileri kulland\u0131.)<\/p>\n <\/p>\n Derginin 8. say\u0131s\u0131nda \u00e7\u0131kan ”E\u015fen Derbendi ”yaz\u0131s\u0131 vesilesiyle, bu konuda tekrar yapt\u0131\u011f\u0131m ara\u015ft\u0131rmada, 2003 y\u0131l\u0131nda Derbent k\u00f6y\u00fc tarihi ile ilgili eksik kalan hususlar\u0131 g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131za inan\u0131yorum. Bu \u00e7al\u0131\u015fma ile birlikte 2018 y\u0131l\u0131nda k\u0131z\u0131m Av. Bennar Aydo\u011fdu taraf\u0131ndan haz\u0131rlan\u0131p -onun da doktora program\u0131 nedeniyle- halen yay\u0131nlanmam\u0131\u015f olan \u201cOsmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funun Devlet Te\u015fkilat\u0131n\u0131n Bir Unsuru Olarak Derbent Te\u015fkilat\u0131\u201d adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 e\u015f zamanl\u0131 y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Tarihe not d\u00fc\u015fecek \u00e7ok \u00f6nemli bir \u00e7al\u0131\u015fma oldu, Osmanl\u0131 Devlet Te\u015fkilat\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyelerince takdirle kar\u015f\u0131land\u0131. Yazar\u0131 olan Av. Bennar Aydo\u011fdu’nun izniyle bu yaz\u0131y\u0131 sitemde yay\u0131nlamay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Benim bu konuya tekrar y\u00f6nlenmeme sebep olan, bu dergiyi haz\u0131rlay\u0131p sunanlara \u015f\u00fckranlar\u0131m\u0131 sunar\u0131m. Bence bunlar, geli\u015fmeyi h\u0131zland\u0131ran kataliz\u00f6rlerdir. Bir\u00e7ok ki\u015fi bu konulara emek veriyor. Herkesin analiz ve sentez yetene\u011fi, sezgileri ve alan\u0131 farkl\u0131. Farkl\u0131 bilimsel disiplinlerden besleniyoruz. Ama bu i\u015fler tek bir vesikaya bakarak olmaz. Bu i\u015fte bir\u00e7ok bilimsel disiplinden istifade edilebilir. Dedektif ruhlu, kurmay subay ruhlu olmazsan ger\u00e7e\u011fi bulamazs\u0131n. Ge\u00e7mi\u015fte faili me\u00e7hul bir\u00e7ok cinayetin faillerini bulmak bug\u00fcnk\u00fc imkanlarla \u00e7ok kolay. Tarihi olaylar\u0131 ayd\u0131nlatmak da \u00f6yle. D\u00fcn Ah\u0131da\u011f\u0131’ndan Nazifpa\u015fa Derbendinden Kur\u015funlu’ya do\u011fru indim. (Bir askeri birlik veya bir a\u015firet y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc ile hangi yollardan, duraklardan ge\u00e7ip Domani\u00e7 da\u011f\u0131n\u0131 a\u015faca\u011f\u0131n\u0131 bilmek hi\u00e7 de zor de\u011fil. Oradan ister Bilelik’e, ister Ta\u015fk\u00f6pr\u00fc’den Alehina’ya ve Akrakos’a veya Bal\u0131kesir taraf\u0131na git sorun de\u011fil) ara\u015ft\u0131rmac\u0131 araziyi bilmeli.<\/p>\n <\/p>\n Di\u015f hekimlerinin yapt\u0131klar\u0131 meslek gere\u011fi bir\u00e7ok bilimsel disipline a\u015fina olmas\u0131 gerekir. En d\u00fc\u015f\u00fck e\u011fitim seviyesinden en y\u00fckse\u011fine kadar onlar\u0131n anlayaca\u011f\u0131 dilde ve k\u00fclt\u00fcrde s\u00f6yleyecek s\u00f6z\u00fcn olmal\u0131. \u0130\u015fimiz gere\u011fi her sosyal \u00e7evre ile ileti\u015fim kurma becerin yoksa iyi hekimlik yapamazs\u0131n bence. Ben de o nedenle hem \u00e7ok okur hem \u00e7ok gezerim. Y\u00f6r\u00fck gibi bir hayat\u0131 keyifle ya\u015far\u0131m. Yoksa 45 y\u0131l ayn\u0131 i\u015fi s\u0131k\u0131lmadan \u015fevkle nas\u0131l yapacaks\u0131n? Olaylar\u0131 de\u011fi\u015fik perspektiften de\u011ferlendirip \u00f6l\u00e7\u00fcp bi\u00e7ebilmelisin. Analiz ve sentez yetene\u011fini geli\u015ftirmen gerekir. M\u00fckemmeliyet\u00e7i (obsesif), paranoid (\u015f\u00fcpheci) ve takip\u00e7i olman gerekir i\u015fini yaparken. Bir taraftan olmuyorsa ba\u015fka taraftan olur. An\u0131nda de\u011fi\u015fik \u00e7evreye ve s\u00fcrprizlere bir Y\u00f6r\u00fck gibi uyabilmelisin. Hekimlikte iki kere iki, her zaman d\u00f6rt etmez. Bu y\u00fczden hekimlik sanat kabul edilir. Bu y\u00fczden hekimler biraz farkl\u0131 yarat\u0131klard\u0131r. \u00c7ok eski d\u00f6nemde ”T\u0131bbiyeden her \u015fey \u00e7\u0131kar ara s\u0131ra hekim de \u00e7\u0131kar” derlerdi. Memleketimizin (Emet ve Tav\u015fanl\u0131\u2019n\u0131n) i\u015fgal d\u00f6nemindeki direni\u015f hareketine \u00f6nder olan ki\u015filer de hekim idi. Dr. Re\u015fit Galip ve Dr. Faz\u0131l Do\u011fan beyler. \u00dclke siyasetine damga vurmu\u015f Dr. Refik Saydam, Dr. Mustafa Kalemli t\u00fcrlerinin se\u00e7kin \u00f6rnekleridir. Hekimler bir\u00e7ok dalda ba\u015far\u0131l\u0131 insanlard\u0131r. Ayr\u0131ca Mahmut Rag\u0131p K\u00f6semihal\u2019in babas\u0131 da doktor. O konuya bilahare de\u011finece\u011fim. Ne yapal\u0131m, toplum bu ger\u00e7e\u011fi kabul edecek. Bize sadece kendi i\u015fimizle yetinmek yetmiyor.<\/p>\n <\/p>\n Kara bir delik diye tarif edilen Osmanl\u0131n\u0131n Kurulu\u015f D\u00f6nemi bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n ilgi alan\u0131d\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fte bu konuda en \u00f6nemli hizmet yapanlardan biri Prof. Dr. Sencer Divit\u00e7io\u011flu\u2019dur. As\u0131l i\u015fi ekonomi ve iktisatt\u0131r. Bu profes\u00f6r, tarih ara\u015ft\u0131rmac\u0131l\u0131\u011f\u0131na \u00e7ok yeni boyutlar katm\u0131\u015ft\u0131r; matemati\u011fi, aksiyomatik olgu metodunu. Bu i\u015fte fen bilimlerinden, t\u0131p\u0131n dallar\u0131ndan, psikiyatri ve adli t\u0131ptan yararlan\u0131lmal\u0131d\u0131r ve yararlan\u0131l\u0131yor da. Adli t\u0131p ve dallar\u0131 grafoloji bu konuda yararlan\u0131labilecek en \u00f6nemli bilimsel disiplinlerdendir bence. Hukuk tekni\u011finden mutlaka yararlanmal\u0131d\u0131r. Bir \u015feyin olabilirli\u011fini ispatlaman\u0131n bir ba\u015fka yolu, aksinin olamayaca\u011f\u0131n\u0131n ispatlanmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin: Velayet davalar\u0131nda oldu\u011fu gibi, \u00e7ocu\u011fun babas\u0131 oldu\u011fu iddia edilenin k\u0131s\u0131r oldu\u011funu ispatlamas\u0131 gibi. Bir olay\u0131n hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na uygun olmas\u0131 bir ba\u015fka yoldur. \u0130ddian\u0131n uygunlu\u011funa karar verici h\u00e2kim veya j\u00fcride, okuyucuda kanaat olu\u015fturulmas\u0131 gerekir. Art\u0131k tarih, sosyal bilim penceresi ile yap\u0131lacak bilim olmaktan \u00e7oktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Tek tarafl\u0131 e\u011fitimle hi\u00e7bir \u015fey olunmaz. Osmanl\u0131n\u0131n Kurulu\u015f D\u00f6nemi ile ilgili kaynaklar \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131d\u0131r. Bu nedenle bahsedilen ispat vas\u0131talar\u0131na ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Her yeni bilginin, daha yeni bilgi \u00e7\u0131k\u0131ncaya kadar \u00f6mr\u00fc vard\u0131r. Bir\u00e7ok bilinmezin oldu\u011fu bu d\u00fcnya, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara yeni f\u0131rsatlar sunmakta oldu\u011fu ger\u00e7ektir. Fakat buna ra\u011fmen bu i\u015fleri yapanlar\u0131n birbirleriyle yapt\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmalarda insan ili\u015fkilerinde septik, \u015f\u00fcpheci d\u00fc\u015f\u00fcnceyi bir yana b\u0131rakmas\u0131n\u0131n uygun olaca\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131nday\u0131m. Konuyu \u015fahsile\u015ftirmeden, ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmalarda yap\u0131lan ve yaz\u0131lanlar\u0131 \u015fahsi alg\u0131lamadan, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131ya dayal\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bana \u201cSen kendi i\u015fine bak\u201d derlerse, ben de \u201cHerkes kendi i\u015fine baks\u0131n\u201d diyorum. Bu i\u015fler kimsenin tekelinde de\u011fil. D\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc var. S\u00f6yleyecek s\u00f6z\u00fc olan s\u00f6yler. Okuyucu kamuoyu, kanaatine g\u00f6re karar\u0131n\u0131 verir. Kimse kendi kanaatini ba\u015fkas\u0131na dikte edemez. Rekabetin kaliteyi do\u011furdu\u011fu bilinen bir ger\u00e7ektir. Sevgi ise i\u00e7ten gelir, kimseyi sevmek zorunda de\u011filiz, kimse de bizi sevmek zorunda de\u011fil ama herkes birbiriyle ili\u015fkilerinde sayg\u0131l\u0131 olmak ve s\u00f6zlerine dikkat etmek zorundad\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n \u0130nan\u0131yorum ki, Tav\u015fanl\u0131 ve \u00e7evresi tarih ve k\u00fclt\u00fcr y\u00f6n\u00fcnden hala bakirdir. Y\u00f6re bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmaya f\u0131rsat sunmakta oldu\u011fu gibi geni\u015f bir \u00f6\u011frenci kitlesi de -\u00f6\u011fretmenlerinin te\u015fvikiyle- tarih ve k\u00fclt\u00fcr konular\u0131nda \u00e7ok duyarl\u0131d\u0131r. Bu y\u00f6rede yeti\u015fmi\u015f, edebi yaz\u0131ma g\u00f6n\u00fcl veren Esma Can\u0131az, Ahmet Urfal\u0131, B\u00fclent Alpagut gibi mesleklerinde duayen, bir \u00e7ok yeti\u015fmi\u015f insan ve hevesli insan\u0131m\u0131z bulunuyor. \u0130smini sayamad\u0131\u011f\u0131m bir\u00e7ok ki\u015fi var, kimse g\u00fccenmesin. Derbent\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ”\u0130stiklal Sava\u015f\u0131 An\u0131t\u0131”n\u0131 yapmay\u0131 hayal ederken, gazeteci B\u00fclent Alpagut a\u011fabeyin \u00e7ok uzun y\u0131llar \u00f6nce yazd\u0131\u011f\u0131 bir k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131ndaki hayk\u0131r\u0131\u015f\u0131 beni \u00e7ok etkilemi\u015fti. An\u0131t yap\u0131m\u0131 i\u00e7in \u201cYap\u0131n art\u0131k bunu, seksen y\u0131l ge\u00e7ti, yapmazsan\u0131z o k\u00f6ye ben gelece\u011fim. Keser, testere, tahta ve har\u00e7la k\u00f6yl\u00fclerin yard\u0131m\u0131yla ben yapaca\u011f\u0131m\u201d diyordu \u00e7ok y\u0131llar \u00f6nce. \u00c7ok renkli ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc Fevzi Co\u015fgun gibi bir a\u011fabeyimiz vard\u0131. Ders al\u0131nacak, ders olarak okutulacak insan. Hayat\u0131 bir roman. Neler neler s\u0131\u011fd\u0131rm\u0131\u015f hayat\u0131na. Bizim k\u00f6y\u00fcn tepesini birlikte a\u011fa\u00e7land\u0131racak ve kelini giderecektik. Bunlar, y\u00f6remizin \u00f6nemli yeti\u015fmi\u015f adamlar\u0131ndand\u0131r. Sadece bir i\u015f yapmak yetmez insana. Tuzsuz kabak a\u015f\u0131 yapar ve yer gibi. \u0130nsan yapt\u0131\u011f\u0131ndan, yedi\u011finden b\u0131kar. \u0130nsan ba\u015fka \u015feyleri, ba\u015fka ba\u015fka tarzda sanat\u00e7\u0131 ustal\u0131\u011f\u0131yla yapmal\u0131 veya yapmay\u0131 denemeli. Sa\u011f olursam boynumuza bor\u00e7 olsun k\u00f6y\u00fcn ba\u015f\u0131ndaki kele sa\u00e7 eker gibi fidanlar dikece\u011fim ve oraya yap\u0131lan parktan ak sakall\u0131 Ke\u015fi\u015f Da\u011f\u0131n\u0131 (Uluda\u011f\u2019\u0131) izleyece\u011fim. Benim hayalim bu \u015fimdi. Yeni Kaymakam\u0131m\u0131z\u0131n, orman te\u015fkilat\u0131n\u0131n, Tema Vakf\u0131n\u0131n, G.L.\u0130\u2019nin ve k\u00f6y\u00fcm\u00fczde Toyg\u0131r\u0131\u2019ndaki Kay\u0131 \u00c7iftli\u011finin sahibi S\u00fcleyman Y\u0131lmaz\u2019\u0131n ve k\u00f6yl\u00fcm\u00fcz\u00fcn katk\u0131lar\u0131 ile yapar bitiririz. Yaln\u0131z bu kere, beni a\u00e7\u0131l\u0131\u015fa unuturlarsa k\u0131r\u0131l\u0131r\u0131m.<\/p>\n <\/p>\n Bak\u0131n bir\u00e7ok konu, bir\u00e7ok de\u011fer var Tav\u015fanl\u0131\u2019da. Afrika\u2019ya yolu d\u00fc\u015fen iki ayakkab\u0131 sat\u0131c\u0131s\u0131ndan biri \u201cBunlar yal\u0131nayak geziyor, kime sataca\u011f\u0131z\u201d diye i\u00e7inden ge\u00e7irirken, di\u011feri ellerini ovu\u015fturuyormu\u015f; \u201cHerkes yal\u0131nayak burada, ne ayakkab\u0131 satar\u0131z burada ama! Zengin olduk arkada\u015f. \u201cdemi\u015f. Biz zengin olamasak da g\u00f6nl\u00fcm\u00fcz zengin olur.<\/p>\n <\/p>\n Potpuri gibi daldan dala, konudan konuya atlatarak yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131n fark\u0131nday\u0131m. Deneme t\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6zelli\u011fi budur. Harmanlama yapmakt\u0131r ama hepsi bir ama\u00e7 i\u00e7in, akla geliveren konular\u0131n okuyucuya aktar\u0131lmas\u0131 i\u00e7indir. Yaz\u0131lar\u0131mda ifademe zenginlik katmak i\u00e7in bolca mecazi ifadeler ve ironi katar\u0131m. \u00dcslup meselesi. Ben buyum. Buras\u0131 m\u00fctevazi eskici d\u00fckk\u00e2n\u0131 gibi. Ne ararsan var ama her bir par\u00e7an\u0131n biraz tertibe ihtiyac\u0131 var. Buras\u0131 as\u0131k suratl\u0131, resmi m\u00fczayede salonu de\u011fil. Be\u011fenmeyen girmesin.<\/p>\n <\/p>\n Derginin yeni yay\u0131nlanacak say\u0131lar\u0131n\u0131n konusuna yeni alanlar\u0131n eklenerek sofran\u0131n zenginle\u015ftirilmesinin, \u00e7e\u015fitlendirilmesinin uygun olaca\u011f\u0131 kanaatindeyim sonu\u00e7 olarak. Ben dald\u0131m i\u00e7eri. Bu konuyu karar vericilerin tensiplerine sayg\u0131yla sunar\u0131m. Derginizin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki say\u0131lar\u0131n\u0131n bereketli olmas\u0131n\u0131 dilerim.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Herkes bir i\u015f yap\u0131yor. \u0130ki tekerli \u00e7ek\u00e7ek arabas\u0131yla, sessizce sokaklardan ge\u00e7erek -geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme yarayan- at\u0131k toplayan veya \u00fc\u00e7 tekerlekli arabas\u0131yla sokaklarda \u201cEskiler al\u0131r\u0131m, hurdalar al\u0131r\u0131m ablalar\u0131m, abilerim\u201d diyerek dolanan ve bundan ge\u00e7imini sa\u011flayan tedarik\u00e7i ve arac\u0131 bir meslek grubu vard\u0131r. Toplad\u0131klar\u0131 ya kendileri veya bir \u00fcst meslek grubu taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilir. Benim ilgilendi\u011fim ikinci gruptakiler. Bunlar tedarik\u00e7iler vas\u0131tas\u0131yla eski nesnelere ula\u015f\u0131rlar, hemen her \u015feye. Bu ki\u015filerin kendisi de ayn\u0131 zamanda tedarik\u00e7i olabilir. Eski e\u015fya, yeni gelinin sevmedi\u011fi kaynanas\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan \u015feyler vs. olabilir. Eski oyuncaklar, eski reklam \u00fcr\u00fcnleri, afi\u015fler, \u00e7izgi roman, k\u00e2\u011f\u0131t, defter veya toz yuvas\u0131 i\u015fe yaramaz biblo, tabak \u00e7anak, ev aleti gibi \u015feyler, tekstil \u00fcr\u00fcnleri veya b\u00fcy\u00fck ev e\u015fya tipleri olabilir. \u0130nsanlarda \u201cEskiye ra\u011fbet olsa bit pazar\u0131na nur ya\u011far\u201d mant\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r; bilhassa han\u0131mlarda. Eskiyi at\u0131p yenisini almak isterler. Sebebini sorunca \u201cBunu y\u0131llard\u0131r g\u00f6rmekten b\u0131kt\u0131m\u201d derler. Bu e\u015fyalar 1960-1970’lerden kalma, halen \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, ta\u015f gibi diye tabir edilen e\u015fya olabilir. Y\u00fcz y\u0131la kadar eski e\u015fyalara modern tabirle “Vintage” denir. Eskiyi hat\u0131rlatan yeni \u00fcretim e\u015fyalar da olabilir; bunlara da “Retro” e\u015fyalar denir. Sadece 50-100 y\u0131l \u00f6ncesinden ara\u00e7, e\u015fya, tak\u0131, giysi olabilir. At gitsin… Y\u00fcz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcrelik nadir bulunan k\u0131ymetli e\u015fyalara ise antika e\u015fya denir. Bir de koleksiyon \u00fcr\u00fcnleri var; efemera (belge), filateli (pul), n\u00fcmismatik (para), objeler vesaire vesaire. Antika, vintage veya koleksiyon oldu\u011fu halde at\u0131lan veya bazen \u00fc\u00e7 kuru\u015fa sat\u0131lan bu e\u015fyalar\u0131 tasnif edip bu e\u015fyalara bakarak hayal kuran insanlar oldu\u011funu bilin. \u0130yi bir par\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrse, k\u00f6\u015feyi d\u00f6ner veya ondan vazge\u00e7emeyip elinde saklar. Ona sevdalan\u0131r. Bug\u00fcn Bursa\u2019da bir antika pazar\u0131 gezerken, yakla\u015f\u0131k yirmi y\u0131ld\u0131r tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m emekli \u00f6\u011fretmen bir hastam\u0131 ve e\u015fini g\u00f6rd\u00fcm. Bundan \u00f6nceki g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde \u00e7ok ciddi bir hastal\u0131kla bo\u011fu\u015fuyordu. Nilg\u00fcn Aydemir Han\u0131m ve e\u015fi Bechan Beyi, pazardaki tezgahlar\u0131nda vintage \u00fcr\u00fcn satarken g\u00f6rd\u00fcm. G\u00f6zlerinin i\u00e7i g\u00fcl\u00fcyordu Nilg\u00fcn han\u0131m\u0131n. \u201cDoktor bey e\u015fimin te\u015fvikiyle vintage i\u015fine ba\u015flad\u0131m, hastal\u0131\u011f\u0131m\u0131 yendim, tedavimi yapan doktorlar\u0131m \u015fa\u015f\u0131yor bu sonuca\u201d dedi. Konu, bu yaz\u0131mdan a\u00e7\u0131ld\u0131. \u201cBen de yaz\u0131n\u0131zda yer istiyorum, beni de yaz\u0131n, ben bu d\u00fcnyaya yeniden geldim, \u015fimdi tekrar \u00e7ocuklu\u011fumu ya\u015f\u0131yorum\u201d dedi. Antikac\u0131l\u0131k ve vintage i\u015fi i\u015fte b\u00f6yle bir \u015fey. Eski \u00e7ocukluktaki mutlu masal d\u00fcnyas\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcr insanlar\u0131. Herkesin masala, mitolojik hik\u00e2yeye ihtiyac\u0131 var. Yok mu?<\/p>\n <\/p>\n Bu topraklara yakla\u015f\u0131k bin y\u0131l \u00f6nce gelmi\u015fiz. Ondan bin y\u0131l \u00f6nce ba\u015fkalar\u0131 vard\u0131, onlardan \u00f6nce bir ba\u015fkalar\u0131. Ge\u00e7en hafta, Tav\u015fanl\u0131\u2019n\u0131n Ayval\u0131 k\u00f6y\u00fcnde idim. Ahmet Dedeyi ve tomru\u011fu g\u00f6rmek i\u00e7in yolumu u\u011fratt\u0131m. Tomru\u011fa ba\u011flamak, ak\u0131l hastalar\u0131n\u0131 tedavide kullan\u0131lan folklorik tebabet (halk tebabeti) metodudur. \u00c7ocukken tomru\u011fa ba\u011flanmaktan korkup ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131m buradan. K\u00f6yde, ortadan k\u0131r\u0131k Roma d\u00f6nemi mermer bir \u00e7e\u015fme ba\u015f\u0131 ve \u00f6n\u00fcnde eski bir \u00e7ocuk mezar\u0131ndan uydurma oldu\u011funu zannetti\u011fim mermer bir yalak vard\u0131. \u00c7e\u015fme ba\u015f\u0131n\u0131n ortas\u0131ndaki \u00e7atlaktan geli\u015fi g\u00fczel ge\u00e7irilmi\u015f kara bir su borusuna ba\u011flanm\u0131\u015f, dolmu\u015f \u015fof\u00f6r\u00fc gibi oturan yana d\u00f6n\u00fck bir musluk. Ayval\u0131 K\u00f6y\u00fc ve Roma D\u00f6nemi eseri. Buyur buradan yak!<\/p>\n <\/p>\n Bu topraklarda Cumhuriyet\u2019ten \u00f6nce Osmanl\u0131, Sel\u00e7uklu, Bizans, Roma, Frigya, Hitit, Luwi ve yok olup giden bir\u00e7ok medeniyetler ya\u015fad\u0131, eserler b\u0131rakt\u0131 ve unutuldu gitti. Bir yabanc\u0131 \u00fclkede koruma alt\u0131na al\u0131n\u0131r her bir eser. Bizde her \u00f6n\u00fcne gelen yerde Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n ilk d\u00f6nemine veya Frigya d\u00f6nemine ait bir mezar \u00e7\u0131k\u0131yor kar\u015f\u0131na. Ya hazineciler da\u011f\u0131t\u0131yor ya da kurda ku\u015fa emanetler. \u00d6rnek olarak yedi, sekiz y\u0131l \u00f6nce Derbent\u2019te kep\u00e7eyle harabedilmi\u015f Roma d\u00f6nemi bir \u00e7ocuk mezar\u0131 m\u00fcze m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc taraf\u0131ndan koruma alt\u0131na al\u0131nd\u0131. Benim eskicilikte merak\u0131m sadece yer \u00fcst\u00fcnde olanlara. Yer alt\u0131 ile uzmanlar\u0131 ilgilensin, yaz\u0131kt\u0131r dokunulmas\u0131n onlara. \u0130nsanlar eski ile ilgilenenleri hazineci san\u0131yor. Herkeste hazineci kesilmi\u015f memlekette. Her yer hazine canavar\u0131 dolu. 12-13 ya\u015flar\u0131 civar\u0131ndaki par\u00e7alanm\u0131\u015f kafa kemi\u011fi sturalar\u0131n\u0131n (diki\u015finin) geni\u015fli\u011fine ve \u00f6n bacak kemi\u011finin boyuna bak\u0131nca i\u00e7im par\u00e7aland\u0131. Belli ki iki bin y\u0131l \u00f6nce \u00e7ocuk ya\u015fta \u00f6lm\u00fc\u015f ve babas\u0131 t\u00fcrbe gibi bir yer yapt\u0131rm\u0131\u015f ona. Adli t\u0131p g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131nca \u00e7ok basit bir tespit.<\/p>\n <\/p>\n 2004 y\u0131l\u0131 \u015eubat\u2019\u0131nda web sitemdeki ”D\u00fc\u015fte Uluda\u011f\u0131n Ard\u0131na Tarihi Yolculuk-Bursa ve K\u00fctahya Tarihinden Kesitler” isimli yaz\u0131m\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131m. Kimine g\u00f6re tarih, kimine g\u00f6re masal, kimine g\u00f6re deneme yaz\u0131s\u0131. Bundan esinlenip K\u00f6se Mihalle ilgili film \u00e7ekmek isteyen tiyatro sanat\u00e7\u0131s\u0131 arkada\u015flar\u0131m oldu, sponsor bulamad\u0131. Bana g\u00f6re; Eskicili\u011fe merakl\u0131 bir ki\u015finin d\u00f6rt tekerli arac\u0131yla k\u00f6y k\u00f6y, da\u011f tepe gezerek toplad\u0131\u011f\u0131 kimi i\u015fe yarar zannetti\u011fi eski, vintage veya antika eserlerin konuldu\u011fu antikac\u0131 d\u00fckk\u00e2n\u0131 gibi bu yaz\u0131m. Ad\u0131n\u0131 sen koy, derler ya! Ge\u00e7en hafta b\u00f6lgemizde geni\u015f bir tur daha att\u0131m d\u00f6rt tekerlim (otomobilim) ile. Saruhanlar\u2019daki Orinas kalesinin alt\u0131ndan, F\u0131ranlar ba\u015f\u0131ndan (Osman Bey\u2019in Bilelik Yaylas\u0131n\u0131n alt\u0131ndan) Sar\u0131ot\u2019tan ge\u00e7ip, oradan Kocakovac\u0131k \u00fczerinden Gelemi\u00e7e indim. Hereke\u2019nin, Gelemi\u00e7\u2019in ba\u011flar\u0131na, Koza\u011fac\u0131\u2019na bakt\u0131m. Herekenin ba\u011flar\u0131nda \u00fcz\u00fcm yuktu(!) Herekenin a\u011falar\u0131 oturuyordu(!) Bir delikanl\u0131 \u201cyans\u0131n Kocakovac\u0131k da\u011far\u0131\u201d diye ba\u011f\u0131r\u0131yordu sadece(!) Allaha \u015f\u00fck\u00fcr Kocakovac\u0131k da\u011flar\u0131 yanm\u0131yordu(!) Bu adam ne diyor denilmesin bana, cinas yap\u0131yorum. Oradan ge\u00e7erken y\u00f6renin me\u015fhur oyun t\u00fcrk\u00fcs\u00fcn\u00fc hat\u0131rlad\u0131m. Herekenin ba\u011flar\u0131nda \u00fcz\u00fcm yok, t\u00fcrk\u00fcs\u00fcn\u00fc. Osman Bey ile Harmankaya h\u00e2kimi K\u00f6se Mihal\u2019in gen\u00e7lik haliyle selamlar\u0131n\u0131 getirdim okuyucular\u0131m\u0131za. Bana g\u00f6re Eski Harmankaya\u2019dan ge\u00e7tim k\u0131sacas\u0131! Bu antikac\u0131 d\u00fckk\u00e2na girmek ve istedi\u011fine bakmak, bak\u0131p hayal kurmak, istersen al\u0131p gitmek serbest. Burada ge\u00e7en her bir konunun ve \u00f6genin y\u00fcz y\u0131ldan birka\u00e7 bin y\u0131la kadar ge\u00e7mi\u015fi var. Ben bunlara bakarak g\u00fcler, h\u00fcz\u00fcnlenir bazen d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm. Burada ad\u0131 ge\u00e7en kahramanlarla K\u00f6se Mihal\u2019le, Bizans \u0130mparatoru Alexios Kommenos\u2019la, \u00c7elebi Mehmet\u2019le, Miralay \u0130smet Beyle (\u0130n\u00f6n\u00fc), Osman Bey ve Orhan Beyle, K\u00f6se Halife Tekkesinin dervi\u015fleriyle, \u0130pek yolunda seyahat eden kervanc\u0131larla, Kary\u00fcksekten ge\u00e7erken Y\u00f6r\u00fck \u0130ndi\u011finde e\u011fle\u015fen Y\u00f6r\u00fcklerle, topraklar\u0131n\u0131 Osmanl\u0131ya b\u0131rak\u0131p Kula\u2019ya giden Germiyan Beyi S\u00fcleyman \u015eahla, Uzunderede Yunan g\u00f6zleyen askerin komutan\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck zabit Mehmet \u00c7avu\u015fla, oray\u0131 i\u015fgal eden Yunandan da\u011flara ka\u00e7an Ha\u00e7\u00e7a anamla, ate\u015fe verilip yak\u0131lan insanlar\u0131m\u0131z\u0131n ac\u0131 feryatlar\u0131n\u0131 i\u015fterek, k\u00f6m\u00fcrle\u015fmi\u015f cesetlerinin bir yerden s\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f tahta kap\u0131 \u00fczerinde ta\u015f\u0131n\u0131p g\u00f6m\u00fclmelerini d\u00fc\u015f\u00fcnerek, buna sebep oldu\u011fu i\u00e7in su\u00e7luluk duyan Bulmanlar\u0131n Ey\u00fcp a\u011fam\u0131n hissettiklerini, i\u00e7imde hissederek onlarla oralar\u0131 ya\u015far\u0131m.<\/p>\n <\/p>\n Kim ne isterse bu hazineyi kullans\u0131n. Ben filanca ki\u015fiye \u015fehit demedim diye kimse g\u00f6n\u00fcl koymas\u0131n bana! Varsa g\u00fcnah\u0131, Allah taksirat\u0131n\u0131 affetsin, yapt\u0131klar\u0131 hizmet i\u00e7in Allah raz\u0131 olsun demi\u015fim yaz\u0131mda. Yeter bence. O benim konumun d\u0131\u015f\u0131. Mitolojik hikaye yazarlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcns\u00fcn ve yazs\u0131n onu. Zalo\u011flu R\u00fcstem ve bindi\u011fi at\u0131n mitolojik hikayeleri gibi. Bir seferinde \u00f6yle bir seferinde b\u00f6yle. Bana ne ! Kim h\u0131zl\u0131 ko\u015farsa ko\u015fsun, isterse u\u00e7sun. \u0130ster kendisi, ister at\u0131. Te\u015fbihte hata olmaz,derler. Ben, ”\u0130stiklal Sava\u015f\u0131nda Derbent K\u00f6y\u00fc” isimli yaz\u0131m\u0131 k\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u015fehitlerine, onlara olan borcumuzun Tav\u015fanl\u0131 ve K\u00fctahya olarak \u00f6denmesi i\u00e7in yazd\u0131m. Babas\u0131n\u0131n kuca\u011f\u0131nda babas\u0131na sar\u0131larak yanan \u00e7ocuk \u00dclfet\u2019in \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 duyulsun istedim. Cevizderesi \u015eehitli\u011fi ile Emetlilere g\u00f6sterilen vefan\u0131n, benim k\u00f6yl\u00fclerime de g\u00f6sterilmesini istedim. Benim derdim ve meram\u0131m ba\u015fka idi. Ba\u015fkas\u0131 beni ilgilendirmiyor. Kafama koydum ve hayallerimi ger\u00e7ekle\u015ftirdim. Benim kimseye hakaret ve sayg\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131m olmad\u0131, olmaz da. Kimse de bana yapmas\u0131n. Tak sepeti koluna, herkes kendi yoluna. Kafaya koyduklar\u0131m\u0131 buran\u0131n \u00f6nemini 2004 Haziran ay\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m ve web sitemdeki yaz\u0131mda on madde halinde s\u0131ralam\u0131\u015ft\u0131m (Tav\u015fanl\u0131 -Derbent K\u00f6y\u00fc- K\u00fctahya ve \u00c7evresindeki K\u00f6ylerin Tarih ve K\u00fclt\u00fcr A\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00d6nemi). K\u00f6semihalgazi K\u00fclt\u00fcr Sanat Tarih ve Spor \u015eenliklerini k\u00f6yl\u00fcm\u00fc aya\u011fa kald\u0131rmak, uykusundan uyand\u0131rmak i\u00e7in yapt\u0131m. Eskik\u00f6y mevkiinde sulama g\u00f6leti hayalediyordum. Buran\u0131n suyunu kendi cazibesiyle tarlalar\u0131m\u0131za ak\u0131tmak ve sulu tar\u0131ma ge\u00e7mek. \u0130lgili kurulu\u015flara m\u00fcracaatlar\u0131m\u0131zda k\u00f6y arazisinin jeolojik olarak su tutmayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrd\u00fcler. Olmad\u0131, ba\u015fka bahara kald\u0131. Kimse bu i\u015ften vaz ge\u00e7tik sanmas\u0131n. \u015eimdilik bu i\u015fi yeni Muhtar Muzaffer’e devrettik sadece. O g\u00fcnlerde k\u00f6y\u00fcm\u00fcn topraklar\u0131 yaban ellere \u00fc\u00e7 kuru\u015fa sat\u0131l\u0131yordu. \u015eimdi ise sat\u0131lan yerler fazlas\u0131yla geri al\u0131nd\u0131, \u015f\u00fck\u00fcr. Eme\u011fim bo\u015fa gitmedi. ”Osmanl\u0131n\u0131n Kurulu\u015f D\u00f6nemine Yolculuk” isimli yaz\u0131m\u0131 ve (Uluda\u011f \u00dcniversitesinde bildiri sunumumu) k\u00f6y\u00fcm\u00fcn topraklar\u0131na ,sular\u0131na ve insan\u0131na sahip \u00e7\u0131kmak amac\u0131yla yapt\u0131m. Herkesin a\u011faca \u00e7\u0131kma medodu farkl\u0131. Kimi g\u00f6vdesinden \u00e7\u0131kar, kimi dal\u0131ndan. Ben dal\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131yorum, herkesten bana ne. K\u00fclt\u00fcr ortakt\u0131r, payla\u015f\u0131l\u0131r ama toprak (vatan) payla\u015f\u0131lmaz demektir. K\u00f6yl\u00fc k\u00f6y\u00fcne , \u015fehirli \u015fehrine , millet \u00fclkesine sahip \u00e7\u0131kacak. Ana fikir bu idi. Her \u015fey artarken artmayan toprak, azalan sudur. Topra\u011f\u0131na ve suyuna sahip \u00e7\u0131kacaks\u0131n \u00f6nce Gelin ata binmi\u015f ya nasip. G\u00f6nl\u00fcmden ge\u00e7enin ayn\u0131s\u0131 olmasa da bir ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc oldu. Yine k\u00f6y\u00fcm ve k\u00f6yl\u00fcm kazand\u0131 sonunda. Zengin bo\u015funa zengin olmuyor, ak\u0131ll\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in zengin oluyor. Ak\u0131ll\u0131 bir k\u00f6yl\u00fcm f\u0131rsat\u0131 kazanca \u00e7evirdi, bize alk\u0131\u015flamak ve desteklemek d\u00fc\u015f\u00fcyor \u015fimdi. Bana ni\u00e7in tekrar \u015fenlik yapm\u0131yorsun diyorlar. Ben bir ama\u00e7 i\u00e7in yapt\u0131m ve sonuca ula\u015ft\u0131m. Yeter. Derne\u011fimiz t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc bunu yapmaya yetkili. Yaps\u0131n. Kim engel? \u015eenlik ama\u00e7 de\u011fil, ara\u00e7t\u0131 benim i\u00e7in. Ben amac\u0131ma ula\u015ft\u0131m. Bu b\u00f6l\u00fcm yeter art\u0131k.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Denemelerim isimli yaz\u0131lar\u0131m\u0131n, \u201cBana Dair\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn, bir paragraf\u0131nda bahsetmi\u015f oldu\u011fum, Tav\u015fanl\u0131 il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 19 k\u00f6y ve iki belde ile ilgili … yaz\u0131m\u0131 2003 y\u0131l\u0131nda yazm\u0131\u015ft\u0131m. (Web sitemde var) Bu yaz\u0131n\u0131n, \u201cOsmanl\u0131 D\u00f6nemi Tarihi\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde y\u00f6re k\u00f6ylerinin bir\u00e7o\u011funun 1487 ve 1530 tarihli kay\u0131tlarda bulundu\u011funu, 18. Y\u00fczy\u0131ldan itibaren imparatorlu\u011fun geni\u015f topraklar kaybettikten sonra \u00fclkede ba\u015f g\u00f6steren Celali isyanlar\u0131 ve e\u015fk\u0131yal\u0131k nedeniyle yerlerini yurtlar\u0131n\u0131 terk eden k\u00f6yl\u00fcler oldu\u011fundan bahsetmi\u015ftim. Bunlar\u0131n tekrar eski yerlerine iskan edilmesinin ve \u00e7evredeki ba\u015f\u0131 bo\u015f konar-g\u00f6\u00e7erlerin (\u00e7o\u011funlu\u011fu Bozulus T\u00fcrkmenleri) iskan edilerek \u00fclke ekonomisine kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in eski derbentlerin ve \u00e7evresinin tar\u0131ma a\u00e7\u0131larak oralar\u0131n \u015fen ve abadan edilmesini anlatm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n <\/p>\n Bu yaz\u0131n\u0131n \u2018\u2019Y\u00f6re K\u00f6ylerinin Kurulu\u015fu\u2019\u2019 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ise; Derbent k\u00f6y\u00fcn\u00fcn; Derbentlerin kurulmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 kabul edilen 2. Murat ve Fatih D\u00f6neminde kurulu oldu\u011fu bilindi\u011fi halde, 1530 tarihli Muhasebe-i Vilayeti Anadolu Defterinde, 2003 y\u0131l\u0131nda k\u00f6y\u00fcn o tarihteki ismini bilemedi\u011fimiz i\u00e7in bulamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ancak derbent olarak kullan\u0131lan 12 b\u00f6l\u00fcml\u00fc eski han yerini, etraf\u0131ndaki bah\u00e7elerini ve su kuyular\u0131n\u0131 Derbent\u2019li Bal\u0131 Durak ve \u0130brahim Aydo\u011fdu ile birlikte saha ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ile bulup foto\u011fraflad\u0131\u011f\u0131m\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131m. Son ara\u015ft\u0131rmalar\u0131ma g\u00f6re ilk \u00f6nce yeni derbent kulesi ve bunar\u0131n\u0131n yan\u0131na ilk derbent\u00e7iler olan Saliho\u011fullar\u0131(Saller), Kayso\u011fullar\u0131 (Kay\u0131\u015flar) ve Softao\u011fullar\u0131 (Softal\u0131, Softalar) a\u015fa\u011f\u0131 mahalle olarak kuruldu. Bu mahallenin \u00fcst taraf\u0131na , Sar\u0131haliller ve \u0130mamlar S\u00fclalesi, (\u0130mam olarak) ile Efeler S\u00fclalesi iskan edilmi\u015ftir. Dini hizmetler i\u00e7in imam\u0131n geli\u015finden itibaren ilk cami, cami kuyusu, cami bunar\u0131 (cambunar\u0131) ve k\u00f6y odas\u0131 -erkek \u00e7ocu\u011fu olmayan varl\u0131kl\u0131 hay\u0131rsever- Sar\u0131 Halil taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00f6y mezarl\u0131\u011f\u0131 \u015fimdiki mezarl\u0131\u011f\u0131n \u00fcst taraflar\u0131na yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kuyu ve \u00e7e\u015fme yap\u0131m\u0131 i\u00e7in ayr\u0131ca baz\u0131 meslek mensuplar\u0131 iskan olmu\u015flard\u0131r. Da\u011fdelenler ve Kuyucular(Sallerden) bu i\u015flerle ilgilenen s\u00fclaleler olmu\u015flard\u0131r. Daha sonra \u00c7anakkale, Ayvac\u0131k taraflar\u0131ndan buralara yaylaymaya gelen Bozulus\u2019un Hac\u0131l\u0131 Cemaatinden( Hac\u0131bekirler) ve B\u00fcy\u00fckke\u00e7ili Cemaatinden (B\u00f6cekler) konarg\u00f6\u00e7erler k\u00f6ye iskan edilerek yukar\u0131 mahalleyi kurulmu\u015ftur. Hayvanc\u0131l\u0131k zengini b\u00fcy\u00fck aileler ile k\u00f6y daha da b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f, ayr\u0131ca bilhassa Harmanc\u0131k k\u00f6ylerinden ve \u00e7evre k\u00f6ylerden \u00e7ok yerle\u015fimler baz\u0131 nedenlerle k\u00f6y\u00fc terk edi\u015fler olmu\u015ftur. En son \u00f6te mahalle kurulmu\u015ftur. K\u00f6y\u00fcn ikinci camii Hac\u0131l\u0131 Cemaatinden \u00e7ocu\u011fu olmayan Hac\u0131 Ercep ( Hac\u0131lar\u0131n Recep) taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n Tekrar kurulu\u015f d\u00f6nemine d\u00f6nersek; Daha Orhan Bey d\u00f6neminde \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc Germiyan Beyi 1. Yakup Bey 1340 y\u0131l\u0131na kadar sa\u011f olmas\u0131na ra\u011fmen, Halil \u0130nalc\u0131k’a g\u00f6re; Osmanl\u0131, Ege diyar\u0131na, Ayaslug (Sel\u00e7uk) ve Fo\u00e7a’ya kadar kadar ticarete egemen olmu\u015ftur. Ege diyar\u0131ndan Sak\u0131z ve \u00c7e\u015fme \u00fczerinden -daha \u00f6nce Orhaneli-A\u011fa\u00e7hisar, Fodra(Bursa-Alaaddinbey) , Trilye yoluyla- \u0130stanbula giderken, ticaret yolu Bursa\u2019ya \u00e7evirmi\u015ftir. Osmanl\u0131 bu nedenle Orhan Bey zaman\u0131nda zenginle\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Halil \u0130nalc\u0131k\u2019a g\u00f6re; Ticaret yolu haritalar\u0131nda Kirmast\u0131\u2013Karesi -\u0130zmir yolu tali yol iken, Derbent’ten ge\u00e7en yol anayol kategorisinde g\u00f6sterilmi\u015ftir. Yusuf O\u011fuzo\u011flu’da bunu, \u015fenli\u011fimizde yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada teyid etmi\u015ftir. Cenevizler Venedik korsanl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131, Ege Denizinin kuzeyinden ve Marmara Denizinden uzak durmu\u015flard\u0131r. Ege diyarlar\u0131na Germiyanl\u0131ya ra\u011fmen ula\u015f\u0131labilecek yol Derbent Han\u0131ndan ge\u00e7en ticaret yoludur.<\/p>\n <\/p>\n Karadelik olarak tarif edilen, s\u0131rlarla bu d\u00f6neminde ya\u015fanan \u00f6nemli olaylar\u0131 maddeler halinde s\u0131ralayacak olursak;<\/p>\n <\/p>\n 1.<\/strong> Geyikli Baban\u0131n Keles- K\u0131z\u0131lkilise’de(Kemaliye K\u00f6y\u00fc) Bizansl\u0131larla yapt\u0131\u011f\u0131 sava\u015ftaki ba\u015far\u0131s\u0131 nedeniyle Orhan Bey taraf\u0131ndan iki y\u00fck \u015farap ,iki y\u00fck \u0131raki (rak\u0131) ile \u00f6d\u00fcllendirilmesinin Osmanl\u0131 kroniklerinde yaz\u0131l\u0131 olmas\u0131. K\u0131z\u0131lkilisenin fetih s\u0131ras\u0131nda yaz\u0131lmas\u0131 gariptir. Buralar\u0131 1325 y\u0131l\u0131nda Orhan Bey ve K\u00f6semihal taraf\u0131ndan Adranos\u2019un fethiyle ele ge\u00e7mi\u015ftir. Burada Bizansl\u0131 yok ki! Bunlar\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde Germiyanl\u0131 ile ya\u015fanan husumet \u00e7oktan bitti\u011fi i\u00e7in ya\u015fanan olaylar kroniklere biraz \u00e7arp\u0131t\u0131larak ge\u00e7mi\u015f olmal\u0131. Sonu\u00e7ta bu sava\u015f Bizans\u0131n iste\u011fi sonunda meydana gelmi\u015ftir.<\/p>\n <\/p>\n 2.<\/strong> Geyikli Baban\u0131n Babasultan K\u00f6y\u00fcndeki t\u00fcrbesinde yan\u0131nda Germiyan \u015eehzadelerinden olan birisinin medfun olmas\u0131. (\u00c7ok b\u00fcy\u00fck ihtimalle 1. Yakup Beyin o\u011flu olan \u015fehzadedir)<\/p>\n <\/p>\n 3.<\/strong> Bizanstan y\u0131ll\u0131k y\u00fczbin alt\u0131n (y\u00fcz seksen kg) hara\u00e7 alan ve t\u00fcm Ege B\u00f6lgesindeki T\u00fcrkmen Beyleri (Mente\u015fe, Ayd\u0131n, Saruhan ve Karesi) ona tabi iken, toplam iki y\u00fczbin silahl\u0131 adam emrinde iken, 1. Yakup Bey Osmanl\u0131n\u0131n \u0130znik, \u0130zmit ve bilhassa Ulubat\u2019\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7mesi yasaklam\u0131\u015f oldu\u011fu haldeyken sonralar\u0131 ni\u00e7in suspus olmu\u015f, Orhangaziye en ufak ses \u00e7\u0131karamam\u0131\u015ft\u0131r? (Sencer Divit\u00e7io\u011flu Osmanl\u0131ya Ulubat\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7meme s\u00f6z\u00fcn\u00fc verdirenin, o d\u00f6nemin en g\u00fc\u00e7l\u00fc Germiyan Beyi 1. Yakup Beyden ba\u015fkas\u0131n\u0131n olamayaca\u011f\u0131n\u0131 bildirmektedir. Osmanl\u0131, Istanbul fetholuncaya kadar Bursa taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131ya ge\u00e7i\u015fte hi\u00e7 Ulubat k\u00f6pr\u00fcs\u00fcn\u00fc kullamam\u0131\u015f, ba\u015fka yerden ge\u00e7i\u015f yapm\u0131\u015ft\u0131r, Ulubat g\u00f6l\u00fcn\u00fcn \u00fcst taraf\u0131ndan ya da Karacabey Bo\u011faz\u0131ndan dolanm\u0131\u015ft\u0131r. Osmanl\u0131 Ulubat\u0131 ele ge\u00e7irdi\u011fi halde, y\u00fcz y\u0131ldan fazla verdi\u011fi s\u00f6zde durmu\u015ftur. Devlet s\u00f6z\u00fc T\u00fcrkler i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir. Ulubat taraf\u0131ndan Bursa taraf\u0131nda ge\u00e7memeye s\u00f6z vermedi\u011fi i\u00e7in rahatl\u0131kla bu k\u00f6pr\u00fcy\u00fc kulln\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk devlet anlay\u0131\u015f\u0131nda Ahde vefa anlay\u0131\u015f\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. Nakz-\u0131 Ahd olmad\u0131k\u00e7a(kar\u015f\u0131taraf ahdi bozmad\u0131k\u00e7a) T\u00fcrk devletleri beylik iken dahi verdi\u011fi s\u00f6z\u00fc tutar.<\/p>\n <\/p>\n 4.<\/strong> Orhan Beyin o\u011flu Halil, \u0130zmit\u2019ten ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonralar\u0131 Bizans imparatoru Andronikos araya girip, Halil i\u00e7in Orhan Bey taraf\u0131ndan y\u00fckl\u00fc miktarda(y\u00fcz bin alt\u0131n) fidye \u00f6denerek Fo\u00e7a’da Cenevizli korsanlardan geri al\u0131nabilmi\u015ftir.<\/p>\n <\/p>\n 5.<\/strong> T\u00fcm Egedeki Gediz-\u015eaphanesinde, Emet-K\u00f6pr\u00fcc\u00fck \u015eaphanesinde ve Fo\u00e7a yak\u0131nlar\u0131ndaki \u015fap madeni, Germiyan Beyinin h\u00fck\u00fcmranl\u0131k b\u00f6lgesindeydi. Germiyanl\u0131\u2019n\u0131n zenginli\u011finin en \u00f6nemli kayna\u011f\u0131, dericilik ve kuma\u015f boyac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kullan\u0131lan \u015fapt\u0131. O s\u0131rada \u0130talya’da \u015fap madeni daha bulunmam\u0131\u015ft\u0131. Cenevizliler \u015fap madeni i\u00e7in Germiyanl\u0131\u2019ya mahkumdu. (Emet , Gediz, Tav\u015fanl\u0131 ve K\u00fctahya 1, Murat\u0131n o\u011flu Bayezit\u2019e \u00e7eyiz paras\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 verildi. Bundan sonra k\u0131ymetli \u015fap madeni geliri Osmanl\u0131ya akt\u0131)<\/p>\n <\/p>\n 6.<\/strong> \u015eehzade Halil’in Cenevizler taraf\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 kim, neden ister. Bu i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131 olanlar kim? (K\u0131saca 5N 1K\u2019y\u0131 uygularsak ) Sorular\u0131n cevab\u0131: Germiyan Beyi 1. Yakup\u2019tan ba\u015fkas\u0131 olamaz.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n (\u00c7ok k\u00f6t\u00fc bir tesad\u00fcf, o\u011flu Halil’in ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 ile peri\u015fan olan Orhangazi bir y\u0131l sonra \u00f6ld\u00fc. Yerine ge\u00e7en o\u011flu 1. Murat ise ilk i\u015f olarak karde\u015fleri Halil ve \u0130brahim\u2019i bo\u011fdurmu\u015ftur.) Mini minnac\u0131k Osmanl\u0131 Beyli\u011finin \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc Germiyanl\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda talihinin m\u00fcspet olarak de\u011fi\u015fmesinin bir s\u0131rr\u0131 olmal\u0131. \u00d6nceden Osmanl\u0131 Bizans topra\u011f\u0131na bir ak\u0131n yapsa, Osmanl\u0131n\u0131n tepesinde derhal Germiyanl\u0131 bitiyordu. Sa\u011f olmas\u0131na ra\u011fmen Yakup Bey \u0130znik, \u0130zmit ve Karesinin Osmanl\u0131 taraf\u0131ndan al\u0131nmas\u0131na neden ses \u00e7\u0131karamam\u0131\u015ft\u0131r?<\/p>\n <\/p>\n Bizansa paral\u0131 askeri gibi hizmet eden Germiyan Beyi 1. Yakup’un ordular\u0131n\u0131n \u0130zniki almaya \u00e7al\u0131\u015fan Orhan Beyi durdurmak amac\u0131yla ba\u015f\u015fehr Bursa’ ya sald\u0131r\u0131s\u0131, Domani\u00e7- \u0130neg\u00f6l yolundan de\u011fil, Derbent ve Keles-K\u0131z\u0131lkilise \u00fczerinden oldu. (Beklenen sald\u0131r\u0131 \u0130neg\u00f6lden olsa idi kolay tedbir al\u0131naca\u011f\u0131ndan Bursa’ya ula\u015famazd\u0131. S\u00fcrpriz sald\u0131r\u0131 da\u011f yollar\u0131ndan arkadan Bursa’ya olursa, Orhan Bey \u0130znik ku\u015fatmas\u0131n\u0131 kald\u0131rarak beylik merkezini g\u00fcvenceye almak zorunda kal\u0131rd\u0131) Germiyan Beyinin ordusu k\u0131sa zamanda sonu\u00e7 alacak yerden sald\u0131r\u0131 yapt\u0131. Osman Bey zaman\u0131nda Osman Bey ticaret yolunu ele ge\u00e7irmek i\u00e7in sefere \u00e7\u0131k\u0131nca Germiyan Beyi \u00c7avdar Tatarlar\u0131na yine arkadan Karacahisar\u2019a Domani\u00e7 \u00fczerinden sald\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131. Orhan Bey ve K\u00f6se Mihal \u00c7avdar Tatar\u0131n\u0131n kuvvetleri kestirme bir yoldan \u00f6n\u00fcne ge\u00e7erek Domani\u00e7\u2019te yakalay\u0131p beyin o\u011flunu tutsak etmi\u015fti. Osman Bey Germiyanl\u0131dan \u00e7ekindi\u011finden tutsa\u011f\u0131 serbest b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. Bu kere bo\u015f bulunmamak i\u00e7in Orhan Bey ve K\u00f6se Mihal tedbirli davrand\u0131lar. (Tarihten ders almazsan tarih tekerr\u00fcr eder)<\/p>\n <\/p>\n \u0130lk kar\u015f\u0131la\u015fma Derbent’te K\u00f6se Mihal ve emrindeki I\u015f\u0131k (Kalenderi ) dervi\u015fleri ile oldu. G\u00fcc\u00fcne bak\u0131l\u0131rsa belli ki K\u00f6se Mihal Germiyanl\u0131y\u0131 yenmek i\u00e7in de\u011fil, Bursa\u2019n\u0131n teslim al\u0131nmas\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 gibi diplomatik yetene\u011fini kullanacakt\u0131 ama olmad\u0131. K\u00f6se Mihal Germiyanl\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131na (Derbent topra\u011f\u0131na ) m\u00fcr\u015fidi olan I\u015f\u0131k dervi\u015f babalar\u0131ndan biriyle Osmanl\u0131ya k\u00fcsm\u00fc\u015f gibi gelmi\u015fti. Mihail o\u011fullar\u0131n\u0131n I\u015f\u0131k (A\u015f\u0131k, Babai) dergahlarla ili\u015fkisi kaynaklara girmi\u015ftir. M\u00fcsl\u00fcman olan ve ya\u015flanan K\u00f6se Mihal kendini dine vermi\u015f ve g\u00f6zden \u0131rak \u0130nhisardaki Yeniharmankaya\u2019 da (\u00c7\u0131ra\u011f\u0131n Saray\u0131 denilen yerde) m\u00fcr\u015fidi ile Heterodoks dervi\u015f gibi emeklilik hayat\u0131 ya\u015f\u0131yor.\u015eimdilik yeni ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131rak olmal\u0131. K\u00f6se Mihalin I\u015f\u0131k (A\u015f\u0131k, Babai ) dervi\u015fleriyle ili\u015fkisi, mutemelen Eski Harmankaya\u2019ya m\u00fccavir K\u0131z\u0131lkilise ve ve yak\u0131n\u0131ndaki K\u0131ran\u0131\u015f\u0131klar\u2019daki I\u015f\u0131k (A\u015f\u0131k,Babai) \u015eahin Baba ile ba\u015flam\u0131\u015f olmal\u0131. Orhan Beyden beyli\u011fin zor durumda oldu\u011funu \u00f6\u011frenen K\u00f6se Mihal eski \u00f6\u011frencisi ve \u015fimdiki beyini geri \u00e7eviremez. Hatta m\u00fcr\u015fidi ile buraya gitmeyi kendisi Orhan Beye sunmu\u015f olmal\u0131d\u0131r. Bir yerdeki \u015feyhinden yeni zaviye a\u00e7ma talimat\u0131 alan\u0131n g\u00f6revi yerine getirip bir da\u011fba\u015f\u0131 olan iss\u0131z bir yerde zaviye a\u00e7mas\u0131ndan ola\u011fan bir \u015fey yoktur. Anadolu ve Balkanlar\u0131n T\u00fcrkle\u015fmesi ve \u0130slamla\u015fmas\u0131 bu yolla olmu\u015ftur. Balkanlar\u0131n bile d\u00f6rt bir taraf\u0131na giden I\u015f\u0131k (Babai ) dervi\u015fler, Derbent gibi yere ni\u00e7in gelmesin. Zaten gelmi\u015f ve var olmu\u015flar. Aksiyomatik olguya ve hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na uygun bir tav\u0131rd\u0131r. K\u00f6se Mihal(Abdullah Mihal) Orhan beye k\u00fcsm\u00fc\u015f gibi buraya gelmi\u015f olabilir (Bence ”sava\u015f hiledir” hadisine , ilmi siyasete g\u00f6re bu ak\u0131ll\u0131ca bir stratejidir. K\u0131z\u0131lkilise’de Geyikli Baba ve di\u011fer I\u015f\u0131k(A\u015f\u0131k) dervi\u015fi alperenleri burada konu\u015fland\u0131ran bu savunmay\u0131 planlayan K\u00f6se Mihal olmal\u0131d\u0131r. Co\u011frafya de\u011fi\u015fmedi\u011fi s\u00fcrece sava\u015flar hep ayn\u0131 yerlerde ayn\u0131 \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fir. Sava\u015f\u0131 biri kazan\u0131r o da kumanda yetene\u011fi iyi olan ve talihi yaver gidendir.( Sava\u015f Sanat\u0131 ) Ben K\u00f6se Mihal gibi kurt bir alp olsayd\u0131m bu stragemi (sava\u015f hilesini) kullan\u0131rd\u0131m. Bu i\u015flere \u00e7ok yatk\u0131n bir ge\u00e7mi\u015fi var. Osman Beyle birlikte bir \u00e7ok sava\u015f hilesine(tertibe) ba\u015fvurduklar\u0131 bilinen \u015feyler. Karacahisar\u2019\u0131n (Karacakaya-Malagina’y\u0131 ) basan \u00c7avdar Tatar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc Tahtak\u00f6pr\u00fc yolundan de\u011fil Oylat, Pazar alan\u0131, Ala\u00e7am, Zindanc\u0131k, Doruk, Orinas, \u00c7ar\u015famba\u2019dan dolan\u0131p Ak Me\u015fhedin yan\u0131nda avucuna d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr K\u00f6se Mihal, faik \u00f6zellikli bir alptir , az\u0131c\u0131k erenli\u011fe de ba\u015flam\u0131\u015f \u00e7\u0131rakl\u0131ktan kalfal\u0131\u011fa terfi etmi\u015ftir Derbent zaviyesinde ve Germiyanl\u0131y\u0131 g\u00f6zlemektedir. Bu i\u015flerle ilgilenen ki\u015filer zihnini bu i\u015flere a\u00e7mal\u0131, kafas\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmal\u0131d\u0131r !<\/p>\n <\/p>\n Osmanl\u0131- Germiyanl\u0131 Sava\u015f senaryosu (tahmini sava\u015f\u0131n bulgular\u0131 ) Y\u00f6re k\u00fclt\u00fcr\u00fcne g\u00f6re ; K\u00f6se Dedenin kap\u0131 tutmad\u0131\u011f\u0131 gibi, denilir. T\u00fcrbeye kap\u0131 yap\u0131nca tutmazm\u0131\u015f g\u00fcya. O nedenle t\u00fcrbeye kap\u0131 yap\u0131lmazm\u0131\u015f. Kap\u0131 tutmamak, mecazi anlamda kap\u0131land\u0131\u011f\u0131 yerden ayr\u0131lmak demektir. K\u00f6se Mihal daha \u00f6nce Bizanstan ayr\u0131l\u0131p Osman Beye kap\u0131lanm\u0131\u015f ve onun hizmetine ve dinine girmi\u015ftir. Abdullak Mihal olmu\u015ftur. Abdullah ad\u0131 Osmanl\u0131da d\u00f6nmelere(m\u00fchtedilere) verilir. \u015eimdi bu kere Orhan Beyin kap\u0131s\u0131ndan, hizmetinden k\u00fcs\u00fcp ayr\u0131ld\u0131. (Yani, K\u00f6se Mihal veya kalfa veya dede kap\u0131 tutmazm\u0131\u015f tabiri bana g\u00f6re de \u00e7ok do\u011fru bir tabir). Kap\u0131 tutmuyor bir t\u00fcrl\u00fc. D\u00f6nek, tekrar d\u00f6nd\u00fc. Y\u00f6redeki inanca g\u00f6re, burada girdi\u011fi sava\u015fta yaraland\u0131 ve \u015fehit oldu, diye biliniyor hep. Belli ki K\u00f6se Miha’lin i\u015fleri ters gitti. Talih her zaman y\u00fcze g\u00fclmeyebilir. \u015eehit d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc yerden kalkar inanc\u0131yla buraya defnedilmesi hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re uygundur. Zaten halk \u00f6yle biliyor. O d\u00f6nemde buraya g\u00f6m\u00fcld\u00fc gitti. Zaten Orhan Bey\u2019e k\u00fcs biliniyor. Ona anl\u0131 \u015fanl\u0131 t\u00fcrbeyi kim yapacak. (O zaman 2. Abd\u00fclhamid daha d\u00fcnyaya gelmemi\u015fti, ge\u00e7mi\u015fine sahip \u00e7\u0131kacak). Orada unutmak i\u015flerine geldi belki. Oras\u0131 bir muamma. Derbent\u2019ten ticaret yolundan Bursa’ ya do\u011fru ilerleyen Germiyanl\u0131y\u0131, herbiri I\u015f\u0131k(A\u015f\u0131k) dervi\u015fi ve ayn\u0131 zamanda gayr\u0131 nizami sava\u015f ustas\u0131, Alperen olan Geyikli Baba ve ekibi Adronos \u00e7ay\u0131n\u0131 ge\u00e7tikleri Kemenlik\u00f6pr\u00fc (Kemerli k\u00f6pr\u00fc) denilen yerde, K\u0131z\u0131lkilise yak\u0131nlar\u0131nda kar\u015f\u0131lad\u0131. Mente\u015fe ve Kemaliyeliler, buraya kemenli k\u00f6pr\u00fc diyor Buras\u0131 Mente\u015fe ile K\u0131z\u0131lkilise (Kemaliye) k\u00f6y\u00fcn\u00fcn aras\u0131ndaki Kervan mavkiinin c\u0131var\u0131d\u0131r. K\u0131z\u0131lkilise ve \u015eahanbaba I\u015f\u0131k (Kalenderi) dervi\u015flerinin \u00e7ok\u00e7a oldu\u011fu sarp bir arazinin yan\u0131nda , Dervi\u015flerin ayinler yapt\u0131\u011f\u0131, insiz dipsiz ma\u011faralar\u0131n oldu\u011fu bir yerdir. Y\u00fcz y\u0131l \u00f6nceye kadar bu dervi\u015fler, \u015eahan Baba t\u00fcrbesine t\u00f6ren i\u00e7in gelirlermi\u015f. 1. Yakup Beyin o\u011flu Germiyan \u015fehzadesi burada pusu kuran alperen Geyikli Baba ve sava\u015f\u00e7\u0131 dervi\u015fleri taraf\u0131ndan esir al\u0131narak \u00f6nce sakland\u0131 sonra \u0130neg\u00f6l taraf\u0131ndaki Babasultan K\u00f6y\u00fcndeki zaviyeye ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131. Sava\u015f Sanat\u0131n\u0131n en \u00f6nemli kaidesi: Sava\u015f\u0131 k\u0131sa yoldan almak istiyorsan ya komutan ya da at\u0131 hedef al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Belli ki Germiyanl\u0131 \u015fehzadesi askere kumanda ediyor. \u015eehzade buradaki satranc\u0131n \u015fah\u0131d\u0131r. \u015eah esir edildi ve mat. Germiyanl\u0131n\u0131n Bursa i\u015fi kald\u0131 b\u00f6ylece. Yakup Beyin ka\u00e7\u0131r\u0131lan o\u011flu nedeniyle eli kolu ba\u011fland\u0131. K\u00f6se Mihal \u00f6ld\u00fc ama bu duruma \u00e7ok memnun kalan Orhan Bey ve ondan hediye olarak iki y\u00fck \u015farap ve iki y\u00fck \u0131rakiyi kapan Geyikli Baba da memnun belli ki. K\u00f6se Mihal kral\u0131 \u00e7\u0131plak g\u00f6rendir, kral \u00f6nce kendini \u00e7\u0131plak g\u00f6reni, aya\u011f\u0131na dolanma ihtimali olan\u0131 harcar. Kral\u0131 \u00e7\u0131plak g\u00f6ren, \u00e7ocukluktan bilen K\u00f6se Mihaldir. Gidince unutulmas\u0131 veya unutturulmas\u0131 hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na uygundur. Belli ki bu satran\u00e7 oyununda kendinden emin K\u00f6se Mihal piyon olarak harcan\u0131p gitti. Var m\u0131 anla\u015f\u0131lmayacak bir \u015fey? (Daha sonra hi\u00e7 beklenmeyen bir \u015fey oldu. Ka\u00e7\u0131r\u0131lan \u015fehzade g\u00fc\u00e7l\u00fc karakter Geyikli Baba’ya m\u00fcrit oldu ve ba\u011fland\u0131, geri gitmedi ve hala orada Geyikli Baban\u0131n t\u00fcrbesinde yanyana yat\u0131yorlar. Osmanl\u0131 ve Germiyanl\u0131 daha \u00f6nce ve o s\u0131rada birbirine d\u00fc\u015fman oldu\u011fu halde Germiyan \u015fehzadesinin Osmanl\u0131 topra\u011f\u0131nda orada ba\u015fka ne i\u015fi olabilir?) Bak\u0131n nereden nereye!. Psikiyatriden anlamayan bir ki\u015fi bu d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc \u00e7\u00f6zemez.<\/p>\n <\/p>\n Psikiyatri ilminde, mazlumun zalimle duygusal ili\u015fkiye girmesine, ona ba\u011flanmas\u0131na Stochkholm Sendromu denir. Kemal Sunal filmlerinde a\u011fa k\u0131z\u0131n\u0131n, kendini ka\u00e7\u0131ran e\u015fkiyaya a\u015f\u0131k olmas\u0131 gibi. Esir Germiyanl\u0131 \u015fehzadesi, Geyikli Babaya m\u00fcrit olmu\u015ftur. (Psikiyatri ilminin tarihi bir olay\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemede kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz) Yakup Bey, o\u011flunun gelmesinden \u00fcmidi kesince Orhan Beye ayn\u0131 ac\u0131y\u0131, \u015eap madeni gelirinden fedakarl\u0131k ederek, \u015fap\u0131n ticaretini yapan Cenevizliler bunu Cenevizli korsanlara ka\u00e7\u0131rtarak tatt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. (Bu normal insani bir duygudur ve hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na uygundur) Cambaza bak oyunu gibi! Bizans, Germiyanl\u0131, Ceneviz aras\u0131nda oynanan oyundan ortada d\u00f6nen y\u00fcz bin alt\u0131n el de\u011fi\u015ftirdi. Germiyanl\u0131 intikam\u0131n\u0131 ald\u0131. Orhan Bey y\u00fcz bin alt\u0131n \u00f6deyerek o\u011flunu geri ald\u0131. Dikkat edilirse bu oyunda kullan\u0131lan korsanlar, kazananlar Bizans ve Cenevizlerdir. Bizans kaynaklar\u0131nda yaz\u0131l\u0131 olan bu olay, bizde yok. Biz yenilgilerimizi ve kaybettiklerimizi yok sayar, bilin\u00e7 d\u0131\u015f\u0131na atar\u0131z millet olarak. \u0130nsanlar ayn\u0131, co\u011frafya ayn\u0131 oldu\u011fu s\u00fcrece insan davran\u0131\u015flar\u0131 ayn\u0131 oluyor. S\u0131rr\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemenin bir yolu da insan\u0131 ve co\u011frafyay\u0131 tan\u0131maktan, ak\u0131l mant\u0131k s\u00fczgecinden ge\u00e7irmekten ge\u00e7iyor. Dedektifler de ayn\u0131 \u015feyi yapm\u0131yor mu?<\/p>\n <\/p>\n Bilecik-\u0130nhisar , Harmank\u00f6y’e gelecek olursak; Burada medfun ki\u015filerden ikisi de erkektir. Mezarta\u015flar\u0131 kavuklu erkek mezarta\u015flar\u0131d\u0131r. (Harmank\u00f6yl\u00fcler burada yatan iki ki\u015fiyi K\u00f6semihal ve e\u015fi olarak tan\u0131t\u0131yor) Oradaki her iki mezarta\u015f\u0131n\u0131n kavuklu ve en erken 16. y\u00fczy\u0131ldan kald\u0131\u011f\u0131 Mahmut Rag\u0131p Bey taraf\u0131ndan ispatland\u0131\u011f\u0131 gibi, ben de bizzat oraya giderek o d\u00f6nemi bilenlerden \u00e7izgili ve kavuklu ta\u00e7l\u0131 ve yuvarlak iki Bekta\u015fi mezar ta\u015f\u0131 oldu\u011funu belgeledim ve tutana\u011fa ba\u011flad\u0131m.(Web sitemde var.) Y\u0131ld\u0131z Ar\u015fiv belgelerine g\u00f6re bu mezar ta\u015flar\u0131ndan biri m\u00fcr\u015fid, di\u011feri ona tabi olan Gazi Mihal Beyin soyundan birine ait. \u0130simleri belli de\u011fil. Gazi Mihal Bey G\u00f6lpazar\u0131, Mihalgazi (G\u00fcmele ve ) Harmank\u00f6y civar\u0131nda m\u00fclk sahibi bir ak\u0131nc\u0131 beyi. Sonra Edirne’de eserler b\u0131rakm\u0131\u015f. (Bilerek veya bilmeyerek bu iki farkl\u0131 ki\u015fi ayn\u0131 zannediliyor). Ak\u0131nc\u0131 Gazi Mihal Bey, K\u00f6se Mihalden \u00fc\u00e7 nesil sonra ya\u015fam\u0131\u015f bir ak\u0131nc\u0131 beyidir. Te\u015fbihte hata olmaz, denir. Biri ahlat ise \u00f6teki ayn\u0131 soydan t\u00fcremi\u015f armuttur. \u0130nhisar- Harmank\u00f6ydeki mezar ta\u015flar\u0131n\u0131n K\u00f6se Mihal’le hi\u00e7 ilgisi yoktur. (Hukuktaki ispat vas\u0131talar\u0131ndan biri: Kar\u015f\u0131 taraf\u0131n iddia etti\u011finin tersi do\u011fru ise senin iddian\u0131n do\u011fru olma ihtimali \u00e7ok y\u00fcksektir veya do\u011frudur mant\u0131k y\u00fcr\u00fctme sine dayanur) Mahmut Rag\u0131p Gazimihal ve sonra ben Harmank\u00f6y\u2019de mezarda yatan\u0131n K\u00f6se Mihal olmad\u0131\u011f\u0131ndan eminiz. \u00d6yleyse ba\u015fka bir yerde \u2018\u2019K\u00f6se Mihal burada yat\u0131yor\u2019\u2019 iddias\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re ak\u0131l ve mant\u0131k sahibi ki\u015flerin Derbent’te yatan ki\u015finin K\u00f6se Mihal oldu\u011funu kabul etmekten ba\u015fka \u00e7aresi yoktur. Eski\u015fehir K\u00fclt\u00fcr ve Tabiat Varl\u0131klar\u0131 Koruma Kurulu’da zaten bu karar\u0131 vermi\u015ftir. Bu konunun tart\u0131\u015f\u0131lacak \u015feyi yan\u0131 yoktur asl\u0131nda . Sadece yaz\u0131lanlar\u0131 tane tane okuyarak sindirmek ve kabullenmesi gerekir. Kimse pe\u015fin h\u00fck\u00fcmle ger\u00e7e\u011fe veya hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na uygun ve mant\u0131\u011fa uygun olana s\u0131rt\u0131n\u0131 d\u00f6nmemelidir. Hatadan d\u00f6nmek erdemdir, fazilettir. (Bunu seviyeli, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131ya dayal\u0131 her ortamla herkesle tart\u0131\u015f\u0131r\u0131m) Harmank\u00f6y\u2019deki mezarda medfun ki\u015finin K\u00f6se Mihal olmas\u0131 milyonda s\u0131f\u0131r ihtimaldir. E\u011fer K\u00f6se Mihal Derbent’e gelmediyse ya hi\u00e7 ya\u015famam\u0131\u015ft\u0131r, Bursay\u0131 teslim alan de\u011fildir, Osman Bey ile hi\u00e7 kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r, A\u015f\u0131kpa\u015fazade Tarihi tamam\u0131yla uydurmad\u0131r (!) Tabii ki bu s\u00f6zler ironi. Ama K\u00f6se Mihal diye biri ya\u015fam\u0131\u015f ve bir d\u00f6neme damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015ftur. Kimse \u015fakalar\u0131m\u0131 ciddiye al\u0131p cevap yeti\u015ftirmeye kalkmas\u0131n. Yaz\u0131m sanat\u0131 gere\u011fi yazar bazen cinas yapabilir. Yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z mahkemelerdeki duru\u015fma tutana\u011f\u0131 de\u011fil sonu\u00e7ta. Yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131 ayn\u0131 kelimeleri , de\u011fi\u015fik anlamlarda kullan\u0131l\u0131p yaz\u0131ya zenginlik kat\u0131labilir. Ben cinas\u0131 \u00e7ok sever ve kullan\u0131r\u0131m yaz\u0131lar\u0131mda . Yaz\u0131da \u00fcsluba bak\u0131nca cinas kolayca anla\u015f\u0131l\u0131r. D\u00fc\u015fte Uluda\u011f\u0131n Ard\u0131na Tarihi Yolculuk isimli yaz\u0131mda; Kharman \u2013\u2018\u2019Harman\u2019\u2019 (Da\u011fl\u0131) ve Harman\u0131 hat\u0131rlatan ”Harman” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcyle ayr\u0131ca K\u0131y\u0131dan, k\u0131y\u0131dan gel ,Keles y\u00f6resi t\u00fcrk\u00fcs\u00fcndeki ”k\u0131y\u0131” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile Gelemi\u00e7-Kalemisiya (Misiyan\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131) s\u00f6zc\u00fcklerinin i\u00e7indeki ”k\u0131y\u0131” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc cinasl\u0131 olarak kullanm\u0131\u015ft\u0131m. Bunu birileri ciddiye alm\u0131\u015f, yaz\u0131lar\u0131nda y\u0131llard\u0131r cevap yeti\u015ftiriyor. A\u00e7\u0131k\u00e7a Harmanc\u0131k’\u0131n K\u00f6se Mihal’le ilgisinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a yazd\u0131\u011f\u0131m halde, hala yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131 iddia edenler var. Bir kere daha s\u00f6yl\u00fcyorum. Harmanc\u0131k, Hammer’in tarifine hi\u00e7 uymuyor. Harmanc\u0131k\u2019\u0131n Uluda\u011f\u0131n ete\u011fi ile ilgisi yok. Harmankaya denilen yerin, Uluda\u011f\u0131n ete\u011finde ve Osman Beyle ile ili\u015fki kurabilecek mesafede olmas\u0131 gerekir. Harmanc\u0131k, Domani\u00e7 da\u011flar\u0131na (Bilelik yaylas\u0131na) uzakt\u0131r. D\u00fc\u015fte Uluda\u011f\u0131n Ard\u0131na Tarihi Yolculuk isimli yaz\u0131m ad\u0131 \u00fcst\u00fcnda ”d\u00fc\u015fte gibi”, hayal olarak ge\u00e7er. Burada yaz\u0131lanlar abs\u00fcrt g\u00f6r\u00fcnebilir ama alt yap\u0131s\u0131 olan \u015feylerdir.<\/p>\n <\/p>\n Kavuklu mezar ta\u015flar\u0131n\u0131n ilk \u00f6rnekleri 16. y\u00fczy\u0131lda ba\u015flar, en g\u00f6steri\u015flileri \u00f6rnekleri 17. y\u00fczy\u0131la aittir. Mahmut Rag\u0131p\u2019ta ayn\u0131 tespitleri yapm\u0131\u015ft\u0131r. Harmank\u00f6yde yatan ki\u015filer iki erkek ve 16. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u015fah\u0131s bunu 1946 y\u0131l\u0131nda tespit etmi\u015f ve Uluda\u011f Dergisinde yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. Web sitemdeki bildirimin kaynak\u00e7as\u0131nda var. 2019 y\u0131l\u0131nda hala bu ger\u00e7ek ni\u00e7in tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r bilmem. Ortada bunu tart\u0131\u015facak yeni bir geli\u015fme yok ki! \u0130nhisar- Harmank\u00f6yde yatan ,\u00f6nce Vul\u00e7idrin Sancak Beyi iken sonra Halep Beylerbeyi olan Mihalo\u011flu Mehmet Pa\u015fad\u0131r Balkanlarda Sancak Beyi iken ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu, yard\u0131m etti\u011fi tekkede bulunan bekta\u015fi ba\u015fl\u0131klar\u0131 ile Harman k\u00f6ydeki mezarta\u015flar\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede ayn\u0131 \u015fakilde oldu\u011funu m\u00fc\u015fahade etmi\u015ftik oradaki k\u00f6yl\u00fclerle. (Ni\u011fbolu\u2019daki Ali Ko\u00e7 Baba Tekkesinde yatan Ali Ko\u00e7 Baban\u0131n tac\u0131na benzer \u015fekilde dilimli kavuklu ta\u00e7l\u0131 bekta\u015fi mezar ta\u015f\u0131 oldu\u011fu) Bunlar\u0131 g\u00f6rsel malzeme ile bildirimde sundum, Uluda\u011f \u00dcniversitesinde. H\u00fcdavendigar Livas\u0131 Tahrir Defterinde \u00e7ok\u00e7a Gazi Mihal Beyin soyundan ki\u015filerle ilgili bilgi var. K\u00f6se Mihal’le ilgili hi\u00e7 yok. K\u00f6se Mihal 14. Y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131na gelmeden \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Halep Beylerbeyi Mehmet Pa\u015fa ise 16. Y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r ve \u0130nhisar- Harmank\u00f6y, G\u00f6lflanoz ve Mihalgazi civar\u0131nda m\u00fclk sahibi oldu\u011fu H\u00fcdavendigar Livas\u0131 Tahrir defterlerinde kay\u0131tl\u0131d\u0131r. Bu iki ki\u015finin ya\u015fad\u0131klar\u0131 zaman farki 200 y\u0131ld\u0131r. (iki y\u00fcz y\u0131l) Sadece Harmank\u00f6y’\u00fcn \u00fcst ba\u015f\u0131nda k\u00f6ye giri\u015fin sa\u011fnda k\u00f6yl\u00fclerin \u0131srarla ”\u00c7\u0131ra\u011f\u0131n saray\u0131 ”dedikleri bir yer var, buras\u0131 t\u00fcrbe olan yerden uzaktad\u0131r. (Buradan ufka bak\u0131nca da\u011flar\u0131n aras\u0131ndaki yar\u0131ktan S\u00f6\u011f\u00fct Seramik\u2019in baca dumanlar\u0131 se\u00e7ilebiliyor. Bir d\u00f6nem K\u00f6se Mihal burada ya\u015fam\u0131\u015f ve S\u00f6\u011f\u00fct\u2019teki Osman Beyle bir \u015fekilde haberle\u015fme, i\u015faretle\u015febilme imkan\u0131na sahip \u015fekilde iki yer konumlanm\u0131\u015ft\u0131r. 1300 y\u0131l\u0131ndan \u00f6nce Osman Bey ile Samsa \u00c7avu\u015fun refakatinde Tarakl\u0131 Mudurnu, G\u00f6l-Flanozdan sonra buraya u\u011fray\u0131p buray\u0131 g\u00f6z\u00fcne kestirdi\u011finden hi\u00e7 \u015f\u00fcphem yok. Bu seferde rehberlik eden Samsa \u00c7avu\u015ftur, K\u00f6se Mihal de\u011fil. Sonra K\u00f6se Mihal buran\u0131n kandine verilmesini istemi\u015f olmal\u0131. Samsa \u00c7avu\u015fun fazla istedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp teklifini reddetti\u011fi Osman Bey onun a\u011fz\u0131n\u0131 kapat\u0131r cevab\u0131 kaynaklarda ge\u00e7er. K\u00f6se Mihal besbelli G\u00f6l- Flanoz beyiyle k\u0131zkarde\u015fi Zoe’yi evlendirerek akrabal\u0131k ba\u011f\u0131 kurmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f. Sonra buras\u0131 sonradan kendine verilmi\u015f. Bunda hi\u00e7 \u015f\u00fcphem yok. (Ancak bunlar\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 A\u015f\u0131kpa\u015fazade tarihi 125-130 y\u0131l sonra oldu\u011fu i\u00e7in, art\u0131k o topraklar Mihalo\u011fullar\u0131n\u0131n m\u00fclk\u00fc oldu\u011fu i\u00e7in A\u015f\u0131kpa\u015fazade oraya Harmankaya tabirini kullam\u0131\u015ft\u0131r diye ilk talan ak\u0131n\u0131na gidi\u015fin oldu\u011fu (1300 y\u0131l\u0131ndan \u00f6nce) buras\u0131n Harmankaya kabul edilemez, sonradan ayn\u0131 yer (Yeni)Harmankaya olmu\u015ftur. Bu bilgilerin A\u015f\u0131kpa\u015fazade Tarihinde yer almas\u0131n\u0131n nedeni; 2. Murat d\u00f6neminde hapisten \u00e7\u0131kar\u0131lan Mihal o\u011flu Mehmet beyle Amasyadan d\u00f6nerken buradan Bursaya ge\u00e7en ,Yah\u015fi Fakihten al\u0131nt\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131ndan oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.Bu konu kaynaklarda a\u00e7\u0131k\u00e7a yaz\u0131l\u0131d\u0131r. Osman Bey zaman\u0131nda art\u0131k Osman Beyin etraf\u0131na toplam\u0131\u015f d\u00f6rt bir yandan gelen hepsi m\u00fcsl\u00fcman gaziler, gaza yap\u0131yor ganimet al\u0131yor. K\u00f6se Mihal hala Hristiyan oldu\u011fu halde, kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sava\u015flardan M\u00fcsl\u00fcman gaziler gibi ganimet al\u0131yor. Gaziler aras\u0131ndaki M\u00fcsl\u00fcman olmayan tek ki\u015fi K\u00f6se Mihal\u2019dir. M\u00fcsl\u00fcman olmad\u0131\u011f\u0131 halde gaza pay\u0131 almas\u0131na gaziler kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor. Gazilerin homurdanmas\u0131 Osman Beye ula\u015f\u0131nca, nas\u0131l oluyorsa birden (Osman Beyle K\u00f6se Mihal\u2019in tertip yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ballidir) K\u00f6se Mihal di\u011fer gazilerin oldu\u011fu ortamda ortaya \u00e7\u0131k\u0131p \u2018\u2019 Han\u0131m, d\u00fcn gece peygamber efendimizi r\u00fcyamda g\u00f6rd\u00fcm. Beni M\u00fcsl\u00fcman edin \u2018\u2019 diyebiliyor. Korkun\u00e7 kurnaz ve diplomat ve sava\u015f sanat\u0131 ustas\u0131 o. Birlikte tertip yap\u0131lmas\u0131n\u0131n nedeni Osman Beyin de ondan vazge\u00e7me niyetinde olmamas\u0131ndand\u0131r. Saf olmayal\u0131m. Olay \u00e7ok basit. A\u015f\u0131kpa\u015fazade tarihinde bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc bir okuyun. Gazileri susturmak ve inand\u0131rmak i\u00e7in K\u00f6se Mihal s\u00fcnnet edilerek M\u00fcsl\u00fcman yap\u0131lm\u0131\u015f. S\u00fcsl\u00fc sorgu\u00e7lu uzun elbile giydirilmi\u015f. Bu elbise s\u00fcnnet k\u0131yafeti de\u011fil mididir? Tasvir edilen sahne aynen b\u00f6yledir. \u00c7ok sonra Orhan Bey zaman\u0131nda kendine temlik edilen bu yerde ya\u015farken -ve kendini dine verip \u00e7\u0131rakl\u0131k yaparken- verilen gizli g\u00f6revle gitti\u011fi Derbent\u2019te \u00f6l\u00fcp gitmi\u015f. Belki bu tertip oynan\u0131rken ba\u015fka \u015feyler de kurguland\u0131 m\u0131? Bilmiyoruz. K\u00f6se Mihal Harmank\u00f6y\u2019deki \u2018\u2019\u00c7\u0131ra\u011f\u0131n Saray\u0131 \u2018\u2019 isimli yer ad\u0131 olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, Derbent\u2019te ise \u2018\u2019K\u00f6se Kalfa\u2019\u2019 ismi var. Osmangazi ile K\u00f6se Mihalin ili\u015fkileri \u00f6nce arkada\u015fl\u0131k sonra metbu-tabi ili\u015fkisidir. Kendine hizmet eden herkese ihsanda bulunan, yer temlik eden Osmangazi, K\u00f6se Mihal’e ni\u00e7in hasis davrans\u0131n?. Bu hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bilecik, \u0130nhisar c\u0131var\u0131 (Sakarya \u00f6tesindeki Harmankaya denilen yer) kendine Osmangazi taraf\u0131ndan temlik edilmi\u015f yerdir. Eski vatan\u0131 olan Harmankaya. (Kharman Kata, Da\u011f\u0131n ete\u011finde ya\u015fayan halk, da\u011fl\u0131 anlam\u0131na gelir) Keles -Gelemi\u00e7 ve Koza\u011fac\u0131 k\u00f6ylerinin oldu\u011fu yerdir. Buras\u0131. Hammer\u2019in \u2018\u2019Uluda\u011f\u0131n g\u00fcneyinde Adranos\u2019un (Orhaneli\u2019nin) do\u011fusunda m\u00fcstahkem mevkii\u2019\u2019 diye tarif etti\u011fi yerdir. Hammer en do\u011fru tespiti yapm\u0131\u015ft\u0131r bence. \u00c7\u00fcnk\u00fc Hammer Bizans kaynaklar\u0131na daha hakim, al\u0131nga\u00e7lar\u0131 daha a\u00e7\u0131k bir tarih\u00e7idir. \u00c7ok tarih\u00e7i var ama herkes Hammer, Halil \u0130nalc\u0131k veya \u0130lber Ortayl\u0131 de\u011fildir. Buran\u0131n yer olarak Harmanc\u0131k ile hi\u00e7 ilgisi yoktur. Her iki yer (eski ve yeni Harmankaya ) yery\u00fcz\u00fc \u015fekiller bak\u0131m\u0131ndan t\u0131pk\u0131s\u0131n\u0131n ayn\u0131s\u0131d\u0131r. Hayretten dona kal\u0131rs\u0131n\u0131z buray\u0131 g\u00f6r\u00fcnce. Her iki yerin yery\u00fcz\u00fc \u015fekilleri y\u00f6n\u00fcnden benzerli\u011fi, buras\u0131n\u0131n tesad\u00fcfen se\u00e7ilmedi\u011fini g\u00f6sterir. (Merakl\u0131lar\u0131na her iki yeri g\u00f6rmesini tavsiye ederim). Yeni vatan\u0131na yerle\u015fmi\u015f iken, tekrar kendi yeti\u015ftirdi\u011fi \u00f6\u011frencisi Orhangazi gizli g\u00f6revle K\u00f6se Mihali Germiyan ucuna g\u00f6reve g\u00f6nderdi bence. Bu hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na uygun ve her iki \u015fahs\u0131n eski ili\u015fkileri ile m\u00fctenasiptir. G\u00f6revi k\u0131v\u0131rabilecek yetenekte bir ki\u015fi ya\u015fl\u0131 da olsa Beyin verece\u011fi g\u00f6reve itiraz edemez. O g\u00fcnlerde Osmanl\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131 Germiyanl\u0131 ile beladad\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck g\u00fc\u00e7, b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 ile ancak hile ile, tertip ile, gayri nizami harp tekni\u011fi ile gerilla harp teknikleri ile ba\u015fedebilir. Burada gerilla olarak kullan\u0131lanlar, K\u00f6se Mihal gibi bir komutan ve \u0130\u015f\u0131k devi\u015fi olan bural\u0131 Alperenler ve Geyikli Baba gibi bir ba\u015fka Alperen ve emrindeki dervi\u015flerdir. Yerel i\u015fbirlik\u00e7i olmadan yabanc\u0131 yerde ba\u015far\u0131 kazanma ihtimali az olur. O s\u00fcrede gerek \u0130neg\u00f6l yolunda gerekse Keles Yolundaki K\u0131rani\u015f\u0131klar ve Seferi\u0131\u015f\u0131klar\u2019da gerek \u0130neg\u00f6l yolunda G\u00f6zede k\u00f6y\u00fcnde I\u015f\u0131k (Kalenderi ) dervi\u015fleri taraf\u0131ndan Germiyanl\u0131 g\u00f6zetlenmi\u015ftir. Bu konuda o kadar \u00e7ok bilgi var ki. Orhan Bey ise d\u00fczenli birlikleriyle \u0130znik\u2019 fethetmenin pe\u015findedir. Fakat Bursa tehlikededir. O g\u00fcnk\u00fc \u015fartlarda Osmanl\u0131 ve Germiyanl\u0131 bug\u00fcnk\u00fc Amerika ile ili\u015fkiler gibidir. B\u00fcy\u00fck g\u00f6c\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131nda dik duracak, gere\u011fini yapacak ama son ana kadar tedbiri elden b\u0131rakmayacaks\u0131n. \u00d6len \u00f6ld\u00fc gitti. O kaos ortam\u0131nda K\u00f6se Mihal unutuldu gitti. K\u00f6se Mihal\u2019in Harmank\u00f6y ve \u00e7evresinde hi\u00e7 mal\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor ama belirtilerini a\u00e7\u0131klad\u0131m. Mahmut Rag\u0131p’ta Harmank\u00f6yde yatan\u0131n K\u00f6se Mihal olmad\u0131\u011f\u0131ndan emin olduktan sonra \u00f6nceleri kulland\u0131\u011f\u0131 K\u00d6SEM\u0130HAL soyad\u0131ndan vazge\u00e7ip atas\u0131 kabul etti\u011fi Gazi Mihal Beyin ad\u0131n\u0131 almay\u0131 uygun bulup GAZ\u0130M\u0130HAL soyad\u0131 ile hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00c7ok yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 K\u00f6se Mihal d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn\u00fcn ucunu kaybetmi\u015ftir.<\/p>\n <\/p>\n Mahmut Rag\u0131p Gazimihal kimdir? Mahmut Rag\u0131p 14 ya\u015f\u0131nda Istanbul’da ayaklar\u0131 kemik vereminden sakat evinde yatarken, Mihalo\u011fullar\u0131ndan oldu\u011funu bilen doktor babas\u0131n\u0131n (Dr. Yusuf Rag\u0131p Beyin) y\u00f6nlendirmesiyle hasta \u00e7ocu\u011funu me\u015fgul etmek i\u00e7in (me\u015fguliyet tedavisi amac\u0131yla) soylar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nlendirmi\u015ftir. Baban\u0131n \u00e7ok zeki bir ki\u015fi oldu\u011fundan \u015f\u00fcphe yoktur. (Yine bir ba\u015fka doktor tarih sahnesindedir). Hasta \u00e7oco\u011funu hayata ba\u011flamak i\u00e7in bildi\u011fi soyunu bularak \u00e7ocu\u011funun atalar\u0131 gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc karakter yapmak istemi\u015f, arkada\u015f \u00e7evresinden olan ki\u015filerin yard\u0131m\u0131yla muhtemel yerler ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rken Harmanc\u0131k Nahiye M\u00fcd\u00fcr\u00fc olan Esat beye ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve hasta \u00e7ocuk i\u00e7in \u00f6zel mektup yaz\u0131lm\u0131\u015f. (Bu mektuplar, belge de\u011fil, hasta bir \u00e7ocu\u011fu oyalamak amac\u0131yla yaz\u0131lm\u0131\u015f \u00f6zel mektuplard\u0131r) O tarihte (1915 y\u0131l\u0131nda) Merkezyenik\u00f6y ve Derbent, Harmanc\u0131k\u2019a de\u011fil, Tav\u015fanl\u0131\u2019ya ba\u011fl\u0131 oldu\u011fundan do\u011frudan Merkezyenik\u00f6y\u2019e yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Devir, Ormanl\u0131 devridir ve 1.D\u00fcnya Harbi zaman\u0131d\u0131r) Eskiden kendi nahiyesine ba\u011fl\u0131 olan t\u00fcrbe ile bilgiyi Esat Bey \u00f6zel mektupla istemi\u015f belli ki. Belki oraya gitti. Ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 Orhaneli Mihaller k\u00f6y\u00fc de ara\u015ft\u0131r\u0131lan k\u00f6ylerdendir. Yaz\u0131\u015fmada bu nedenle Tav\u015fanl\u0131 kazas\u0131n\u0131n ad\u0131 ge\u00e7mez. Mahmut Rag\u0131p, K\u00f6se Mihal\u2019in ve Mihalo\u011fullar\u0131n\u0131n pe\u015finden \u00e7ok ko\u015fmu\u015f, bir \u00e7ok mesafe katetmi\u015f Yenik\u00f6yl\u00fc bir ki\u015finin israrla konuyu babas\u0131n\u0131n hat\u0131r\u0131na kovalayan Harmanc\u0131k Nahiye M\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u0131srar\u0131ndan b\u0131k\u0131p, dedenin ad\u0131 Hasan demi\u015ftir. Bir deli bir kuyuya ta\u015f atm\u0131\u015ft\u0131r(!) Mahmut Rag\u0131p, Hasan Dede ad\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenince Orhaneli ve Harmanc\u0131ktan vazge\u00e7mi\u015f ama k\u0131rk ak\u0131ll\u0131 kuyudaki (Hasan Dede) ta\u015f\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karamam\u0131\u015ft\u0131r(!) Mahmut Rag\u0131p isimli \u00e7ocu\u011fun lise ya\u015flar\u0131 da hastal\u0131kla evde ge\u00e7mi\u015f , sonra d\u0131\u015far\u0131dan liseyi bitirmi\u015f, 1921-1927 y\u0131llar\u0131nda yurt d\u0131\u015f\u0131na doktor baban\u0131n imkanlar\u0131yla hem tedavi olsun hem vaktini dolu ge\u00e7irsin diye yurt d\u0131\u015f\u0131nda m\u00fczik e\u011fitimi ald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye’ye d\u00f6nd\u00fckten sonra 1935 y\u0131l\u0131nda (35 ya\u015f\u0131nda iken) soyad\u0131 kanunu \u00e7\u0131k\u0131nca K\u00f6semihal soyad\u0131n\u0131 al\u0131p 1943 y\u0131l\u0131na kadar kulland\u0131ktan sonra \u0130nhisar-Harmank\u00f6yde yatan ki\u015finin K\u00f6se Mihal de\u011fil de Gazi Mihal Bey soyundan ve 16. Y\u00fczy\u0131ldan sonra ya\u015fayan bir Mihailo\u011flu oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na var\u0131p soyad\u0131n\u0131 \u2018\u2019Gazimihal\u2019\u2019 olarak de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Anlayana sadece bu ger\u00e7ek dahi yeter. Harmank\u00f6y\u2019de yatan ki\u015finin K\u00f6se Mihal olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlar. Mahmut Rag\u0131p Gazimihal \u00e7ocukken K\u00f6semihal konusunda kand\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra y\u0131lmam\u0131\u015f, 43 ya\u015f\u0131na gelen Mahmut Rag\u0131p\u2019\u0131n Harmank\u00f6ydeki mezarta\u015flar\u0131 ilgili \u015fu tespitleri yap\u0131p bunlar\u0131 Uluda\u011f dergisinde yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. ”14. Y\u00fczy\u0131la ait mezarta\u015f\u0131 olsayd\u0131 , Sel\u00e7uki tarzda mezarta\u015f\u0131 olmas\u0131 gerekirdi. Harmank\u00f6y\u2019de bulunan mezarta\u015flar\u0131 iki erke\u011fe ait ve 16. Y\u00fczy\u0131la ait olan kavuklu mezar ta\u015flar\u0131d\u0131r.” Buradaki ki\u015fi K\u00f6se Mihal kesinlikle de\u011fildir. Mezarta\u015flar\u0131 tarihin damgalar\u0131d\u0131r. Bu ki\u015fi Gazi Mihal beyin soyundan biridir. Bundan \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 : \u0130nhisar- Harmank\u00f6yde yatan ki\u015fi kesinlikle K\u00f6semihal de\u011fildir. Bu ger\u00e7e\u011fi e\u011fip b\u00fck\u00fcp kimse, Harmank\u00f6y\u2019de yatan mezardaki ki\u015finin K\u00f6se Mihal doldu\u011funu iddia ederek tarihi ger\u00e7ekleri sapt\u0131ramaz. Kimsenin buna hakk\u0131 yoktur. Bu g\u00fcne kadar K\u00f6se Mihal\u2019le ilgili \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc mezar yeri oldu\u011funu bu g\u00fcne kadar hi\u00e7 kimse iddia edilmemi\u015ftir. Tek bir mazar yeri vard\u0131r, Tav\u015fanl\u0131 Merkezyenik\u00f6y ve Derbent aras\u0131ndaki mezar. Aradan y\u00fczlerce y\u0131l ge\u00e7mi\u015ftir. Bin bir \u015fekle girmi\u015ftir ancak Harmank\u00f6y\u2019de oldu\u011fu gibi o zamanki Heterodoks M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131nda, m\u00fcr\u015fit yol g\u00f6stermezse m\u00fcritlerin yolu bulamayaca\u011f\u0131 inanc\u0131 vard\u0131r. Hala bu memlekette birey olamam\u0131\u015f ve ancak m\u00fcr\u015fit pe\u015finde gezince, m\u00fcr\u015fidin \u015fefaatiyle (torpiliyle) \u00f6b\u00fcr d\u00fcnyada kendine uygun bir yer bulunaca\u011f\u0131 inanc\u0131 vard\u0131r. Eski\u015fehir K\u00fclt\u00fcr ve Tabiat varl\u0131klar\u0131 Koruma Kurulu Karar\u0131na g\u00f6re K\u00f6se Mihal t\u00fcrbesi, Tav\u015fanl\u0131 \u2013Derbent k\u00f6y\u00fcndedir. Birileri istese de istemese de, olmamas\u0131 i\u00e7in \u00e7\u0131rp\u0131nsa da, da Kurul taraf\u0131ndan k\u00fclt\u00fcr varl\u0131\u011f\u0131 olarak tescil edilmi\u015ftir. Akademik \u00fcnvanl\u0131 ki\u015filerden olu\u015fan bu kurul Derbent K\u00f6y\u00fc Muhtarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hakl\u0131 bulmu\u015ftur. \u00d6nceden verdi\u011fi yanl\u0131\u015f karar\u0131 d\u00fczelterek, bu t\u00fcrbenin Tapu ve Kadastro kay\u0131tlar\u0131 do\u011frultusunda Derbent K\u00f6y\u00fcnde olarak tescillemi\u015ftir. Bu konuda b\u00fcy\u00fck \u00e7abalar sarfederek K\u00f6se Mihal\u2019in mezar\u0131n\u0131n \u0130nhisar-Harmank\u00f6yde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispatta \u00e7ok b\u00fcy\u00fck hizmeti ge\u00e7en ve 13.12.1961 y\u0131l\u0131nda (61 ya\u015f\u0131nda iken) Istanbulda \u00f6len, k\u00fclt\u00fcr hayat\u0131m\u0131za b\u00fcy\u00fck hizmet sunan M\u00fczikolog, Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Mahmut Rag\u0131p GAZ\u0130M\u0130HAL\u2019i ve onu \u00fclkemize kazand\u0131ran babas\u0131 Dr. Yusuf Rag\u0131p Beyi sayg\u0131 ve rahmetle an\u0131yorum. Onlar olmasayd\u0131 bunu ispatlayamazd\u0131k.<\/p>\n <\/p>\n Y\u00f6rede ya\u015fayanlar; Kahvede iskambil ka\u011f\u0131d\u0131 oynayan Yeni k\u00f6yl\u00fc biri , k\u00f6y\u00fcn giri\u015finde ezilen tavu\u011fun sahibini arayan otomobil s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcne \u2018\u2019 Sen bu tavu\u011fu ba\u015fka yerde ezmi\u015fsindir. Bizim k\u00f6yde yass\u0131 tavuk olmaz\u2019\u2019deyip ba\u015f\u0131ndan att\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyi bilir. Yeni k\u00f6y, y\u00f6renin en zeki ve kurnaz insanlar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir k\u00f6yd\u00fcr. Onlar\u0131n i\u015fine ak\u0131l s\u0131r ermez. Acizane bu y\u00f6reyi ve tarihini en iyi bilenlerdenim. Bu y\u00f6rede i\u00e7inde tek bir Hasan ismi olan mavkii ad\u0131 vard\u0131r, Hasan Day\u0131 mevkii. Hasan Day\u0131, Derbent’ten Tun\u00e7bilek’e giderken Gedi\u011fi a\u015fa\u011f\u0131 salland\u0131\u011f\u0131ndan itibaren ba\u015flay\u0131p (1960 -1970 y\u0131llar\u0131 c\u0131var\u0131nda i\u015f\u00e7i servis ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fi eski g\u00fczergahtan) d\u00fcze inildi\u011fi yerde biten mesafenin, yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 \u00fc\u00e7te birlik b\u00fcl\u00fcm\u00fcn oldu\u011fu yere yak\u0131n yerdir.<\/p>\n <\/p>\n T\u0131mar sistemi s\u0131ras\u0131nda burada bir \u00e7iftlik bulunur (Kan\u0131mca Yar\u0131\u00e7am \u00e7iftli\u011fi) Hasan Day\u0131 , Gerileme d\u00f6neminde a\u00e7\u0131k art\u0131rma yoluyla pe\u015fin vergi toplama (iltizam) sistemine ge\u00e7ince Y\u00f6rg\u00fc\u00e7 taraflar\u0131na kadar \u00e7epe \u00e7evre b\u00f6lgenin (17 pare k\u00f6y\u00fcn) m\u00fcltezimine ait \u00e7iftli\u011finin Day\u0131ba\u015f\u0131d\u0131r. \u00c7iftli\u011fin kahyas\u0131d\u0131r, ad\u0131 oradan kalmad\u0131r. Buras\u0131 sonralar\u0131 bizim k\u00f6yden m\u00fcltezimlik, a\u011fal\u0131k yapan(Derbentten) Cinni\u2019lerin tarlalar\u0131, diye an\u0131l\u0131rd\u0131. \u00c7ocuklu\u011fumuz, a\u011falar\u0131n bu k\u00f6ylerde halka yapt\u0131\u011f\u0131 zul\u00fcmleri dinleyerek ge\u00e7ti. (Toyg\u0131r\u0131 \u00e7iftli\u011finin sahibi S\u00fcleyman Y\u0131lmaz’a sorun. Atalar\u0131na yap\u0131lan zulm\u00fc anlats\u0131n) Cinnilerin tarlalar\u0131 denilen yer, erozyona u\u011fram\u0131\u015f ve \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f eski ba\u011f k\u00fct\u00fckleri kalm\u0131\u015f, s\u00fcr\u00fclmeyen ve ekilmeyen halde bir yerdi. Ben burada \u00e7ocuklu\u011fumda \u00e7ok \u00e7obanl\u0131k yapt\u0131m. \u015eimdi bu yer GL\u0130 sahas\u0131n\u0131n i\u00e7inde kalm\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131sacas\u0131 Hasan Dede yok burada, Hasan Day\u0131 var. \u0130ltizam sistemi kalkt\u0131 gitti ama halk\u0131n m\u00fcltezimlerden \u00e7ektikleri ve Hasan Day\u0131 ad\u0131 kald\u0131. K\u00f6yl\u00fc kurnazl\u0131\u011f\u0131 ile uydurulmu\u015f bir \u015feye nas\u0131l inan\u0131l\u0131r? Anlamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Orada (K\u00f6sedede t\u00fcrbesinin oldu\u011fu yerde) iki yat\u0131r vard\u0131 \u00e7ocuklu\u011fumda, ayn\u0131 Harmank\u00f6yde oldu\u011fu gibi. Bu yat\u0131rlar Heteredoks \u0130slam inanc\u0131na sahip – m\u00fcrit ve m\u00fcr\u015fit ili\u015fkisi olan- iki ki\u015finin yat\u0131r\u0131. Bu g\u00fcn hala m\u00fcrit, m\u00fcr\u015fit ili\u015fkisi malesef hala devam ediyor. Bu yaz\u0131n\u0131n konusu olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yazmad\u0131\u011f\u0131m, ileride K\u00f6se Mihal ile ilgili bir tart\u0131\u015fmaya saklad\u0131\u011f\u0131m baz\u0131 \u015feyler var. Burada K\u00f6se Mihal ad\u0131 bilinmez zannediyor birileri. Orta okul \u00f6\u011frencisi iken, G.L.\u0130 servis arac\u0131nda bir \u015fey anlat\u0131l\u0131rken ilk k\u00f6semehel ad\u0131n\u0131 duydum. Kimler bunu biliyor? \u00c7ok uzun y\u0131llar sonra bu konu ilgilisine ve orada bulunan bir ba\u015fka ya\u015fl\u0131 ki\u015fiye nas\u0131l teyid ettirildi? Yeri ve zaman\u0131 gelince uygun zeminde a\u00e7\u0131klar\u0131m.<\/p>\n <\/p>\n Germiyanl\u0131 seli akt\u0131 ge\u00e7ti. Roller de\u011fi\u015fti. Azametli Germiyanl\u0131 Osmanl\u0131ya zulmederken, metbu(tabi olan) haline d\u00fc\u015ft\u00fc. \u00c7avdar Tatar\u0131 nedeniyle alttan alan Osman Beyin yerine, 1. Murat, sonralar\u0131 2. Murat ve Fatih geldi. Derbentteki I\u015f\u0131k (A\u015f\u0131k, Kalenderi) zaviyesi ilk d\u00f6nemlerde hizmet g\u00f6rd\u00fc, sonra Derbent te\u015fkilatlar\u0131 kuruldu. Zamanla onun da \u00f6nemi azald\u0131 Bir m\u00fcddet daha Bursa\u2019daki kadife dokuman\u0131n hammaddesi olan pamuk ve ipli\u011fin Ege diyarlar\u0131ndan, Ayd\u0131n\u2019dan geli\u015finde ge\u00e7i\u015f yolu olarak kullan\u0131ld\u0131 .<\/p>\n <\/p>\n Balkanlarda yeni fetihler sonras\u0131 Adriyatik Denizi kenar\u0131nda bir \u00e7ok liman fethedildi. Venedik ile bozulan ara d\u00fczeldi. Dubrovnik gibi y\u0131ll\u0131k sekiz milyon alt\u0131n hara\u00e7 veren yerlere ve yollara egemen olunca Halil \u0130nalc\u0131k’a g\u00f6re ; Istanbulun fethinden y\u00fcz y\u0131l sonra (Tav\u015fanl\u0131 \u2013Derbent, Bursa ticaret yolu ile birlikte buradaki derbent te\u015fkilat\u0131) \u00f6nemini yitirdi. Yan\u0131k Orman\u0131n\u0131nda ,Kuyualt\u0131 mevkiindeki eski derbentin oldu\u011fu yerdeki han virane oldu. Ge\u00e7en zaman i\u00e7inde \u00fclkenin dirlik d\u00fczenli\u011fi bozuldu. \u00c7evrede e\u015fkiyalar yuvaland\u0131. Derbent yeni yerine ta\u015f\u0131narak yeni derbent kulesi yap\u0131ld\u0131. Yeni yer, eski yerin ete\u011findedir. Etrafta ba\u015f\u0131bo\u015f gezen konar g\u00f6\u00e7erler peyderpey buraya iskan edildi . \u00c7evrede bo\u015f olan di\u011fer yerlere de iskan yap\u0131larak yeni k\u00f6yler kuruldu. Art\u0131ranlar, Nusratlar, Dutlar vs. En ge\u00e7 iskanlar Abd\u00fclhamit d\u00f6neminde yap\u0131lan Karakaya ve Hamitabad k\u00f6y\u00fcne olmu\u015ftur.<\/p>\n 31.05.1929 y\u0131l\u0131na ait, Derbent k\u00f6y hudutnamesinde olan mevki adlar\u0131 ve ayr\u0131ca \u00f6nem arzeden mevkiler \u015funlard\u0131r: (\u00c7ok y\u0131pranm\u0131\u015f ve eski usulle teksir etme yoluyla negatifi elde edilerek asl\u0131ndan \u00e7o\u011falt\u0131lm\u0131\u015f bir n\u00fcshad\u0131r. Yer adlar\u0131ndaki maddi yaz\u0131m hatalar\u0131 dan\u0131\u015f\u0131larak d\u00fczeltilmi\u015ftir)<\/p>\n Zeyfoluk tepesi, Beyazoluk tepesi, Karadin, Yabaneli, Killik gedi\u011fi.(Ben buran\u0131n, Alethina isimli Bizans yerle\u015fim yeri oldu\u011funa inan\u0131yorum. 2004 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131m. \u0130let ad\u0131n\u0131n, Alethina\u2019dan galat oldu\u011funa inan\u0131yorum. Bir \u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131 bunu uygun buldu. Beye\u2019deki beyin, k\u00fc\u00e7\u00fc\u011fe ilet, b\u00fcy\u00fc\u011fe ilet sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131na inanm\u0131yorum. Bu k\u00f6y krokisinde Hasan Day\u0131 da, Alethina olarak taral\u0131 alan\u0131n i\u00e7indedir.<\/p>\n <\/p>\n Kaya ard\u0131, Kara oluk, G\u00f6\u00e7 yolu, Y\u00f6r\u00fck indi\u011fi (Derbent beklemesi), Karay\u00fcksek, Deve yoku\u015fu, Dar\u0131 deresi. (Karay\u00fcksek; Derbent, Nusratlar, Elma a\u011fac\u0131 k\u00f6ylerinin kesi\u015fme noktas\u0131ndad\u0131r. \u015eimdi orman i\u00e7inde y\u00fcksek bir tepedir. Domani\u00e7 Da\u011flar\u0131ndan gelip Da\u011fard\u0131 ve G\u00f6k\u00e7eda\u011fa giden y\u00f6r\u00fck g\u00f6\u00e7 yolu buradan ge\u00e7er. Bursa, Keles, Mente\u015fe\u2019den gel yol buradan Deve yoku\u015fundan, Yanyoldan, Kuyualt\u0131na ve K\u00f6se Dedeye oradan Emet taraf\u0131na gider. Harmanc\u0131k\u2019tan gelip Tav\u015fanl\u0131\u2019ya, Tav\u015fanl\u0131\u2019dan Harmanc\u0131k’a giderken buradan ge\u00e7ilir. Yunan i\u015fgal kuvvetleri Harmanc\u0131k\u2019tan veya Orhaneli-A\u011fa\u00e7hisar taraf\u0131ndan gelip, Karay\u00fcksek\u2019ten ge\u00e7erek A\u011f\u0131lca\u2019dan Derbent\u2019e veya K\u00f6se Dede\u2019den Yenik\u00f6ye\u2019 ve Tav\u015fanl\u0131\u2019ya ge\u00e7mi\u015ftir)<\/p>\n <\/p>\n K\u00f6se Dede T\u00fcrbesi , Cingen yolu, Leylek bunar\u0131, E\u015fme alan\u0131, Dervi\u015f bunar\u0131, \u0130\u015f\u0131k \u00e7am\u0131. (Buras\u0131 Merkezyenik\u00f6y ile Derbent aras\u0131nda e\u015fkiyadan ka\u00e7\u0131nca inilen ve ya\u015fan\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc a\u00e7\u0131k bir arazidir)<\/p>\n Uzundere, \u0130lkilidere, Yan\u0131k ,Kuyualt\u0131, Bo\u011faz. (Buras\u0131 eski Derbent han\u0131na yak\u0131n yerdir. \u015eimdi orman i\u00e7indedir).<\/p>\n <\/p>\n Ba\u015falan s\u0131rtlar\u0131, Eskik\u00f6y, \u00c7\u00f6tmekli, T\u00fcmt\u00fcm dede, Kocaorman, Y\u0131\u011f\u0131l\u0131 ta\u015f orman\u0131, Sar\u0131ta\u015f burnu. (Buras\u0131 Alexios Kommenos\u2019un; Orinas\u2019tan \/\/Saruhanlar kalesinden Alethin\u2019ya, oradan Akrakos\u2019a (E\u011frig\u00f6z\u2019e) ge\u00e7ti\u011fi, \u00c7elebi Mehmet\u2019in \u0130neg\u00f6l -Kur\u015funlu’dan ve K\u0131n\u0131ktan gelip, Muzal Derbendinden Bal\u0131kesire giderken ge\u00e7ti\u011fi yoldur.<\/p>\n <\/p>\n Derbent K\u00f6y\u00fcn\u00fcn oldu\u011fu yer Osmanl\u0131 d\u00f6nemi haritalar\u0131nda; Emet kazas\u0131, G\u00f6k\u00e7eda\u011f ve Da\u011fard\u0131 kazas\u0131(nahiyesi), Orhaneli-Harmanc\u0131k nahiyesi, Domani\u00e7 kazas\u0131(nahiyesi), Tav\u015fanl\u0131 nahiyesinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n kesi\u015fti\u011fi bir noktadad\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n Osmanl\u0131 d\u00f6neminde; Yabaneli, Karadin, E\u015fme alan\u0131 Tav\u015fanl\u0131 nahiyesinin, I\u015f\u0131k\u00e7am\u0131, Dervi\u015f p\u0131nar\u0131, K\u00f6se Dede T\u00fcrbesi Harmanc\u0131k nahiyesinin, Eskik\u00f6y, T\u00fcmt\u00fcmdede Domani\u00e7 kazas\u0131n\u0131n hudutlar\u0131 i\u00e7indedir.<\/p>\n <\/p>\n Osmanl\u0131da ilk tahrirler (say\u0131mlar ) fetholundu\u011fu veya \u00fclkeye kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin Keles-Koza\u011fac\u0131 k\u00f6yleri Orhangazi d\u00f6neminde \u015eeyh Edebali vakf\u0131, K\u00f6pr\u00fccek k\u00f6y\u00fc Murad\u0131 H\u00fcdavendigar\u0131n(1.Murat\u2019\u0131n) hass\u0131d\u0131r, daha sonra Aslanc\u0131k bey vakf\u0131 olmu\u015ftur. Aksiyomatik olgu metoduna g\u00f6re; Ege diyar\u0131na giden ticaret yolu(Uluyol) \u00fczerindeki Derbent\u2019in Orhangazi d\u00f6neminde bile -en az\u0131ndan- gelip ge\u00e7en yolcular\u0131n emniyet, ia\u015fe ve ibade hizmeti veren zaviye veya tekke oldu\u011fu apa\u00e7\u0131k ortadad\u0131r. Sonradan tekke olarak an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Tekke ,b\u00fcy\u00fck zaviye demektir. Aksiyomun ispata ihtiyac\u0131 yoktur. \u0130lk say\u0131mdan sonra devlet ihtiya\u00e7 duydu\u011funda ve padi\u015fah de\u011fi\u015fti\u011finde tekrar \u00fclkede say\u0131m yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n Osmanl\u0131 terminolojisinde yeni tahrir neticesinde haz\u0131rlanan deftere, defter-i cedit (yeni defter) denir. Bir \u00f6ncekine defter-i atik, daha \u00f6nceki defter-i k\u00f6hne, ilk kayd\u0131n oldu\u011fu zaman ise ”kadim den beri\u2019\u2019 olarak olarak an\u0131l\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n Anadolu Beylerbeyli\u011finin (Merkezi K\u00fctahya olan, H\u00fcdavendigar Livas\u0131 diye an\u0131lan Bursan\u0131n da ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu Beylerbeyli\u011finin) ilk tahrirleri Fatih devrinde (1455-1458 y\u0131llar\u0131nda) yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kanuni ve 2. Selim d\u00f6neminde (1518 y\u0131l\u0131nda) ise t\u00fcm \u00fclkede tahrirler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. (Bunlardan ba\u015fka bir\u00e7ok tahrir yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ama konumuzun d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r)<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Tav\u015fanl\u0131 Dergisinin 8. say\u0131s\u0131nda E\u015fen Derbendi ile ilgili yaz\u0131da \u00f6zetle; \u2018\u2019Ba\u015fbakanl\u0131k Osmanl\u0131 Ar\u015fivinde C. Nafia\/2665 numarada kayd\u0131 bulunan 30 A\u011fustos 1735 tarihli yaz\u0131da, \u2018\u2019O zaman Harmanc\u0131k\u2019a ba\u011fl\u0131, \u015fimdi Tav\u015fanl\u0131\u2019n\u0131n E\u015fen k\u00f6y\u00fcnde derbent oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r\u2019\u2019 denilmektedir.<\/p>\n Derbent\u2019li olup derbent te\u015fkilatlar\u0131 konusunda emek vermi\u015f biri olarak; Mevcut derbente dokuz km. mesafede, derbent te\u015fkilat\u0131 yapmada \u00e7ok ciddi bir devlet te\u015fkilat\u0131 olan ve prosed\u00fcr uygulayan Osmanl\u0131 Devletine haks\u0131zl\u0131k olur, kanaatindeyim. Bu belgenin asl\u0131 A4 ka\u011f\u0131d\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir belgedir. Belgede; Harmanc\u0131k Nahiyesi halk\u0131n\u0131n ve naibinin \u015fikayet dilek\u00e7esi, s\u0131ras\u0131yla ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu H\u00fcdavendigar Sanca\u011f\u0131, Anadolu Beylerbeyli\u011fi vas\u0131tas\u0131yla Sedarette ilgili makamlara gider. Orada ilgili defterlerin kontrolundan sonra Sadrazam ad\u0131na yetkili defterdarl\u0131\u011fn onay\u0131 ile mahalinde tetkikler istenir. Yaz tekrar ayn\u0131 yollar\u0131 sedaret makam\u0131na gider. Mahallinde yap\u0131lan incelemeden sonra uygunsa onay\u0131 verilirse ayn\u0131 yolla ve t\u00fcm \u00e7evre nahiye naipleri bilgilendirilerek merkezi idare taraf\u0131ndan derbent\u00e7i tayini yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Her\u015fey bir yana, onay i\u00e7in yerin tespitinde en yak\u0131n derbentin 35-40 km uzakta olmas\u0131, olmazsa olmaz\u0131d\u0131r. Varl\u0131\u011f\u0131 besbelli olan Derbent k\u00f6y\u00fc varken, eski yol g\u00fczergah\u0131na 7-8 km mesafede kesi\u015fme yeri olmayan d\u00fcz arazide bir ba\u015fka derbent olamaz. (Uygulamalara ayk\u0131r\u0131)<\/p>\n <\/p>\n Benim ve Av. Bennar Aydo\u011fdu’nun 2018 y\u0131l\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n sonucu \u015f\u00f6yledir.<\/p>\n <\/p>\n 1.<\/strong> Bahis konusu C.Nafia \/2665 say\u0131l\u0131 yaz\u0131da ge\u00e7en karye (k\u00f6y), E\u015fen karyesi (k\u00f6y\u00fc) de\u011fildir. Zira T:C: Ba\u015fbakanl\u0131k Devlet Ar\u015fivleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kataloglar\u0131nda bu belge i\u00e7in \u201cH\u00fcdavendigar sanca\u011f\u0131n\u0131n, Harmanc\u0131k Kazas\u0131n\u0131n, E\u015fk karyesi reayas\u0131n\u0131n derbendci tayinleri” hakk\u0131nda yaz\u0131l\u0131d\u0131r. \u0130lgili Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fck uzman personeli bu belgeyi \u2018\u2019E\u015fen Karyesi \u2018\u2019 olarak de\u011ferlendirmemi\u015ftir. Osmanl\u0131cada E\u015fk ve I\u015f\u0131k\u0131n ayn\u0131 okundu\u011fu malumunuzdur. Bu konuda yetkin bir ki\u015fi olan , Osmanl\u0131ca Yeminli Terc\u00fcman H\u00fcseyin Delil ekteki belgede bu karyeyi (k\u00f6y\u00fc) kesinlikle ”Karye-i I\u015f\u0131k\u2019\u2019 olarak okumu\u015f ve imzas\u0131 ile tastiklemi\u015ftir. Uzmanl\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmayacak ki\u015fi oldu\u011funa inan\u0131yorum. Konu ile ilgili \u00f6rnekler ekte sunulmu\u015ftur. Osmanl\u0131ca e\u011fitimi alan okullardan mezun olan vasat bir \u00f6\u011frencinin ay\u0131rdedece\u011fi gibi. Bu yaz\u0131da ge\u00e7en k\u00f6y E\u015fen olamaz. Herkes hata yapabilir bunda gocunacak bir \u015fey yoktur. Ama konusunda uzmanlar\u0131n yapma ihtimali daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Neticede peygamber de\u011filiz, hatas\u0131z kul olmaz. \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015fan hata yapabilir, \u00e7al\u0131\u015fmayan\u0131n hatas\u0131 olmaz zaten. Ben hatam\u0131z\u0131 kabul etmenin erdem oldu\u011funa inananlardan\u0131m. Bu yaz\u0131 1735 y\u0131l\u0131nda Harmanc\u0131k Kazas\u0131na ba\u011fl\u0131, E\u015fen karyesi (k\u00f6y\u00fc) de\u011fil, I\u015f\u0131k karyesi (k\u00f6y\u00fc) ile ilgili bir yaz\u0131d\u0131r. Bu k\u00f6y daha sonra tekrar Tav\u015fanl\u0131ya ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 1907 tarihli H\u00fcdavendigar Vilayeti Salmamesinde veya 1933 tariinde Dahiliye Vekaletinin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 K\u00f6ylerimiz de bulamazs\u0131n\u0131z. Elmaa\u011fac\u0131 ve E\u015fen karyelerini 166 Nolu Muhasebe-i Vilayeti Anadolu defterinde bulursunuz ama E\u015fme karyesini ancak 438 No’da g\u00f6rebilirsiniz. Bu basit bir muhakeme etme yoluyla anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n <\/p>\n 2.<\/strong> AE.SAMD.III 128 12601 H-15.11.1133 (Miladi 31 A\u011fustos1721 ) tarihli ar\u015fiv belgesi a\u00e7\u0131klama b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde; ”H\u00fcdavendigar sanca\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 Harmanc\u0131k ve Domani\u00e7 kazalar\u0131 ile K\u00fctahya sanca\u011f\u0131 Da\u011fard\u0131 kazas\u0131 ve Tav\u015fanl\u0131 nahiyesi aras\u0131nda bulunan Karay\u00fcks\u00fck adl\u0131 da\u011f\u0131n e\u015fkiya yata\u011f\u0131 olmas\u0131 ve etrafa korku salmalar\u0131 sebebiyle Dergah-\u0131 Ali m\u00fcteferrikalar\u0131ndan Mehmed’in zeameti karyelerinden olan E\u015fme Karyesinden ka\u00e7an reayan\u0131n tekrar yerlerinde iskan\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 ile s\u00f6z konusu karyenin, derbent olarak kaydedildi\u011fine dair h\u00fck\u00fcm” i\u00e7erdi\u011fi bildirilmektedir.<\/p>\n E\u015fme karyesi 1530 tarihli Muhasebe-i Vilayeti Anadolu Defterinde sayfa 27. de T\u0131marha-i Z\u00fcema ve Sipahiyan (K\u00fctahiyye) b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde; Karye-i E\u015fme tabi-i mezbur (ad\u0131 ge\u00e7en E\u015fme K\u00f6y\u00fc) Hane 6, M\u00fccerred 1, Has\u0131l 1522 olarak kay\u0131tl\u0131d\u0131r.<\/p>\n Yukar\u0131daki yaz\u0131da \u00f6nceden Sedaret makam\u0131nda, hazine-i amirede , mevkufat defterlerinde avar\u0131z hanelerine b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki defterde Karay\u00fcksek da\u011f\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131ndaki E\u015fme k\u00f6y\u00fcn\u00fcn Degah-\u0131 Ali m\u00fcteferrikalar\u0131ndan Osman o\u011flu Mehmetin zeametlerinden iken, \u015fimdi e\u015fk\u0131ya yata\u011f\u0131 olmas\u0131 nedeniyle insanlar\u0131n k\u00f6ylerini terkettikleri , \u015fimdi zeamet kayd\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 (kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131) g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. K\u00f6yl\u00fclerin defterli reaya oldu\u011fu ve k\u00f6yden etrafa da\u011f\u0131ld\u0131klar\u0131, eski yerlerine d\u00f6nd\u00fcr\u00fcl\u00fcp avar\u0131z, n\u00fcz\u00fcl ve tekalif vergisi gibi herkesten al\u0131nmas\u0131 padi\u015fah ferman\u0131 ile zorunlu vergileri \u00f6demek \u015fart\u0131yla, ba\u015fka vergi al\u0131nmadan derbent\u00e7i kaydedilmeleri fermanla istenen \u015fartlar yerine getirildi\u011fi taktide defterdar taraf\u0131ndan izin verildi\u011fi bildirilmektedir.<\/p>\n Yukar\u0131daki paragrafta ve DERBENTE DA\u0130R isimli yaz\u0131da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi 1530 y\u0131l\u0131nda Tav\u015fanl\u0131 nahiyesine ba\u011fl\u0131 E\u015fme k\u00f6y\u00fc, bug\u00fcnk\u00fc Derbent k\u00f6y\u00fc hudutlar\u0131 i\u00e7inde bulunan Karay\u00fcksek tepesine yak\u0131n bir yerde bulunan ve halk\u0131 e\u015fk\u0131ya istilas\u0131ndan, peri\u015fan olup da\u011f\u0131lm\u0131\u015f bir k\u00f6yd\u00fcr. Bug\u00fcnk\u00fc Derbent k\u00f6y\u00fcnde bulunan \u2018\u2019E\u015fme alan\u0131 mevkii\u2019, bu k\u00f6y\u00fcn tarlalar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu yer sonucuna var\u0131r\u0131z. Zaten buraya yak\u0131n K\u00f6me \u00e7am denilen, eskiden ulu \u00e7amlar\u0131n oldu\u011fu yer bu k\u00f6y\u00fcn eski mezarl\u0131\u011f\u0131 kabul ediliyor. \u00c7amlar\u0131n Efe lakapl\u0131 biri taraf\u0131ndan kesildi\u011fi ve kesilen \u00e7amlar\u0131n y\u0131k\u0131lma s\u0131ras\u0131nda birbirlerne sar\u0131larak inlemeleri ile ilgili k\u00f6yde bir\u00e7ok \u015fey anlat\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n 1530 y\u0131l\u0131nda Tav\u015fanl\u0131 nahiyesine bu ba\u011fl\u0131 E\u015fme k\u00f6y\u00fc halk\u0131n\u0131n, 1721 y\u0131l\u0131nda bulundu\u011fu konum nedeniyle buradaki e\u015fkiyal\u0131k hareketinden \u00f6t\u00fcr\u00fc Anadolu Beylerbeyinin, K\u00fctahya kad\u0131s\u0131 ile birlikte Harmanc\u0131k, Da\u011fard\u0131 ve Domani\u00e7 nahiyelerinin ortak dile\u011fi ile derbent\u00e7i yap\u0131lmas\u0131 istenmekle birlikte o s\u0131rada Tav\u015fanl\u0131 veya Harmanc\u0131k nahiyelerinden hangisine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131k de\u011fildir. (Yaz\u0131n\u0131n konusu gere\u011fi buna l\u00fczum duyulmad\u0131\u011f\u0131 kanaatindeyim)<\/p>\n <\/p>\n 3.<\/strong> Yukar\u0131daki 1721 tarihli yaz\u0131dan on d\u00f6rt y\u0131l sonraki 1735 tarihli yaz\u0131da, bug\u00fcn Derbent k\u00f6y\u00fcndeki E\u015fme Alan\u0131 bunar\u0131 (p\u0131nar\u0131) ile halen Merkezyenik\u00f6y hudutlar\u0131nda i\u00e7inde kalan Dervi\u015f bunar\u0131(p\u0131nar\u0131) ve I\u015f\u0131k \u00e7am\u0131 mevkii aras\u0131 birka\u00e7 y\u00fcz metredir. Yeni nesil Merkezyenik\u00f6yl\u00fcler I\u015f\u0131k \u00e7am\u0131n\u0131 ba\u015fka yerde oldu\u011funu zannetse de do\u011fru yer, Dervi\u015f bunar\u0131n\u0131n ( p\u0131nar\u0131n\u0131n) \u00fcst k\u0131sm\u0131ndad\u0131r. Art\u0131k I\u015f\u0131k k\u00f6y\u00fcn\u00fcn 1735 y\u0131l\u0131nda Harmanc\u0131k’ ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a bellidir.I\u015f\u0131k dede uydurmad\u0131r.Onlar\u0131n dedesi I\u015f\u0131k dede ve yol karde\u015fi T\u00fcmt\u00fcm Dededir. Merkezyenik\u00f6y\u2019de mezarl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde bir yer I\u015f\u0131k dede, oradaki \u00e7amlara da \u0131\u015f\u0131k \u00e7am\u0131 uydurmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bir yazar -k\u00f6yden birilerinin y\u00f6nlendirmesiyle kas\u0131ts\u0131z olarak kulland\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorum- bunu kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Tekrar konumuza d\u00f6nersek, belge olarak sunulan 1721 ve 1735 tarihli iki yaz\u0131 birlikte tetkik edildi\u011finde her iki yaz\u0131n\u0131n ayn\u0131 yeri kast etti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Sadece ge\u00e7en ond\u00f6rt y\u0131lda Karay\u00fcksekteki e\u015fkiyal\u0131k \u00f6nlenmi\u015f olmal\u0131 ki buraya yar\u0131m saat mesafede bir ba\u015fka yerdeki e\u015fk\u0131yal\u0131\u011f\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in buradaki derbent\u00e7iler g\u00f6revlendirildi\u011finden \u00f6t\u00fcr\u00fc I\u015f\u0131k k\u00f6y\u00fcn\u00fcn korumas\u0131z kald\u0131\u011f\u0131, korumas\u0131z kalan I\u015f\u0131k k\u00f6y\u00fcne tekrar 1734 y\u0131l\u0131nda derbent\u00e7i tayin edildi\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Karay\u00fcksekteki e\u015fkiyal\u0131\u011f\u0131n k\u0131sa s\u00fcrede bitirilmesi hayat\u0131n do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na uygundur. (Bu e\u015fkiyalar, Arnavut \u0130skender Bey gibi gibi devleti onlarca y\u0131l me\u015fgul edecek \u00e7apta ki\u015fler de\u011fildir.) Kanaatimce bu y\u0131llarda Anadolu Vilayetine ba\u011fl\u0131 K\u00fctahya ve H\u00fcdavendigar sanca\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131nda ve \u00fclkede bir \u00e7ok yerde idari s\u0131n\u0131rlarda yeni d\u00fczenlemeler yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00fczenlemelerin nedeni Balkanlarda kaybedilen geni\u015f tar\u0131m topraklar\u0131 nedeniyle halk\u0131n beslenebilmesinin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, \u00fclke i\u00e7inde ba\u015f\u0131bo\u015f gezen konar g\u00f6\u00e7erlerin yeni a\u00e7\u0131lan tar\u0131m arazilerine zorunlu iskan edilmesi ve eski derbentlerin \u00e7evresinin bir iskan metodu olarak buralar\u0131n \u015fen ve abadan edilmesine devlet politikas\u0131 olarak karar verilmesidir. Bu d\u00f6nem, 3. Ahmet’in tahtan indirilip, 1. Mahmut’un tahta \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 miladi 1730-1734 y\u0131llar\u0131 civar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. K\u00fctahya sanca\u011f\u0131 do\u011fal olarak kendi sanca\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 derbent\u00e7ileri Tav\u015fanl\u0131 yak\u0131n\u0131na, do\u011fan ihtiya\u00e7 \u00fczerine g\u00f6revlendirmi\u015ftir. G\u00f6revlendirme yeri Tav\u015fanl\u0131-K\u00fctahya aras\u0131ndaki G\u00f6kam gedi\u011fi (K\u00f6kem derbendi) yak\u0131n\u0131d\u0131r. Zaten yaz\u0131da a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni s\u0131n\u0131r de\u011fi\u015fikli\u011fi nedeniyle Harmanc\u0131k\u2019a ba\u011flanan Karay\u00fcksek civar\u0131nda derbent\u00e7ilerin olmamas\u0131 nedeniyle miladi 1734 y\u0131l\u0131nda burada derbent kurulup tekrar derbent\u00e7i g\u00f6revlendirilse de, g\u00f6revlendirilen derbent\u00e7ilerin e\u015fkiyan\u0131n \u00e7oklu\u011fu nedeniyle e\u015fkiyal\u0131\u011f\u0131 \u00f6nleyemedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Yaz\u0131da bu durum a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7evredeki halk\u0131n talebiyle bu kere ( ad\u0131n\u0131 eski \u0131\u015f\u0131k dervi\u015flerinden alan) ad\u0131 art\u0131k I\u015f\u0131k K\u00f6y\u00fc olan bu k\u00f6ye miladi 1735 y\u0131l\u0131nda yeni derbent\u00e7iler atanm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k Osmanl\u0131 d\u00f6neminde k\u00f6y yerlerinin ve isimlerinin defalarca de\u011fi\u015febilmesi bilinen ve ola\u011fan \u015feylerdir. Ben buray\u0131 2003 y\u0131l\u0131nda k\u00f6yl\u00fcm Bal\u0131 Durak ile Kuyu alt\u0131ndaki eski derbent han\u0131 yeri ile birlikte saha \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda g\u00f6rd\u00fcm. I\u015f\u0131k dervi\u015fleri (A\u015f\u0131klar), Kalenderi dervi\u015fler demektir. I\u015f\u0131k dervi\u015flerini devam\u0131 A\u015f\u0131klar halen Merkezyenik\u00f6ydedir. Bu k\u00f6yde ge\u00e7mi\u015fte ve yak\u0131n zamanda bu \u00f6zellikte ve A\u015f\u0131k veye deli lakab\u0131 olan ki\u015filer vard\u0131r. Bu aksiyomdur, ispata gerek olmayan olgudur. Merkezyenik\u00f6y\u2019de ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fayan deli lakapl\u0131, Allah dostu ki\u015filer, eski I\u015f\u0131k dervi\u015flerinin soyundand\u0131r. Toplumda sayg\u0131 g\u00f6r\u00fcrler, bence de sayg\u0131 de\u011ferdirler. K\u00f6se Dede soyunun devam\u0131 ise Derbent k\u00f6y\u00fcndedir. Sayg\u0131 g\u00f6ren \u00f6zel bir soy olmalar\u0131 nedeniyle, ba\u015fkalar\u0131 gibi herkesle evlenme zorlu\u011fu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirdi\u011fim bu aile, dominant ge\u00e7i\u015fli bir endokrin hastal\u0131ktan muzdarip olmalar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc(diyabet hastal\u0131\u011f\u0131) erkeklerini \u00e7ok erken kaybetmi\u015flerdir. Bu durumu \u0130ki \u00fc\u00e7 ki\u015fi d\u0131\u015f\u0131nda kimse k\u00f6yde bilmez. Mediko-legal \u00f6zellikte s\u0131r olmas\u0131 nedeniyle kimliklerini a\u00e7\u0131klamam. Hekimler hasta s\u0131rr\u0131n\u0131 kimli\u011fini if\u015fa edemezler. Kendilerine kahyal\u0131k(hizmet eden) aile i\u00e7inde adeta unutulup gitmi\u015flerdir. O g\u00fcnlerin an\u0131s\u0131na sadece Dede bunar\u0131 (p\u0131nar\u0131 ) ad\u0131 ya\u015famaktad\u0131r, Derbent k\u00f6y\u00fcnde. E\u015fme karyesi ve I\u015f\u0131k karyesi ayn\u0131 kaderi payla\u015fan, birbirine 300-400 mesafede bulunan yerdedir. 1730 y\u0131l\u0131ndan sonraki iskanlar s\u0131ras\u0131nda \u00e7evrede bir \u00e7ok k\u00f6y yerleri ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 yeni \u015fartlara g\u00f6re de\u011fi\u015fmi\u015ftir. Bir \u00e7ok yeni k\u00f6y kurulmu\u015ftur. Bu de\u011fi\u015fimlerden bir tanesi Eskik\u00f6y\u00fcn ilerisinde, T\u00fcmt\u00fcm dedenin bulundu\u011fu eski k\u00f6yd\u00fcr. Kan\u0131mca Bozbelen-i Di\u011fer karyesidir, Buradan kalkm\u0131\u015f halk\u0131n bir k\u0131sm\u0131 \u00f6nce Sorkun bo\u011faz\u0131na bilahare \u015fimdiki yerine gelip I\u015f\u0131k k\u00f6y\u00fcn\u00fcn baz\u0131 haneleri ile ve \u00d6ren(Viran) k\u00f6y\u00fcn\u00fcn bir k\u0131sm\u0131 ile birle\u015ferek yeni bir k\u00f6y kurdurulmu\u015ftur. Merkezyenik\u00f6y b\u00f6ylece kurulmu\u015ftur. Bulgular bunu g\u00f6stermektedir. K\u00f6y halk\u0131 k\u0131smen bunun fark\u0131ndad\u0131r. K\u00f6yden baz\u0131 ki\u015filerin kurdu\u011fu web sitesinde bunu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc hat\u0131rl\u0131yorum Tutlar (Dutlar), Art\u0131ranlar, Nusratlar bu tarihlerde kurulan k\u00f6ylerdir. Bozbelen-i Di\u011fer bu tarihten sonra kaybolup gitmi\u015ftir.<\/p>\n Birbirleri aras\u0131nda sorun var zannedilen Derbent ve Merkezyenik\u00f6y halk\u0131n\u0131\u0131n bir \u00e7o\u011fu birbirlerini i\u00e7ten sever. \u015eenlikler s\u0131ras\u0131nda bizzat bunu ya\u015fad\u0131m. Y\u00fczlerce y\u0131l iki k\u00f6y ge\u00e7mi\u015ften gelen birlikte ya\u015fama, birlikte yolcu doyurma gelene\u011finin genetik miras\u0131n\u0131 birlikte ta\u015f\u0131rlar. E\u015fme veya I\u015f\u0131k k\u00f6y\u00fcn\u00fcn halk\u0131n\u0131n eski yerine iskan\u0131 istendi\u011fi halde bu yere ta\u015f\u0131namay\u0131p, \u015fimdiki k\u00f6y yerine iskan edilmi\u015flerdir. Burada yeni iskan olunan yerde derbent kulesi kurulmu\u015f ve bir iskan metodu olarak Derbent k\u00f6y\u00fc \u00e7evredeki ba\u015f\u0131bo\u015f dola\u015fan konar g\u00f6\u00e7erlerlerin iskan\u0131yla tar\u0131ma a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, orijinal tabiri ile buras\u0131 \u015fen ve abadan olmu\u015ftur. Yeni yere ni\u00e7in ta\u015f\u0131nmak zorunda kal\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r, belgesi yoktur. Ancak halk s\u00f6ylencelerine g\u00f6re eski k\u00f6y\u00fcn oldu\u011fu yer \u00e7evresi ile yanm\u0131\u015ft\u0131r, veya yak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Buraya, Yan\u0131k denir. Derbentliler buradan bir \u00e7\u0131rp\u0131 ( kuru dal k\u0131r\u0131\u011f\u0131 ) dahi almaz. U\u011fursuzluk sayar ama Merkezyenik\u00f6yl\u00fclerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n buna uymad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenir. 80-90 y\u0131l \u00f6nce oradan tomruk kesip Karata\u015f mevkiinde eski tarz iskele kurar, tahta diler, odun yaparlarm\u0131\u015f. Kuyualt\u0131ndaki han\u0131n oldu\u011fu eski k\u00f6y yerini e\u015fkiyalar m\u0131 yakt\u0131 bilinmiyor. Fakat Derbent k\u00f6yl\u00fclerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n Yan\u0131k ile ba\u015f\u0131 ho\u015f de\u011fildir. Oradan \u00fcrker ve uzak durur. Bunlar A\u015fa\u011f\u0131 Mahallanin insanlar\u0131d\u0131r, genellikle Yukar\u0131 Mahallenin ve \u00d6te Mahalle denilen k\u00f6y\u00fcn kuzeyinde yerle\u015fen kesimin k\u00f6ye sonradan ta\u015f\u0131nanlar\u0131n\u0131n buna pek ald\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 bilinir. \u00d6te Mahalleye, A\u015fa\u011f\u0131 Mahallenin dolmas\u0131 nedeniyle yerle\u015fenlerin yine Yan\u0131k ile ba\u015f\u0131 ho\u015f de\u011fildir.<\/p>\n Karay\u00fcksek tepesi \u00e7evresi ve Y\u00f6r\u00fck indi\u011fi denilen yere yak\u0131n yerde (Tas kald\u0131r\u0131mlarda) \u00e7ocuklu\u011fumda; Y\u00f6r\u00fcklerin alt\u0131n tas i\u00e7inde bunar\u0131n(p\u0131nar\u0131n) dibine alt\u0131n sar\u0131 lira saklad\u0131\u011f\u0131, tekrar oraya geldi\u011finde \u2018\u2019tas\u0131 kald\u0131ram\u0131n\u2019\u2019 dediklerinde, i\u00e7indeki alt\u0131nlarla birlikte tas\u0131n \u00e7al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131rd\u0131. Bunu 2003 y\u0131l\u0131nda Bal\u0131 Durak sahada anlatm\u0131\u015ft\u0131r(Bana g\u00f6re uydurma bir s\u00f6ylence). Buraya \u00e7ok yak\u0131n yerde \u2018\u2019Deve yoku\u015fu\u2019\u2019 denilen bir yer vard\u0131r. Bizde hi\u00e7 deve yoktur, buradaki y\u00f6r\u00fck g\u00f6\u00e7 yolundan ge\u00e7en konarg\u00f6\u00e7erler ekseriyetle at kullanan Karake\u00e7ililerdendir. (Karake\u00e7ililer deve kullanmazlar). Deve yoku\u015fu isminin tarihi ticaret yolunun kal\u0131nt\u0131s\u0131, tas kald\u0131r\u0131m isminin ise eski Roma yollar\u0131ndan kalan ta\u015f kald\u0131r\u0131m yol kal\u0131nt\u0131lar\u0131dan kald\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorum. Yak\u0131n \u00e7evrede Roma yolu kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n Emet ve Elma \u00e7ukurunda oldu\u011fu biliniyor. Burada yap\u0131lacak y\u00fczey ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ile eski yol bulgular\u0131na rastlanama ihtimali b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n <\/p>\n 4.<\/strong> 1735 tarihli I\u015f\u0131k Karyesi ile ilgili yaz\u0131n\u0131n asl\u0131nda ve Osmanl\u0131cas\u0131ndan Latin harflerine \u00e7evirisinde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi ” …I\u015f\u0131k nam karye kadimden derbent bulunup…\u2019\u2019 ibaresi mevcuttur. Bu ibare, Kuyualt\u0131 mevkiindeki derbent han\u0131n\u0131n kurulu\u015funun Osmanl\u0131daki ilk derbent kay\u0131tlar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc 2. Murat d\u00f6nemine vard\u0131\u011f\u0131na \u015f\u00fcphe yoktur. Yak\u0131n \u00e7evrede Koza\u011fac\u0131n\u0131n Orhan Bey D\u00f6neminde \u015eeyh Edebali vakf\u0131na ait olmas\u0131, K\u00f6pr\u00fccek k\u00f6y\u00fcn\u00fcn 1.Murat hass\u0131 oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulursa; Derbent\u2019teki ticaret yolunda gelip ge\u00e7en yolcular\u0131n ia\u015fe, ibade ve emniyetinin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 bir zaviye olarak bu yerin Orhan Bey d\u00f6neminde, Osmanl\u0131 idaresine ba\u011fl\u0131 olarak kuruldu\u011funa \u015f\u00fcphe yoktur. Orhaneli\u2019nin (Adranos\u2019un) 1325 y\u0131l\u0131 sonunda fethedilmesi ile Orhaneli\u2019ne ba\u011fl\u0131 buras\u0131n\u0131n fethedildi\u011fi 1325 y\u0131l\u0131 ile, \u0130znik\u2019in ku\u015fat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1330 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Derbent k\u00f6y s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde K\u00f6sedede T\u00fcrbesinin oldu\u011fu yerde, Bursa- \u0130zmir ticeret yolu \u00fczerinde kuruldu\u011funu kabul etmemiz gerekir. Sonu\u00e7 olarak Orhaneli\u2019ne ba\u011fl\u0131 olarak kurulan bu yer \u00f6nce zaviye olarak kuruldu\u011funu kabul etmek gerekir. Bizler Kurulu\u015f t\u00f6renlerimizde 1325 y\u0131l\u0131n\u0131 kurulu\u015fumuz olarak kabul ederek kutluyoruz. Buras\u0131 Germiyanl\u0131 seli ge\u00e7tikten sonra Orhan Bey d\u00f6neminde gelip ge\u00e7en yolculara hizmet verirken 2. Murat d\u00f6neminde derbent te\u015fkilat\u0131 kurulunca, derbent te\u015fkilat\u0131 olarak hizmet vermeye devam ettmi\u015ftir. Balkanlardaki yeni fethedilen yerlerden, yeni ba\u015fkent \u0130stanbul’a k\u0131sa yoldan ula\u015f\u0131l\u0131nca, buras\u0131n\u0131n \u00f6nemi kaybolmu\u015ftur. Kanuni d\u00f6neminde Tav\u015fanl\u0131 nahiyesine ba\u011fl\u0131 E\u015fme k\u00f6y\u00fc ismiyle zeamet iken, t\u0131mar sisteminin \u00f6nemini yitirmesinden sonra ve Gerileme d\u00f6nemindeki Celali isyanlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00fclke i\u00e7inde dirlik d\u00fczenli\u011fin bozuldu\u011fu 1721 y\u0131llar\u0131nda halk\u0131n buradaki Karay\u00fcksek tepesinde yuvalanan e\u015fkiyalar nedeniyle etrafa da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belgelerle ispatlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zamana kadar E\u015fme k\u00f6y\u00fc iken 1730 y\u0131l\u0131ndan sonra, I\u015f\u0131k k\u00f6y\u00fc ad\u0131yla Harmanc\u0131k nahiyesine ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r 1734 y\u0131l\u0131na kadar dirlik d\u00fczenli\u011fi bozuk olan k\u00f6y tekrar \u015fimdiki yerinde devletin yeni politikas\u0131 gere\u011fi yeni bir iskan metodu olarak Derbent te\u015fkilat\u0131 kurulmu\u015f ve \u00fclke genelinde oldu\u011fu gibi etraf\u0131ndaki ba\u015f\u0131 bo\u015f konar g\u00f6\u00e7enlerin de buraya iskan edilmesi ile k\u00f6y son yerinde kurulmu\u015ftur. Tanzimat\u0131n ilan\u0131 olan 1839 y\u0131l\u0131na kadar derbent te\u015fkilat\u0131 \u00fclke genelinde devam etse de yapt\u0131klar\u0131 g\u00f6rev i\u00e7 g\u00fcvenlik te\u015fkilat\u0131 olan Zaptiye Te\u015fkilat\u0131na devredilmi\u015ftir. Derbent k\u00f6y\u00fcn\u00fcn 1834 y\u0131lndaki n\u00fcfus say\u0131mlar\u0131nda tekrar Tav\u015fanl\u0131ya, Derbent karyesi (k\u00f6y\u00fc ) ad\u0131yla ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu bilinmektedir.<\/p>\n <\/p>\n Kaynaklar:<\/p>\n Ek 1 : Derbent k\u00f6y hudurnamesi esas al\u0131narak k\u00f6ydeki \u00f6nemli yerlerin i\u015faretlendi\u011fi kroki.( Bu yaz\u0131larda ge\u00e7en yerlerin ad\u0131ndaki maddi yaz\u0131m hatalar\u0131 do\u011frusuyla tashih edilmi\u015ftir)<\/p>\n Ek 2 : Muhasebe-i Vilayeti Anadolu Defteri ( Y\u0131l :1530 No : 438) Sayfa :27 asl\u0131n\u0131n fotokopisi<\/p>\n (27. sayfan\u0131n 6. s\u0131ras\u0131n\u0131n sa\u011fdan 1. olan yaz\u0131 E\u015fme Karyesinin kayd\u0131d\u0131r)<\/p>\n Ek 3 : Ek 2 ‘nin Sayfa:27 ‘nin Latin harfleriyle \u00e7evrilmi\u015f halinin fotokopisi.<\/p>\n Ek 4 : AE.SAMD.III – 128 -12601 H.- 15.11.1133(Miladi 1721 ) tarihli evrak\u0131n katolog fotokopisi<\/p>\n Ek 5 : Ek 4’teki Hicri 1133 (Miladi 1721 ) tarihli 12601 No.lu E\u015fme karyesine ait belge fotokopisi<\/p>\n Ek 6 : Ek 4 ve Ek 5 te ge\u00e7en 12601 No.l\u0131 belgenin Latin harfleri ile \u00e7eviri fotokopisi<\/p>\n Ek 7: Ba\u015fbakanl\u0131k Devlet Ar\u015fivleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ait C..NF -54-2665 Nolu Harmanc\u0131k kazas\u0131n\u0131n E\u015fk (I\u015f\u0131k) karyesine derbent\u00e7i tayinleri yazs\u0131n\u0131n katolog fotokopisi (H.-1148 M.-1735 tarihli)<\/p>\n Ek 8: Harmanc\u0131k kazas\u0131 I\u015f\u0131k karyesine ait (H.-1148 M.- 1735) tarihli yaz\u0131n\u0131n asl\u0131n\u0131n fotokopisi<\/p>\n Ek 9-a ve Ek 9-b: Harmanc\u0131k kazas\u0131 I\u015f\u0131k karyesi ile ilgili C..NF-54-2665 say\u0131l\u0131 belgenin Harmanc\u0131ktan, H\u00fcdavendigar (Bursa ), Anadolu Beylerbeyli\u011fi (K\u00fctahya), Payitahtta (\u0130stanbul) Deftedar (Sadrazam ve Sultan ad\u0131na) gidi\u015f ve d\u00f6n\u00fc\u015fteki i\u015flemleri g\u00f6steren ,kadimden bu karyenin derbent bulundu\u011funun bildiren Osmanl\u0131ca Yeminli Terc\u00fcman H\u00fcseyin Delil Tasdikli belge fotokopisi (2 sayfa) Not: Hicri 1147 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan i\u015flem Hicri: 1148 y\u0131l\u0131nda ( Miladi . 31. Temmuz 1735) tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Ek 10: Osmanl\u0131ca I\u015f\u0131k yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131 \u00f6rnekleri<\/p>\n <\/p>\n Ekler a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n DENEMELER\u0130M Deneme 1: G\u0130R\u0130\u015e Bu b\u00f6l\u00fcmde yazd\u0131klar\u0131m\u0131, bilmeyenler i\u00e7in yaz\u0131yorum. Ukalal\u0131k san\u0131lmas\u0131n, bilen zaten biliyor. Bilmeyen de her \u015feyi bilmek zorunda de\u011fil. Merak\u0131n\u0131 \u00e7ekerse okur, \u00e7ekmezse bir ba\u015fka ba\u015fl\u0131\u011fa veya sayfaya ge\u00e7er. Deneme yaz\u0131 t\u00fcr\u00fc, bir insan\u0131n herhangi bir konudaki duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve g\u00f6r\u00fc\u015flerini payla\u015fmak i\u00e7in kesin h\u00fck\u00fcmlere varma zorunlu\u011fu hissetmeden, samimi bir \u00fcslupla […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/654"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=654"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/654\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":713,"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/654\/revisions\/713"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=654"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.recepaydogdu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Deneme 4: ESK\u0130C\u0130L\u0130\u011eE, ANT\u0130KACILI\u011eA DA\u0130R<\/strong><\/h4>\n
Deneme 5: DERBENT K\u00d6Y\u00dcNE DA\u0130R<\/strong><\/h4>\n
Deneme 6: E\u015eEN DERBEND\u0130 VE I\u015eIK DERBEND\u0130NE DA\u0130R<\/strong><\/h4>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"